MATERIAŁY DO NAUKI NR 1. ROZBICIE DZIELNICOWE 1138- 1202 R.

1.USTAWA SUKCESYJNEJ KRZYWOUSTEGO

1. Cele ustanowienia ustawy sukcesyjnej

a. zabezpieczenie państwa przed kryzysem wewnętrznym i rozpadem

b. zapewnienie pokojowego przejmowanie władzy

c. próba pogodzenia starań juniorów o zapewnienie sobie własnych księstw z dążeniem do zachowania jedności politycznej państwa

2. Zasady sukcesji:

a. zasada pryncypatu – książę zwierzchni( princeps) sprawuję władzę nad całością państwa

b. zasada senioratu – władzę zwierzchnią miał sprawować najstarszy z rodu Piastów

a. dzielnica senioralna:

- ziemia krakowska

- ziemia łęczycko- sieradzka( jako oprawa wdowia Salomei z Bergu)

-wschodnia Wielkopolska

- Pomorze Gdańskie

- zwierzchność lenna nad Pomorzem Zachodnim

Cechy dzielnicy senioralnej:

- niepodzielna

-niedziedziczna - przejmował zawsze najstarszy w rodzie, z tytułem princepsa

-przekazywana zawsze najstarszemu w rodzie

Ustawa sukcesyjna Bolesława Krzywoustego

b. dzielnice junioralne

-Śląsk- Władysław II Wygnaniec

-Mazowsze i Kujawy- Bolesław Kędzierzawy

-Wielkopolska- Mieszko III Stary

- ziemie sandomierska- Henryk Sandomierski

Najmłodszy z synów Bolesława Krzywoustego, Kazimierz Sprawiedliwy, nie dostał przydziału- prawdopodobnie był pogrobowcem

Cechy dzielnic junioralnych:

-mogły być przekazywane z ojca na syna

-mogły być dzielone

2. PANOWANIE WŁADYSŁAWA II WYGNAŃCA JAKO PRINCEPSA 1138-1146 R.

a. 1141 r. pierwszy konflikt Władysława II Wygnańca z juniorami- załagodzony przez

arcybiskupa Jakuba ze Żnina

b. 1144 r. drugi konflikt princepsa z juniorami po śmierci Salomei z Bergu- odmowa juniorów przekazania princepsowi ziemi łęczycko- sieradzkiej

c. 1144- 1446 r. wojna domowa między princepsem i juniorami

d. 1145 r. konflikt Władysława II Wygnańca z palatynem Śląska Piotrem Włastem, dotychczasowym przyjacielem księcia

-oślepienie Piotra Własta i pozbawienie go majątku na rozkaz księcia

- odwrócenie się rycerstwa śląskiego od Władysława II Wygnańca

- rzucenie przez arcybiskupa Jakuba ze Żnina klątwy na princepsa

e. 1146 r. ucieczka Władysława II Wygnańca, wraz z rodziną, na dwór króla Niemiec Konrada III

3. PANOWANIE JAKO PRINCEPSA BOLESŁAWA KĘDZIERZAWEGO 1146- 1173 r.

a. panowanie Bolesława Kędzierzawego nad Mazowszem, Śląskiem i ziemią senioralną

b. 1146 r. nieudana wyprawa Konrada III na ziemie polskie

c. 1147 r. udział Mieszka III i Bolesława Kędzierzawego w krucjacie przeciwko Słowianom

Połabskim

d. 1147 – 1149 r. udział nieznanego z imienia polskiego księcia w II krucjacie u boku Konrada III

e. 1157 r. - wyprawa Fryderyka I Barbarossy na ziemie polskie w obronie Władysława II Wygnańca

- zrezygnowanie z walki z Barbarossą przez Bolesława Kędzierzawego

-1157 r. hołd Bolesława Kędzierzawego przed Fryderykiem I Barbarossą: obietnica płacenia trybutu, zwrócenia Śląska Władysławowi II, wysłanie oddziału polskiego rycerstwa na wyprawę do Włoch u boku Barbarossy

- wycofanie wojsk niemieckich z ziem polskich, niedotrzymanie przez Bolesława Kędzierzawego obietnic z hołdu w Krzyszkowie

f. 1159 r. śmierć Władysława II Wygnańca w Niemczech, Kędzierzawy legalnym princepsem

g. 1163 r. przekazanie przez Bolesława Kędzierzawego Śląska synom Władysława II Wygnańca: Bolesławowi Wysokiemu i Mieszkowi Plątonogiemu- podział Śląska

