11. Panowanie Michała Korybuta Wiśniowieckiego
LEKCJA NR 10. PROBLEMY W POLITYCE WEWNĘTRZNEJ JANA II KAZIMIERZA
Po pokoju oliwskim Jan Kazimierz postanowił zreformować państwo. Program reform był następując: wzmocnienie władzy królewskiej przez-wprowadzenie elekcji vivente rege, wprowadzenie możliwości usuwania urzędników, wprowadzenie stałych podatków, za które będzie można utworzyć stałą armię, zniesienie liberum veto przez wprowadzenie głosowania w sejmie większością (po raz pierwszy liberum veto zostało użyte w Polsce w 1652r. przez posła z powiatu upickiego Władysława Sicińskiego, który zrobił to na polecenie wojewody wileńskiego Janusza Radziwiłła, liberum veto – z łac. wolne, nie pozwalam).
Władysław Sieciński Hetman Wielki Litewski Janusz Radziwiłł
Reformy w państwie król chciał przeprowadzić w oparciu o Francję. Na dworze powstało silne stronnictwo profrancuskie, w którym znalazł się hetman wielki koronny Stefan Czarniecki, prymas Michał Prażmowski, król z żoną Marią Ludwiką i hetman polny koronny Jan Sobieski. Przeciwnikiem tego stronnictwa było stronnictwo prohabsburskie, któremu przewodził Jerzy Lubomirski – występował przeciwko królowi, bo uważał, że ten nie wynagrodził go tak jak trzeba za zasługi z okresu potopu. W 1664 roku Lubomirski został oskarżony o zdradę i skazany na banicję, nie doceniono jednak politycznej siły Lubomirskiego, który miał całą masę zwolenników i razem z nimi rozpoczął w 1665 roku rokosz. W Polsce zaczęła się wojna domową.
Jerzy Lubomirski
To był drugi rokosz, który powoływał się na przywilej de non prae standa oboedientia, czyli do zastrzeżonego w Artykułach Henrykowskich, prawa do wypowiadania posłuszeństwa królowi. W 1666r. rokoszanie pokonali wojska królewskie w bitwie pod Mątwami. Była to najkrwawsza bitwa w XVII- wiecznej Rzeczypospolitej, rokoszanie wyrżnęli królewskich dragonów.
Bitwa pod Mątwami
Mimo tego zwycięstwa rok później Lubomirski przeprosił króla. Rokosz się zakończył. Lubomirski wyjechał na Śląsk i tam wkrótce zmarł. Rokosz uniemożliwił jednak przeprowadzenie reform, wyjątkowo dobrze przygotowanych przez dwór i stanowczo wprowadzanych w życie. Również Francja pod wrażeniem rokoszu wycofała się z popierania reform w Rzeczypospolitej. W 1667r. zmarła Maria Ludwika Gonzaga de Nevers najpierw żona Władysława IV, a potem żona Jana Kazimierza . Jan Kazimierz tak się załamał rokoszem i jej śmiercią, że w 1668r. abdykował. Wyjechał do Francji i tam został mianowany przez Ludwika XIV opatem klasztoru w Saint- Germain. Zmarł w tym klasztorze w w 1672r., na skutek apopleksji, po tym jak się dowiedział, że Turcy zdobyli Kamieniec Podolski. Pochowany został na Wawelu, ale jego serce nadal znajduje się we Francji.
Płyta upamiętniająca Jana Kazimierza w Opactwie Saint- Germain