6. Sejm Wielki. II rozbiór

1. GENEZA ZWOŁANIA SEJMU WIELKIEGO

1. rosyjskie przygotowania do wojny z Turcją
2. dążenie Stanisława Augusta Poniatowskiego do wykorzystania zaangażowania Rosji w wojnę z Turcją
3. spotkanie Stanisława Augusta Poniatowskiego z carycą Katarzyną II w Kaniowie
4. zgoda carycy na zwołanie konfederackiego sejmu

2. PRZEBIEG SEJMU WIELKIEGO IX 1788- V 1792R.

1. Zawiązanie konfederacji litewskiej

- marszałkiem litewskiej Kazimierz Nestor Sapieha

- marszałkiem koronnej Stanisław Małachowski

1. stronnictwa polityczne

-stronnictwo hetmańskie- obrońcy Złotej Wolności, przywódca Ksawery Branicki

- stronnictwo magnacko- republikańskie- przeciwnicy króla, zwolennicy republiki,

przywódca Szczęsny Potocki

- stronnictwo królewskie- reformy wzmacniające władzę króla w oparciu o Rosję,

przywódca Stanisław Małachowski, Michał Poniatowski

- stronnictwo patriotyczne- szerokie reformy, zlikwidowanie protektoratu rosyjskiego

w oparciu o Prusy

1. reformy Sejmu IX 1788- IX1790r.

X 1788r. Zwiększenie stanu armii do 100 tys.

XI 1788r. Powołanie Komisji Wojskowej Obojga Narodów

I 1789r. Rozwiązanie Rady Nieustającej

V 1789r. Uchwała o wyprowadzeniu wojsk rosyjskich z Rzeczypospolitej

VI 1789r. Lustracja dymów i podanie ludności- pierwszy spis ludności

III 1790r. Ofiara wieczysta czyli podatek dochodowo- gruntowy płacony w wysokości 10% przez szlachtę i 20% przez duchowieństwo

III 1790r. Sojusz zaczepno- odporny z Prusami o charakterze antyrosyjskim

IX 1790r. Ustawa o integralności terytorialnej Rzeczypospolitej (zakaz cesji terytorialnych)

IX 1790r. Przywrócenie królowi prawa do nadawanie urzędów

IX 1790r. Uchwała o nierozwiązywaniu sejmu wybranego w 1788r.

XI 1790r. Wybory drugiego zestawu posłów

1. XII- 1790r.- V 1792r. Reformy Sejmu Wielkiego

- IV 1791r. Ustawa o miastach- przyznanie mieszczanom praw publicznych

- IV 1791r. Ustawa o sejmikach- usunięcie z sejmików szlachty gołoty, wprowadzenie głosowania większością

- 3 maja 1791r.- Ustawa rządowa czyli pierwsza polska konstytucja

- X 1791r. Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów- wspólne instytucje wojskowo- skarbowe dla Korony i Litwy

1. V 1792r. Zawieszenie obrad Sejmu Wielkiego w związku z początkiem wojny rosyjsko- polskiej w obronie Konstytucji 3 Maja

3. KONSTYTUCJA 3 MAJA

1. zasady ustrojowe

- trójpodział władz

- wprowadzenie monarchii konstytucyjnej

- likwidacja wolnej elekcji- dziedziczność tronu w dynastii saskich Wettinów

- zniesienie prawa do wypowiadania posłuszeństwa królowi

- katolicyzm religią panującą

- opieka rządu nad chłopami

-zniesienie odrębności między Koroną a Litwą

- zniesienie prawa szlachty do zawiązywania konfederacji

- prawa publiczne dla mieszczan, prawo do nobilitacji

1. władza ustawodawcza

- permanencja sejmowa( „ sejm zawsze gotowy”)

-likwidacja liberum veto na rzecz głosowania większością

- wprowadzenie do Izby Poselskiej 24 plenipotentów- przedstawicieli mieszczaństwa

1. władza wykonawcza

-rząd nazywany Strażą Praw

-kontrasygnata ministrów pod edyktami królewskimi

- brak odpowiedzialności politycznej króla

1. władza sądownicza

- powołanie sądów magistrackich dla miast

- powołanie sądów apelacyjnych

4. V 1792R. KONFEDERACJA TARGOWICKA. WOJNA W OBRONIE KONSTYTUCJI

1. V 1792r. Zawiązanie konfederacji w Targowicy przez magnatów- marszałkiem Szczęsny Potocki
2. zwrócenie się konfederatów do carycy z prośbą o interwencję w Rzeczypospolitej i przywrócenie Złotej Wolności
3. V 1792r. Wkroczenie do Rzeczypospolitej 100 tys. armii rosyjskiej- początek wojny

- VI 1792r. Zwycięstwo armii polskiej w bitwie pod Zieleńcami- dowódca książę Józef Poniatowski

- VII 1792r. Nierozstrzygnięta bitwa pod Dubienką- dowódca Tadeusz Kościuszko

- VIII 1792r. Wkroczenie wojsk rosyjskich do Warszawy

1793r. II ROZBIÓR POLSKI

a) kapitulacja Stanisława Augusta Poniatowskiego i jego przejście na stronę

Targowiczan

b) rządy Targowiczan w Warszawie

c) wystąpienie Prus wobec Rosji z żądaniem włączenia do Prus Wielkopolski i Gdańska

jako ekwiwalentu za udział Prus w wojnie przeciwko rewolucyjnej Francji

d) I 1793r. Podpisanie aktu rozbiorowego

• Prusy otrzymały Gdańsk i Toruń oraz województwa gnieźnieńskie, poznańskie, sieradzkie (z Wieluniem), kaliskie, płockie, brzeskokujawskie, inowrocławskie, ziemię dobrzyńską oraz części krakowskiego, rawskiego i mazowieckiego (57 tys. km²)
• Rosja otrzymała część województwa mińskiego, kijowskiego, bracławskiego i podolskiego oraz części wileńskiego, nowogródzkiego, brzesko-litewskiego i wołyńskiego (250 tys. km² )

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Marszałkiem konfederacji koronnej w czasie Sejmu Wielkiego był Jan Nestor Sapieha

F

2.

Rada Nieustająca została rozwiązana przez Sejm Wielki w 1789r.

P

3.

Jedną z pierwszych reform uchwalonych przez Sejm Wielki było powiększenie armii do 100 tyś.

P

4.

Od grudnia 1790r. Sejm obradował w podwójnym składzie posłów

P

5.

Po trzecim rozbiorze Warszawa dostała się pod pruskie panowanie

P

6.

Konstytucja 3 Maja została uchwalona za zgodą wszystkich posłów

F

7.

Marszałkiem konfederacji targowickiej był Szczęsny Potocki

P

8.

F

9.

Straż Praw powołana na mocy Konstytucji 3 maja to polski rząd

P

10.

Konstytucja 3 Maja pozostawiała liberum veto

F

11.

Prawdziwa nazwa ustawy Sejmu Wielkiego, która dzisiaj jest nazywana Konstytucją 3 Maja, miała tytuł Ustawy Rządowej

P