Kultura starożytnego Rzymu
MATERIAŁY DO NAUKI. KULTURA RZYMSKA
Kultura rzymska wzorowała się najpierw na Etruskach, a potem na Grekach. Mimo to udało się Rzymianom nadać jej własny niepowtarzalny charakter.
RELIGIA
synkretyzacja bóstw greckich oraz bóstw podbitych narodów:
Zeus- Jowisz
Hera- Junona
Atena- Minerwa
Posejdon- Neptun
Hades- Pluton
Kora- żona Hadesa, córka Demeter
Hefajstos- Wulkan
Afrodyta- Wenus
Ares- Mars
Hermes- Merkury
Artemida- Diana
Apollon- Apollo
główna świątynia na Kapitolu, gdzie czczono Triadę Kapitolińską: Jowisza, Junonę i Minerwę
w I w. wybudowani świątynię wszystkich bogów- Panteon
LITERATURA
W 240 p. n. e grecki wyzwoleniec( były niewolnik) Liwiusz Andronikus przetłumaczył na język łaciński Odyseję. Ta data jest uważana za początek literatury rzymskiej, bo łacina przestała być językiem niższych warstw stała się językiem literackim.
W tym samym okresie tworzył najbardziej znany komediopisarz rzymski Tytus Plautus, który napisał 130 komedii, z których do naszych czasów zachowało się 21, były to przeważnie przeróbki sztuk greckich. Najsłynniejsze jego utwory to: „Żołnierz Samochwał", „Jeńcy", „Skąpiec".
Za ojca rzymskiej prozy jest uważany Katon Starszy(234 p.n.e.-149 p.n. e.)Napisał „Pouczenie dla syna"- rodzaj encyklopedii, a także „Początki" czyli pierwsza historią Rzymu. Pozostawił po sobie również 150 mów.
Liryka rozwinęła się szczególnie mocno w okresie cesarstwa. Pojawiło się zjawisko finansowego popierania twórców. Inicjatorem tego był przyjaciel Oktawiana Augusta- Gajusz Mecenas, jego nazwisko do dzisiejszego dnia jest określeniem mecenasów sztuki. Wtedy tworzyli: Owidiusz, („Sztuka kochania").Wergiliusz(„Eneidę")i Horacy („Pieśni"),
Rzymianie bardzo rozwinęli historiografię. Do kanonu dzieł historycznych przeszły prace Juliusza Cezara" O wojnie galijskiej" i „ O wojnie domowej".Tytus Liwiusz napisał „Historię Rzymu od założenia miasta", Tacyt („Roczniki" i „Dzieje"). Swetoniusz („Żywoty cesarzy") , Pliniusz ( „Historii naturalnej")
Filozofia
Rzymianie kontynuowali nurty filozofii greckiej.
Do wybitnych filozofów należał żyjący w okresie republiki: Katon Starszy i Marek Cyceron oraz żyjący w okresie cesarstwa Seneka, który był wychowawcą Nerona i praktykował stoicyzm. Uważał,że należy odrzucić wszystkie niepokoje życia, nie troszczyć się o majątek i zaszczyty.
Za wybitnego znawcę i praktyka filozofii stoickiej uchodził cesarz Marek Aureliusz, który napisał „Rozmyślania".
Wybitnym filozofem późnego cesarstwa był Plotyn(III w.), Człowiek powinien starać się oczyszczać duszę przez ascezę i samodoskonalenie.
V w. w Aleksandrii żyła pierwsza kobieta-filozof Hypatia, zwolenniczka neoplatonizmu, którą rozszarpał tłum sfanatyzowanych chrześcijan w 415 r.
Wybitnym przedstawicielem filozofii chrześcijańskiej w tym okresie był św. Augustyn z Hippony.
Z licznych jego dzieł dwa są najważniejsze: Wyznania, przedstawił w nich motywy nawrócenia się na wiarę chrześcijańską oraz Państwo Boże gdzie zawarł teologiczne i filozoficzne podstawy doktryny dominowania Kościoła nad państwem. Twierdził, ze cały świat jest odbiciem idei mieszczącej się w umyśle boga, a dusza ludzka jest odbiciem samego Boga, w ten sposób wprowadził prymat duszy nad ciałem.
ARCHITEKTURA
Rzymianie wprowadzili do budownictwa beton co dało możliwość zastosowania śmiałych rozwiązań architektonicznych takich ja łuki.
Prywatne domy były nadal skromne wybudowane wokół wewnętrznego dziedzińca- ogrodu czyli atrium.
Coraz bardziej okazałe stały się budowle publiczne szczególnie bazyliki,w których odbywały się sądy, zebrania polityczne, zawierano transakcje handlowe.
W tej dziedzinie sztuki Rzymianie również wzorowali się na Grekach, ale udało im się stworzyć budowle oryginalne, gdzie indziej niespotykane:
-łuki triumfalne, które były wznoszone dla upamiętnienia zwycięstwa jakiegoś wodza
-akwedukty- mosty, dzięki którym sprowadzano świeżą wodę do rzymskich miast
-termy- rzymskie łaźnie
Najsłynniejsze rzymskie budowle to:
Panteon
Koloseum
Circus Maximus
Akwedukt
Termy
Łuk Triumfalny
Perystyl w willi rzymskiej
Atrium w willi rzymskiej
RZEŹBA I MALARSTWO
W rzeźbie na początku wzorowali się na etruskiej rzeźbie terakotowej( Wilczyca Kapitolińska), potem kopiowali wzory greckie. Celem rzymskich rzeźbiarzy, co odróżniało ich od Greków było oddanie rysów indywidualnych postaci, nie zaś tworzenie typów idealnych.
Najsłynniejsze zabytki rzeźbiarskie
Wilczyca Kapitolińska
Reliefy na Kolumnie
Malarstwo rzymskie jest w przeciwieństwie do architektury mało znane. W dobrym stanie zachowały się freski i mozaiki w Pompejach i tylko po tym możemy sądzić o wielkim artyzmie tej dziedziny sztuki tej dziedziny sztuki. Rzymianie tutaj także wzorowali się na Grekach. Wielkim uznaniem cieszyło się malarstwo sztalugowe, które do naszych czasów nie zachowało się wcale. Tak samo jak w innych dziedzinach sztuki Rzymianie cenili przede wszystkim walory użytkowe malarstwa, co różniło ich od Greków
Fresk pompejański
