5. JAGIEŁŁY

POLITYKA ZAGRANICZNA

1. STOSUNKI Z KRZYŻAKAMI

a. sprawa Żmudzi- geneza wojny

1398r. Przekazanie Żmudzi przez Witolda Kiejstutowicza Krzyżakom

1401-1404r. Antykrzyżackie powstanie na Żmudzi wspomaganego przez Władysława Jagiełłę i Witolda Kiejstutowicza, stłumienie powstania przez Krzyżaków

1404r. Pokój z Krzyżakami w Raciążu- potwierdzenie przez Jagiełłę i Witolda przynależności Żmudzi do Krzyżaków, złożenie obietnicy niewspierania w przyszłości żmudzkich powstań, potwierdzenie pokoju kaliskiego

1407r. Przejęcie funkcji Wielkiego mistrza Zakonu przez Ulricha von Jungingen- zwolennik siłowego rozwiązania sprawy Żmudzi

1409r. Wybuch drugiego antykrzyżackiego powstania na Żmudzi, zarekwirowanie przez Krzyżaków statków wiozących zboże dla Litwy

b. 1409-1411r. Wielka Wojna z Zakonem

1409r. Przybycie poselstwa polskiego do Malborka z arcybiskupem gnieźnieńskim Mikołajem Kurowskim na czela- potwierdzenie polskiego poparcia dla Litwy w sprawie Żmudzi

1409r. Wiosna/zima 1409r, pierwsza faza wojny, brak rozstrzygnięcia militarnego

VI 1410r. Początek drugiej fazy wojny- bezpośredni atak wojsk polskich i litewskich na Państwa Zakonne

15 VII 1410r. zwycięstwo polsko- litewsko-rusko- tatarskie nad armią krzyżacką, śmierć Wielkiego Mistrza na polu bitewnym

VII- 1410r. nieudane oblężenie Malborka przez armię polsko- litewską

X 1410r. Zwycięstwo armii polskiej pod dowództwem Sędziwoja Ostroroga nad armią krzyżacką pod Koronowem

1411r. I pokój toruński

• zwrot Żmudzi Litwie na zasadzie dożywocia Witolda
• wysoka kontrybucja dla Polaków
• zgoda na sąd polubowny w sprawie Santoka i Drezdenka

c. 1414- 1422r. Wojny głodowe

• próba ekonomicznego wyniszczenia państwa krzyżackiego
• 1422r. Pokój melneński- koniec wojen głodowych(Polska odzyskała Nieszawę i cześć Kujaw, Żmudź dla Litwy bez żadnych warunków

d. 1415r. Próba rozwiązania konfliktu polsko- krzyżackiego na soborze w Konstancji

• wystąpienie Pawła Włodkowica
• aresztowanie, decyzją soboru, Jana Falkenberga, reprezentującego Krzyżaków, za rozpowszechnianie pamfletu przeciwko Polsce i Litwie

2. STOSUNKI Z RZESZĄ NIEMIECKĄ

a. pomoc cesarza niemieckiego Zygmunta Luksemburczyka Krzyżakom w Wielkiej Wojnie

b.1412r. Pokój cesarzem w Lubowli

• pożyczka dla cesarza pod zastaw 12 grodów na Spiszu
• cesarska obietnica niepopierania Krzyżaków

c. pomoc cesarza dla Krzyżaków w wojnach głodowych

d. 1423r. Pokój z cesarzem w Kieżmarku- Jagiełło miał nie popierać Husytów, cesarz Krzyżaków

e. 1430r. Zjazd monarchów Europy Środkowo- Wschodniej w Łucku

• ustalenie planu powstrzymania ekspansji tureckiej
• przyjęcie przez Jagiełłę i Witolda propozycji Zygmunta Luksemburczyka uzyskania korony dla Witolda- próba rozerwania unii polsko- litewskiej

3. SPRAWA HUSYTÓW

a. 1420r. Przybycie husyckiego poselstwa do Krakowa z propozycją korony czeskiej dla Jagiełły

b. odrzucenie propozycji przez Jagiełłę za radą Zbigniewa Oleśnickiego- powodem możliwość uznania Jagiełły za fałszywego chrześcijanina

c. przekazanie sprawy Czech Witoldowi Kiejstutowiczowi- próba utrzymania Czech jako strefy wpływów litewskich

d. wysłanie przez Witolda na Litwę swojego kuzyna Zygmunta Korybutowicza

e. 1422r. Ogłoszenie się Zygmunta Korybutowicza namiestnikiem Czech

f. 1423r. Odwołanie Zygmunta Korybutowicza z Czech w związku z zawarciem pokoju w Kieżmarku z cesarzem Zygmuntem Luksemburczykiem

4. STOSUNKI Z MOŁDAWIĄ

1387r. Złożenie hołdu lennego Jagielle i Jadwidze przez hospodara mołdawskiego Piotra I

