7. Powstanie kościuszkowskie. III rozbiór.

1. II 1794- XI 1794r. Powstanie kościuszkowskie

a) geneza

• okupacja rosyjska resztek państwowości polskiej
• zapaść gospodarcza
• wprowadzenie przez Targowiczan cenzury
• prześladowania i represje
• zakaz kontaktów z Europą Zachodnią
• postępująca pauperyzacja ludności
• żądanie rosyjskiego posła całkowitego rozbrojenia armii polskiej
• bunt Madalińskiego w Ostrołęce

b) przebieg

• 12 marca 1794r. - Antoni Madaliński odmówił redukcji I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej i poprowadził ją z Ostrołęki w kierunku Krakowa.
• 24 marca 1794r. - ogłoszenie aktu powstania, powołujący Tadeusza Kościuszkę naczelnikiem insurekcji, złożenie przez Kościuszkę przysięgi na rynku krakowskim
• 4 kwietnia 1794r.- zwycięstwo Kościuszki pod Racławicami z wojskami rosyjskimi dowodzonymi przez generała Aleksandra Tormasowa.
• 17 kwietnia 1794r.- wybuch insurekcji w Warszawie pod przywództwem Jana Kilińskiego.
• 17 kwietnia 1794r.Ignacy Wyssogota Zakrzewski prezydentem stolicy.
• 19 kwietnia 1794r.- w Warszawie utworzona została Rada Zastępcza Tymczasowa.
• 23 kwietnia 1794r.- wybuchła insurekcja w Wilnie, którą dowodził Jakub Jasiński. .
• 5 maja 1794r.- Kościuszko założył warowny obóz pod Połańcem.
• 7 maja 1794r.- Kościuszko wydał w Połańcu uniwersał regulujący powinności gruntowe włościan i zapewniający dla nich skuteczną opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwość w komisjach porządkowych.
• 9 maja 1794r.- w Warszawie powieszeni zostali publicznie przywódcy Targowicy
• 10 maja 1794r.- powstała Rada Najwyższa Narodowa – rząd powstańczy.
• 16 maja 1794r.- król Prus Fryderyk Wilhelm II ogłosił przystąpienie do walki z powstaniem
• 6 czerwca 1794r.- klęska wojsk powstańczych pod Szczekocinami z połączonymi siłami rosyjsko-pruskimi Fiodora Denisowa i Fryderyka Wilhelma II.
• 30 czerwca 1794r.- korpus austriacki wkroczył do Małopolski
• 21 sierpnia 1794r.- do insurekcji przystąpiła Wielkopolska, gdzie wybuchło inspirowane insurekcją powstanie wielkopolskie na czele którego stanął gen. Jan Henryk Dąbrowski
• 10 października 1794r.- bitwa pod Maciejowicami, w bitwie ranny Tadeusz Kościuszko dostał się do niewoli rosyjskiej, po czym został uwięziony w twierdzy pietropawłowskiej w Petersburgu.
• 12 października 1794r.- Rada Najwyższa Narodowa ogłosiła naczelnikiem powstania Tomasza Wawrzeckiego.
• 4 listopada 1794r. wojska gen. Aleksandra Suworowa i gen. Iwana Fersena ruszyły na Warszawę. Po zdobyciu szturmem Pragi Rosjanie dokonali rzezi ludności.
• 16 listopada 1794r. pod Radoszycami nastąpiło ostateczne rozwiązanie oddziałów powstańczych przez naczelnika Tomasza Wawrzeckiego i kapitulacja przed gen. Fiodorem Denisowem.
• 16 grudnia 1795 papież Pius VI wydał brewe potępiające insurekcję kościuszkowską określając ją przedsięwzięciem bezbożnym

c) skutki

• całkowita likwidacja powstania
• 1795r. III rozbiór Polski

2. LIKWIDACJA RZECZYPOSPOLITEJ OBOJGA NARODÓW. III ROZBIÓR

a) przyczyny

• klęska powstania kościuszkowskiego
• domaganie się przez Austrię rekompensaty tłumienie powstania w Małopolsce
• dążenie Austrii do uzyskania rekompensaty za nieuczestniczenie w II rozbiorze

b) podział

• Prusy – część Mazowsza z Warszawą, Podlasia i Litwy. Ponadto Prusy zajęły 2230 km² województwa krakowskiego (m.in. teren dawniejszego księstwa siewierskiego, zwanego odtąd w Prusach Nowym Śląskiem ( około 55 tys. km²)
• Austria – zajęła Lubelszczyznę. Zaanektowała także resztę Małopolski z Krakowem, Otrzymała tereny najliczniej zaludnione. ( ok. 47 tys. km²)
• Rosja – wszystkie ziemie na wschód od Niemna i Bugu (120 tys. km²)

c) I 1797r. Konwencja petersburska

• podpisana przez Austrię, Rosję i Prusy
• układ o całkowitej likwidacji państwa polskiego
• zobowiązanie do nieodtwarzania polskiej państwowości w jakiejkolwiek postaci
• zobowiązanie do nieużywania nazwy Królestwo Polskie w jakimkolwiek kontekście

3. NASTĘPSTWA III ROZBIORU

1. XI 1795r. abdykacja Stanisława Augusta Poniatowskiego w Grodnie
2. 1795- 1798r. Pobyt St. Augusta Poniatowskiego w Petersburgu jako rentiera carycy Katarzyny II
3. 1798r. śmierć St. Augusta Poniatowskiego w Petersburgu
4. W wyniku trzech rozbiorów poszczególne państwa zagarnęły:
5. Rosja – 462 tys. km² obszaru i 5,5 mln mieszkańców;
6. Prusy – 141 tys. km² obszaru ok. 2,6 mln mieszkańców;
7. Austria – 130 tys. km² obszaru ok. 4,2 mln mieszkańców

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Austria nie uczestniczyła w III rozbiorze Rzeczpospolitej

F

2.

Warszawa po trzecim rozbiorze była pruska

F

3.

Najwięcej terenów Rzeczpospolitej przejęła Rosja

P

4.

Ostatnim Naczelnikiem insurekcji kościuszkowskiej był Tomasz Wawrzecki

P

5.

Uniwersał Połaniecki przyznawał prawa polityczne mieszczanom

F

6.

Bartosz Głowacki zginął w bitwie pod Racławicami

F

7.

W Warszawie insurekcja wybuchła dzięki szewcowi Janowi Kilińskiemu

P

8.

Ostatnią bitwą w której dowodził Kościuszko to bitwa pod Racławicami

F

9.

Do wybuchu powstanie w Wielkopolsce doprowadził gen. Jan Henryk Dąbrowski

P

10.

Powstanie kościuszkowskie potępił papież Jan XXIII

F