- Bolesław Wysoki- Dolny Śląsk

-Mieszko Plątonogi- Górny Śląsk

h. 1166 r. bezpotomna śmierć Henryka Sandomierskiego- przejęcie ziemi sandomierskiej przez Bolesława Kędzierzawego

i. 1173 r. śmierć Bolesława Kędzierzawego- opiekunem nieletniego syna Leszka został Kazimierz Sprawiedliwy

4. PANOWANIE JAKO PRINCEPSA MIESZKA III STAREGO 1173- 1177

a. wprowadzenie rządów silnej ręki

b. fiskalizm

c. 1177 r. wypędzenie Mieszka III Starego z Krakowa

5. PANOWANIE KAZIMIERZA SPRAWIEDLIWEGO 1177- 1194 R.

a. 1177 r. wybór przez możnych krakowskich Kazimierza Sprawiedliwego na tron krakowskich- pierwsza elekcja władcy w Polsce

b. 1180 r. zjazd w Łęczycy

- delegalizacja przez możnych ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego

- uznanie dziedziczności trony w dzielnicy senioralnej w rodzie Kazimierza Sprawiedliwego

- rezygnacja przez księcia z prawa stacji i prawa łupów

c. 1181 r. złożenie przez książąt Pomorza Zachodniego hołdu lennego Fryderykowi I Barbarossie- utrata pierwszej ziemi na skutek rozbicia dzielnicowego

d. 1186 r. bezdzietna śmierć księcia Mazowsza Leszka Bolesławowica- przejęcie Mazowsza przez Kazimierza Sprawiedliwego

e. 1191 r. wyprawa Kazimierza Sprawiedliwego na Ruś Czerwoną, przejęcie Krakowa

przez Mieszka III i jego ponowne wygnanie po powrocie Kazimierza Sprawiedliwego

f. 1194 r. śmierć Kazimierza Sprawiedliwego, przekazanie opieki nad jego nieletnimi synami: Leszkiem Białym i Konradem palatynowi sandomierskiemu Goworkowi

g. 1197/1198 r. trzecie panowanie Mieszka III w Krakowie i ponowne wygnanie

h. 1201/ 1202 r. czwarte panowanie Mieszka III w Krakowie i jego śmierć jako princepsa

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

L. P		PRAWDA	FAŁSZ
1.	Skład dzielnicy senioralnej to:ziemia krakowska, ziemia łęczycko- sieradzka po śmierci Salomei z Bergu,wschodnia Wielkopolska, Pomorze Gdańskie, Pomorze Zachodnie jako lenno	P
2.	Ziemia senioralna była: niepodzielna, niedziedziczna i była przekazywana najstarszemu synowi		F
3.	Dziecko, które urodziło się po śmierci ojca to Pogrobowiec	P
4.	Książęta juniorzy chcieli ożenić swoją siostrę Judytą bez zgody princepsa i dlatego doszło do pierwszego konfliktu między princepsem i juniorami w 1144 r.		F
5.	Nie przekazanie przez juniorów ziemi łęczysko- sieradzkiej princepsowi po śmierci Salomei z Bergu w 1144 r. spowodowało wybuch wojny domowej w Polsce	P
6.	Fryderyk I Brbarossa w 1157 r. żądał przywrócenia władzy Władysławowi II Wygnańcowi w rzeczywistości chciał podporządkować sobie polskich książąt	P
7.	Mieszko III Stary sprawował władzę princepsa tylko raz w latach 1173-1177 r.		F
8.	Książęta pomorscy złożyli w 1181 r. hołd lenny Fryderykowi I Barbarossie aby powstrzymać ekspansję Brandenburczyków na Pomorze Zachodnie	P
9.	Ruś Czerwona to jedno z księstw, które powstało na skutek rozbicia dzielnicowego na Rusi Kijowskiej w 1054 r. najbliżej naszych granic	P
10.	W chwili śmierci Kazimierza Sprawiedliwego jego pierworodny syn Leszek Biały był małoletni, władzę sprawowała rada regencyjna	P

Poprawne odpowiedzi: 1/P, 2/F, 3/P, 4/F, 5/P, 6/P , 7/F, 8/P, 9/P, 10/P