5. STOSUNKI Z KOŚCIOŁEM

a. utworzenie przez papieża urzędu Prymasa Polski

b. 1415r. mianowanie arcybiskupa gnieźnieńskiego pierwszym prymasem Polski na soborze w Konstancji

c.1449r. mianowanie Zbigniewa z Oleśnicy pierwszym polskim kardynałem

POLITYKA WEWNĘTRZNA

1. MAŁŻEŃSTWA WŁADYSŁAWA JAGIEŁŁY

a. Jadwiga Andegawenka- król Polski, wyłączne prawa sukcesyjne do tronu polskiego

b. Anna Cylejska- wnuczka Kazimierza Wielkiego- córka Jadwiga, uznana przez polskich panów za dziedziczkę polskiego tronu, jeżeli Jagiełło nie doczeka się męskiego potomstwa

c. Elżbieta Granowska ( polska szlachcianka)

d. Sonka Holszańska- księżniczka ruska, matka dwóch synów Jagiełły: Władysława i Kazimierza

2. PRZYWILEJE SZLACHECKIE- POCZĄTKI DEMOKRACJI SZLACHECKIEJ

a. 1422r. przywilej czerwiński

• obiecywał nietykalność majątkową
• prawo szlachty do niestawiania się przed sądami innych stanów
• sądzenia według statutów Kazimierza Wielkiego
• niełączenia stanowiska sędziego i starosty w jednym ręku
• niezatwierdzenie przywileju przez króla

b. 1423. przywilej w Warce- prawo szlachty do usuwania nieposłusznych sołtysów

c. 1425. przywilej brzeski

• nietykalność osobista i majątkowa dla szlachty
• niezatwierdzenie przywileju przez króla

d. 1430-1432r. przywilej jedleńsko- krakowski „neminem captivabimus nisi iure victum” – „nikogo nie osądzimy nie pokonawszy go prawem”

• nienaruszalność osobistą przez króla i jego urzędników bez prawomocnego wyroku sądowego
• nienaruszalność majątkowa szlachty bez wyroku sądowego
• Nadanie szlachcie wyłącznego prawo do przejmowania dostojeństw kościelnych

W zamian za przywilej szlachta uznała prawo synów Jagiełły do tronu polskiego z zastrzeżeniem, że to Rada Królewska zdecyduje, który z królewiczów zasiądzie na polskim tronie

3. PRZEMIANY UNII POLSKO- LITEWSKIEJ

a. 1398r. Zerwanie unii polsko-litewskiej przez Witolda Kiejstutowicza

b. 1401r. Zawarcie unii wileńsko- radomskiej

• potwierdzenie niezależności Litwy
• Jagiełło, najwyższym księciem Litwy- dux supremus magnus
• Witold Kiejstutowicz- książę wielki- dux magnus
• c. 1413r. Unia horodelska- pogłębienie unii personalnej poprzez przyjęcie do polskiego herbarza 47 rodów bojarów litewskich wyznających katolicyzm

4. USTAWODAWSTWO ANTYHUSYCKIE

a. synod biskupów polskich w Kaliszu

• uznanie husytyzmu za herezję
• groźba klątwy dla każdego kto wspiera husytów

b. 1424r. Statuty wieluńskie Władysława Jagiełły

• zakaz uczestniczenia szlachty w wojnach husyckich
• utrata szlachectwa za złamanie zakazu wspierania husytów

5. Utworzenie Uniwersytetu Jagiellońskiego

a. przeznaczenie przez umierającą Jadwigę Andegawenkę klejnotów koronnych na odnowienie podupadłej Akademii Krakowskiej

b. 1400r. Uzyskanie zgody papieża na utworzenie w Krakowie wydziału teologicznego- przekształcenie Akademii Krakowskiej w Uniwersytet

c. Wojciech ze Skalbmierza, wybitny matematyk, pierwszy rektor UJ

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Królową Zofię z Holszan można nazwać założycielką rodu Jagiellonów, ponieważ urodziła Jagielle dwóch synów

P

2.

O kapitulacji Krzyżaków w Wielkiej Wojnie z Krzyżakami zdecydowała wygrana Polaków pod Koronowem

P

3.

Przywilej jedleńsko- krakowski pozwalał szlachcie usuwać z ziemi nieposłusznych sołtysów

F

4.

Husyci po raz pierwszy zaproponowali koronę Jagielle w 1430 r.

F

5.

Pierwszy biskup Wilna to Andrzej Jastrzębiec

P

6.

W zamian za pożyczkę udzieloną w Kieżmarku cesarzowi Zygmuntowi Luksemburczykowi

Jagiełło uzyskał jako zastaw Grody Spiskie

F

7.

Unia horodelska pogłębiała unię personalną polsko-litewską

P

8.

W unii wileńsko- radomskiej potwierdzono niezależność Litwy

P

9.

Pierwszym prymasem Polski został Mikołaj Trąba

P

10.

Pokój melneński zakończył wojny głodowe

P