2. Rewolucja burżuazyjna w Anglii

1. PRZYCZYNY REWOLUCJI BURŻUAZYJNEJ W ANGLII

1. polityczne

- wprowadzenie przez Jakuba I Stuarta i jego syna Karola II rządów absolutnych

-niezwoływanie parlamentu

-wspieranie państw katolickich w wojnie 30- letniej

- małżeństwo Karola I Stuarta z katolicką księżniczką Henriettą Francuską

1. religijne

-przeciwstawianie się królów z dynastii Stuartów kalwinizacji Kościoła angielskiego

-prześladowanie purytanów- angielskich kalwinów

1. społeczne

- tworzenie się burżuazji- nowej warstwy mieszczaństwa pragnącej większego wpływu na sprawy państwa

-powstanie warstwy szlachty urzędniczej (gentry) wywodzącej się z bogatego mieszczaństwa( burżuazji)

-sprzedaż tytułów szlacheckich

1. ekonomiczne

- kształtowanie się stosunków kapitalistycznych

-ścieranie się kapitalizmu z feudalizmem

- nakładanie przez Stuartów nowych podatków bez zgody parlamentu

2. PRZEBIEG REWOLUCJI

1. 1640- 1642 PIERWSZY ETAP- REWOLUCJA PARLAMENTARNA

- Parlament Krótki IV 1640

• zwołanie przez Karola II Stuarta parlamentu w sprawie podatków na walkę z powstaniem szkockich kalwinów
• odmowa posłów, rozwiązanie Parlamentu Krótkiego

- XI 1640- XII 1648 obrady Parlamentu Długiego

• uchwalenie ustawy zakazującej rozwiązywania parlamentu królowi
• Wielkiej Remonstracji(żądania reformy Kościoła anglikańskiego, wolności dla purytanów i likwidacji wpływów katolickich oraz propozycje zmian w systemie rządzenia)
• powierzenie Oliwerowi Cromwellowi zadania utworzenia siły zbrojnej parlamentu- powstanie Armii Nowego Wzoru
• skazanie na karę śmierci dwóch doradców króla: Wiliama Lauda i Tomasza Strafforda za złe doradzanie królowi
• uchwalenie Wielkiego Upomnienia o przekroczeniach władzy króla
• nieudana próba aresztowania przez króla przywódców opozycji parlamentarnej: Johna Pym’a i Johna Hampdena
• rozruchy w Londynie na wieść o próbie aresztowania posłów
• ucieczka króla wraz z dworem do Oxfordu

b) 1642- 1646 PIERWSZA WOJNA DOMOWA

• początkowe zwycięstwa w starciach zwolenników króla
• 1644r. Zwycięstwo Armii Nowego Wzoru pod Marston Moore
• 1645r. Rozbicie armii królewskiej pod Naseby
• ucieczka Karola I Stuarta do Szkocji
• walki pomiędzy dwoma stronnictwami parlamentarnymi: prezbiterianami i independentami o władzę

c) 1648- 1649 DRUGA WOJNA DOMOWA

• XII usunięcie przez Cromwella prezbiteriańskich posłów z parlamentu- koniec obrad Parlamentu Długiego
• początek obrad Parlamentu Kadłubowego
• wydanie Karola I przez Szkotów Anglikom
• sąd nad Karolem I Stuartem
• I 1649r. Ścięcie Karola I Stuarta

d) 1649- 1660 REPUBLIKA ANGIELSKA. DYKTATURA CROMWELLA

• 1649- 1652 likwidacja powstania szkockiego i irlandzkiego- podporządkowanie Szkocji i Irlandii Anglii
• 1651r. Wydanie Aktów Nawigacyjnych- zakaz przywożenia do Anglii bądź kolonii angielskich towarów na statkach innych niż angielskie
• 1651- 1654r. Pierwsza, zwycięska wojna z Holandia o Akty Nawigacyjne- Anglia władczynią mórz
• 1653r. Rozwiązanie przez Cromwella Parlamentu Kadłubowego i powołanie na to miejsce Parlamentu Małego( tylko 50 posłów)
• przyznanie przez Parlament Mały Cromwellowi tytułu Lorda Protektora i określenie zakresu jego władzy w Instrumencie Rządzenia
• 1658r. Śmierć Oliwera Cromwella, przejęcie urzędu Lorda Protektora przez jego syna Ryszarda
• 1659r. Rezygnacja przez Ryszarda Cromwell z funkcji Lorda Protektora
• 1659- 1660r. Okres anarchii i walk wewnętrznych

e) 1660 RESTAURACJA STUARTÓW

• przekazanie przez generała Jamesa Monka władzy nad Szkocją Karolowi II Stuartowi- koronacja Karola II na króla Szkocji
• zdobycie przez Karola II Londynu i koronacja na króla Anglii
• represjonowanie przez Karola II sędziów, którzy wydali wyrok skazujący na jego ojca

3. 1660- 1714R. PANOWANIE OSTATNICH STUARTÓW.

WALKA O MONARCHIĘ PARLAMENTARNĄ

a) 1660- 1685R. PANOWANIE KAROLA II STUARTA

• 1673r. Test Act- odebranie katolikom w Anglii praw politycznych
• 1679r. Habeas Corpus Act- nietykalność osobista i majątkowa dla wszystkich wolnych poddanych

b) 1685- 1688r. PANOWANIE JAKUBA II STUARTA

• próby przywrócenia rządów absolutnych
• dążenie do przywrócenia katolicyzmu w Anglii
• powstanie dwóch koterii w parlamencie angielskim: torysów( arystokraci), wigowie( szlachta gentry)
• 1688r. Chwalebna Rewolucja- obalenie przez torysów i wigów Jakuba II Stuarta, powołanie na tron namiestnika Holandii Wilhelma Orańskiego i jego żony Marii Stuart

c) 1688- 1701R. PANOWANIE WILHELMA II ORAŃSKIEGO I MARII II STUART

• 1689r. Zatwierdzenie Bill of Rights- przeniesienie władzy z osoby króla na parlament: „ król panuje, ale nie rządzi”
• 1701r. Ustawa i sukcesji tronu- porządek dziedziczenia tronu angielskiego wobec braku męskiego potomstwa przez parę królewską

d) 1701-1714r. PANOWANIE ANNY I STUART

• ostatnia przedstawicielka dynastii Stuartów
• 1707r. połączenie Anglii i Szkocji unią realną- powstanie Wielkiej Brytanii

4. SKUTKI REWOLUCJI BURŻUAZYJNEJ

a) polityczne

• likwidacja absolutyzmu
• wprowadzenie monarchii parlamentarnej
• król tylko głową państwa
• odebranie katolikom praw politycznych
• wykształcenie się dwóch koterii politycznych: torysów i wigówd

b) społeczne

• wzmocnienie pozycji szlachty gentry
• wzmocnienie pozycji burżuazji
• uzyskanie gwarancji nietykalności osobistej i majątkowej

c) ekonomiczne

• utrwalenie hegemonii Anglii na morzach
• rozwój imperium kolonialnego

d) religijne- utrwalenie elementów kalwińskich w anglikanizmie