3. WOJNA STULETNAI
MATERIAŁY DO NAUKI NR 3. WOJNA STULETNIA I WOJNA DWÓCH RÓŻ
I. WOJNA STULETNIA
PRZYCZYNY
polityczne:
- rywalizacja angielsko- francuska od 1066 r.
- roszczenia króla Anglii, Edwarda III Plantageneta do tronu francuskiego- po matce był wnukiem Filipa IV Pięknego
-gospodarcze
rywalizacja angielsko- francuska o Flandrię
1 ETAP: 1337 – 1348 r.
1337 r.- zakaz wywożenie przez kupców angielskich wełny do Flandrii
1338 r.- umowa gandawska, mieszkańcy Flandrii uznają protektorat Anglii
1340 r.- bitwa morska pod Sluis, wygrana Anglików, potwierdzenie angielskiego panowania nad Flandrią
1346 r.- wygrana Anglików w bitwie pod Crecy, dzięki oddziałom łuczników i kuszników, pierwsze użycie armat w walce
1348- 1350 4. - epidemia czarnej śmierci w Europie
Całe regiony w Europie Zachodniej zostały wyludnione. Dżuma w ogóle nie dotknęła Europy Środkowo - Wschodniej, która nieźle prosperowała. Tak brakowało rąk do pracy, że w Anglii, w 1349 r., król Edward III wydał ustawę, w której wprowadzał przymus pracy, to znaczy, kto nie miał własnego gospodarstwa, albo własnego warsztatu musiał wynajmować się do pracy, za taką płacę jaką proponował pracodawca pod karą śmierci. Pracodawcy wykorzystywali tę ustawę i dawali jedynie jedzenie i dach nad głową , co powodowało niezadowolenie społeczne. Największa fala dżumy zakończyła się w 1350 r., ale co dziesięć, piętnaście lat wybuchały nowe epidemie, tyle że już nie tak śmiertelne, prawdopodobnie dlatego, że ludzie się uodpornili. W 1350 r. zmarł Filip VI. Zastąpił go syn Jan Dobry, który nie rządził dobrze, popadł w konflikt z baronami i w konsekwencji we Francji wybuchła wojna domowa, którą postanowili wykorzystać Anglicy do rozpoczęcia nowego etapu wojny stuletniej.
2. ETAP: 1356 – 1360 r.
1356 r. - bitwa pod Poitiers
-angielskie zwycięstwo pod dowództwem następcy tronu Anglii, Edwarda Plantageneta
nazywanego Czarnym Księciem
- dostanie się króla Francji Jana Dobrego do niewoli
-regencja Delfina Karola( W 1349 r. Filip VI zajął Delfinat - małe księstwo koło Burgundii -
i przekazał je synowi, następcy tronu. Od tej pory każdy następca tronu będzie zarządzał Delfinatem,
stąd nazwa francuskich następców tronu - nazywano ich Delfinami)
1358 r. - wybuch powstania mieszczan w Paryżu oraz powstania chłopów w środkowej Francji
nazywanego żakerią- bunty zostały wywołane obciążeniami podatkowymi
1360 r.- pokój w Bretigny kończący drugi etap wojny stuletniej
3.ETAP: 1369 – 1375 r.
1369 r. - atak wojsk francuskich na angielskie posiadłości we Francji
1375 r.- odzyskanie przez Francję większość ziem utraconych na mocy pokoju w Bretigny, zawarcie przez strony 28-letniego rozejmu
Francja w okresie rozejmu:
1380- 1390 r. - regencja w imieniu małoletniego króla Karol VI, początek wojny domowej
pomiędzy regentami, tzw. wojna Armaniaków z Burgundczykami
1392 r.- ujawnienie się choroby psychicznej u Karola VI, odnowienie regencji, a wraz z nią wojny
domowej
Anglia w okresie rozejmu
1377 r. - śmierć Edward III oraz jego syn i następca tronu, książę Walii Edward nazywany „Czarnym Księciem”. Początek panowania Ryszarda II, syna Czarnego Księcia , czyli wnuka Edwarda III. Był to władca nieudolny, łatwo popadający w konflikty z baronami.
1379 r. wydanie przez Ryszarda II prawo o wprowadzeniu pogłównego, które miało być płacone w równej wysokości zarówno [przez bogatych, jak i biednych. Ta ustawa, jaki i ustawa o pracy przymusowej wzbudzała wielkie oburzenie i stała się przyczyną powstania Watta Tylera
1381 r.- powstanie Watta Tylera
Watt Tyler propagował wśród biedoty miejskiej i wiejskiej poglądy oksfordzkiego profesora Johna Wiklifa. Dotyczyły one ubogiego Kościoła - księża powinni wyrzec się bogactwa, Kościół powinien być Kościołem narodowym – papież powinien zajmować się dogmatami, ale w danym państwie Kościołem powinien zarządzać król. Pragnął tez przetłumaczyć „Biblię” na języki narodowe. Poglądy te antagonizowały społeczeństwo. Krytykowano nie tylko Kościół ale także szlachtę.
