MATERIAŁY DO NAUKI 4. SŁOWIANIE

A. POCHODZENIE SŁOWIAN

Słowianie lud indoeuropejski. Nie bardzo wiadomo jakie ziemie są ich kolebką. Niektórzy twierdzą, że ziemie między Łabą, a Dunajem, inni, że między Łabą, a Wisłą. W wyniku Wielkiej Wędrówki Ludów podzielili się na trzy grupy

B. PODZIAŁ SŁOWIAN

Słowianie podzielili się na trzy grupy:

Słowianie wschodni: Białorusini, Rusini (Ukraińcy), Rosjanie,

Słowianie zachodni: Polacy, Czesi, Słowacy, grupa Słowian połabskich – dzisiaj reprezentują ich

Serbowie Dolnołużyccy

Słowianie południowi: Bułgarzy, Serbowie, Słoweńcy, Czarnogórcy, Macedończycy

Współczesne państwa słowiańskie

C. SYSTEM ORGANIZACJI PLEMIENNEJ SŁOWIAN

Panowała demokracja wojenna, co oznaczało, że w plemieniu wszystkie osoby były równe. O ważnych sprawach decydowała starszyzna plemienna. Z czasem wspólnota ta rozpadła się, a władzę przejmowała wybitna jednostka zwana wodzem

Słowianie na terenach zakładali dwa rodzaje osad:

• ulicówka – wszystkie chaty umiejscowione na jednym boku jakiejś drogi – tego typu osiedla były zakładane na terenach bezpiecznych; na terenach zagrożonych budowano

• okolnice – domostwa zgrupowane wokół placu, wszystko otoczone było murem, bramy były zamykane, a na plac wpędzano bydło

• wielodrożnica- osada wzdłuż kilku traktów komunikacyjnych

• Zdarzało się czasem, że kilka plemion słowiańskich tworzyło terytorialną wspólnotę zwaną opole, a bardziej na południe żupą, a u Słowian wschodnich pogost

D. RELIGIA SŁOWIAŃSKA - POLITEIZM

Głównym bóstwem był Perun. Popularnym bogiem był Trzygław. Czczono także duszki domowe – ubożęta, potem nazwane krasnoludkami. Bogowie opiekujący się domem to Dola i Niedola. Nie budowano świątyń (cecha charakterystyczna). Bogom składali ofiary w świętych gajach, przeważnie dąbrowach, oraz chramach.

E. PIERWSZE PAŃSTWA SŁOWIAŃSKIE:

-Państwo Samona - powstało na obszarze Panonii, na pograniczu Moraw i Węgier. Zamieszkujący Panonię Słowianie popadli w zależność od Awarów (plemię azjatyckie, które przybyło do Europy w ramach Wielkiej Wędrówki Ludów i założyło swoje państwo nad środkowym Dunajem, narzucając swoja zwierzchność Słowianom w Panonii). W 622 r. wśród tamtejszych Słowian wybuchło powstanie, na którego czele stanął kupiec Samo(n). Po trzech latach walk w 625 r. zwyciężono Awarów i Słowianie Panońscy założyli swoje własne państwo, powołując Samona na króla. Jest to pierwsze państwo słowiańskie, które zniknęło z historii około roku 660. Wiadomo o nim tylko z kroniki Fredegara, dlatego niektórzy powątpiewają w jego istnienie.

Państwo Samona

• Państwo Wielkomorawskie

Założone zostało około 830 r. przez wodza plemienia Morawian Mojmira . Państwo to bardzo szybko popadło w zależność od Niemiec. Mojmir musiał złożyć hołd lenny. W 846 r. Mojmir zmarł. Na tronie zastąpił go jego bratanek Rościsław i odmówił powtórzenia hołdu lennego, co natychmiast wywołało wyprawę zbrojną Niemiec na Wielkie Morawy. Rościsław jednak pokonał Niemców i wyparł ich z terytorium swojego państwa. Wiadome było, że Niemcy ustawicznie będą próbowali pod pozorem szerzenia chrześcijaństwa podbić Wielkie Morawy, aby uniknąć przymusowego ochrzczenia, Rościsław wysłał do Bizancjum poselstwo i ono poprosiło ówczesnego cesarza Bizancjum, aby przysłał na wielkie Morawy misjonarzy. W 863 r. przybyli dwaj bracia zakonni Cyryl i Metody i rozpoczęli akcję chrystianizacyjną, stworzyli pierwszy alfabet słowiański- głagolicę( potem cyrylica) i przetłumaczyli Biblię na język słowiański. W Sirmium( Serbia) powstało pierwsze słowiańskie biskupstwo.

.

Państwo Wielkomorawskie w czasach Rościsława

• Czechy

Władzę w Kotlinie Czeskiej i na Słowacji przejęła dynastia Przemyślidów. Pierwszym historycznym władcą Czech jest Borzywój , który zasiadł na czeskim tronie około roku 870 r., prawdopodobnie jako wielkomorawski lennik, który przyjął chrzest z rąk Metodego. Upadek Wielkich Moraw doprowadził do usamodzielnienia się Czech. W 925 r. książę czeski Wacław I zdecydował się złożyć hołd lenny Niemcom. Czesi w 972 r. uzyskali biskupstwo w Pradze. Najstarszym czeskim kronikarzem był Wacław Kosmas autor Kroniki Czechów.

• Ruś Kijowska

Według przekazów najstarszej ruskiej kroniki Nestora na terenie Słowiańszczyzny wschodniej już w VIII w. powstały trzy państwa plemienne, które wareski wódź Ruryk na początku X w. zjednoczył i założył własną dynastię dając początek Rusi Kijowskie. Jednym z najwybitniejszych władców z tej dynastii był Włodzimierz Wielki , który w 988 r. zdecydował się przyjąć chrzest z rąk bizantyjskich. Po śmierci Włodzimierza Wielkiego wybuchły walki o władzę, które wygrał Jarosław Mądry , który jeszcze bardziej umocnił państwo i rozszerzył je terytorialnie (miedzy innymi kosztem Polski). Zmarł w 1054 r.. Przed śmiercią zdecydował się podzielić swoje państwo na dzielnice, aby uniknąć wojny domowej. Najważniejsza rola w tym podziale miała przypaść Księstwu Kijowskiemu, którego książę miał mieć władze zwierzchnią (senioralną) w stosunku do innych książąt. Podział ten nie sprawdził się. Ruś Kijowska już nigdy nie odrodzi się jako jednolite państwo.