- zdobycie przez powstańców Londynu i wtargnięcie do Tower- siedziby króla
- złożenie przez króla przyrzeczenia o cofnięciu pogłównego i prawa o pracy przymusowej
- wycofanie się powstańców z Londynu
- niedotrzymanie przez króla obietnic, krwawe stłumienie powstania, śmierć Watta Tylera
1399 r.- detronizacja i śmierć Ryszarda II- koniec panowania dynastii Plantagenetów
-przejęcie tronu przez spokrewniona z Plantagenetami dynastię Lancaster
4. ETAP: 1415 – 1422 r.
1415 r. - zwycięstwo Anglików, pod wodzą króla Henryka V Lancastera w bitwie pod Azincourt. Anglicy tę bitwę wygrali, odzyskanie przez Anglików kontroli nad Flandrią
1420 r. - Karol VI uznaje króla Anglii swoim następcą na francuskim tronie- układ wzmocniony małżeństwem Henryka V angielskiego i Katarzyny Walezjuszki
1422 r.- prawie równoczesna śmierć Karola VI i Henryka V, odnowienie wojny domowej między
Armaniakami a Burgundczykami
5. V ETAP: 1428 – 1453 r.
1428 r. wkroczenie wojsk angielskich z terytorium Księstwa Gujeny, początek oblężenia Orleanu, chłopka Joanna d’Arc przekonała Delfina Karola ( syn Karola VI), o konieczności walki z Anglikami, wyzwolenie Orleanu
1429 r. -zwycięska odsiecz wojsk francuskich pod Orleanem, prowadzonych przez Joannę d’Arc
1430 r.- schwytanie Joanny przez Burgundczyków, którzy wspierali roszczenia co do tronu francuskiego Henryka VI Lancastera( syn Henryka V i Katarzyny Walezjuszki, król Anglii)
1431 r. - śmierć Joanny na stosie oskarżonej przez Anglików o czary
Joanna d’Arc pod Orleanem
Śmierć Joanny d` Arc nic nie dała Anglikom, przeciwnie Francuzi jeszcze bardziej się zatracili w walce, Dziewica Orleańska, tak nazywano Joannę, spowodowała, że Francuzi przekształcili się w naród. W 1453 r. w rękach Anglików pozostał już tylko port Calais. Ta data jest uważana powszechnie za koniec wojny stuletniej. Wojna ta zakończyła się bez żadnego traktatu pokojowego, ale za zwycięzcę uważa się Francję.
II WOJNA DWÓCH RÓŻ
Wojna domowa, która toczyła się na terenie Anglii. Uważana jest za swoiste przedłużenie wojny stuletniej bo była jej skutkiem. Była to wojna o władzę pomiędzy dwoma rodami: Lancasterów, którzy mieli w herbie różę czerwoną oraz Yorków, którzy mieli w herbie różę białą.
1455 r. wybuch Wojny Dwóch Róż
1460 r. strącenie z angielskiego tronu Henryka VI, przejęcie tronu przez Edwarda IV Yorka
1461 r. Henryk Warwick, nazywany „ Twórcą Królów” doprowadza do ponownego przejęcia tronu
przez Henryka VI, który po kilku miesiącach ponownie został obalony, kiedy Henryk Warwick
ponownie sprzymierzył się z Yorkami, przywrócenie na tron Edwarda IV
1483 r. -przejęcie władzy przez Ryszarda III Yorka, początek buntu możnych przeciwko Yorkom
pod dowództwem Henryka Tudora, przez matkę spokrewnionego z Lancasterami
1485 r.- śmierć Ryszarda III w bitwie pod Bosworth
- koniec Wojny Dwóch Róż
- początek panowania dynastii Tudorów
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:
L. P | PRAWDA | FAŁSZ | |
1. | Wojna stuletnia to wojna między Anglią a Francją |
P | |
2. | Wojna stuletnia rozpoczęła się w 1346 r. | F | |
3. | Powodem wojny była chęć wyegzekwowania praw do tronu francuskiego przez króla Anglii Edwarda III | P | |
4. | Pierwsza poważna bitwa w wojnie stuletniej to bitwa morska pod Sluis w 1340 r. | P | |
5. | Pretekstem do wojny była sprawa Flandrii i zakaz wywozu angielskiej wełny do Flandrii | P | |
6. | Bitwa morska pod Sluis zakończyła się zwycięstwem Francuzów | F | |
7. | Bitwa pod Crecy miała miejsce w roku 1346 i zakończyła się zwycięstwem Anglików | P | |
8. | Tytuł następców tronu francuskiego Delfin pochodzi od krainy Delfinat, którą tradycyjnie rządzili następcy tronu francuskiego | ||
9. | Wojna Dwóch Róż to alternatywna nazwa ostatniego etapu wojny pomiędzy Francją, a Anglią w średniowieczu | P | |
10. | Joanna d’Arc należała do francuskiej szlachty | F | |
11. | Wat Tyler był przywódcą ludowego powstania, które wybuchło w Anglii w 1381 r. | P | |
12. | Powstanie Wara Tylera było inaczej nazywane żakerią | F | |
13. | Po bitwie pod Poitiers w 1356 r. do francuskiej niewoli dostał się król Jan II Dobry | F | |
14. | Wojna stuletnia zakończyła się pokojem podpisanym w 1453 r. w Bretigny | F | |
15. | W wyniku Wojny Dwóch Róż w Anglii przejęła władzę dynastia Lancasterów | F | |
16. | W 1399 r. zakończyło się w Anglii panowanie dynastii Plantagenetów | P | |
17. | Ostatnim przedstawicielem dynastii Plantagenetów był Edward III | F | |
18. | Nazwa Wojna Dwóch Róż pochodzi od herbów dwóch rodów, które tę wojnę prowadziły | p | |
19. | W latach 1358- 1360 przez Europę przeszła epidemia zarazy nazywanej czarną śmiercią | F | |
20. | Choroba nazywana czarną śmiercią to dżuma | P |
Poprawne odpowiedzi: 1/P, 2/F, 3/P, 4/P, 5/P, 6/F, 7/P, 8/P 9/P, 10/P, 11/P, 12/F, 14/F, 15/F, 16/P, 17/F, 18/P, 19/F, 20/P