15. Królestwo Polskie w II poł. XIX wieku (2)
LEKCJA 15. KRÓLESTWO POLSKIE W II POŁ. XIX WIEKU
REPRESJE POPOWSTANIOWE. RUSYFIKACJA
Po powstaniu styczniowym rozpoczęły się represje. Aleksander II miał o tyle ułatwione zadanie, że rosyjska opinia publiczna, dotychczas pozytywnie do Polaków nastawiona, teraz zmieniła swój stosunek do kwestii polskiej całkowicie. Uznano, że zawiedliśmy zaufanie cara, który przez tyle lat okazywał nam dobrą wolę. Dlatego też było publiczne przyzwolenie na represje. Jedną z nich była konfiskata majątków. Dotknęła ona ponad 1800 majątków ziemskich.
Od razu w 1864r. car nakazał zamknąć prawie wszystkie klasztory, nie tylko w Królestwie, ale również na Ziemiach Zabranych, pod zarzutem, że księża i zakonnicy mogą ukrywać powstańców. Rosja w 1866r. zerwała wszystkie kontakty z Watykanem, zostały one odnowione dopiero w 1882r. W 1867r. w Petersburgu wprowadzono specjalny wydział religijny, któremu został podporządkowany kościół w Królestwie. Zabroniono duchownym kontaktowania się z Rzymem. Car dążył również do całkowitej likwidacji odrębności Królestwa, dlatego też od 1866r. kancelaria carska przestała używać określenia Królestwo Polskie. Zastąpiono go nazwą Kraj Nadwiślański( Priwislanskij Kraj). W 1866r. wprowadzono przymusowe nauczanie języka rosyjskiego we wszystkich typach szkół, a od 1885r. wprowadzono nauczanie wszystkich przedmiotów w języku rosyjskim. Poziom nauczania w KP był bardzo niski, dlatego też większość młodzieży studiowała bądź w Krakowie, bądź na uniwersytetach Europy Zachodniej. W 1894r. roku Kuratorem Okręgu Warszawskiego został mianowany Aleksander Apuchtin, który niezwykle gorliwie starał się z rusyfikować szkolnictwo (czasy Apuchtina są nazywane nocą apuchtinowską). Mimo tych wszystkich represji Polacy jeszcze raz dali dowód, że nie zrezygnują z wolności. W 1866r. wśród zesłańców na Syberii doszło do powstania. Jest to tzw. powstanie zabajkalskie, którego przywódcą był Gustaw Szaramowicz. Powstańcy maszerowali wzdłuż tzw. drogi południowo-bajkalskiej, próbowali przedostać się z powrotem do Europy. Nie powiodło im się, zostali schwytani przez rosyjskich żandarmów i powstanie stłumiono.
Ostatnim namiestnikiem Królestwa był Fiodor Berg do 1874r. od 1874r. naczelną władzę sprawował generał – gubernator. Pierwszym generał-gubernatorem był Paweł Kotzebue.
GOSPODARKA KRÓLESTWA POLSKIEGO W II POŁ. XIX WIEKU.
Mimo represji narodowych KP( od 1866r. tzw. Kongresówka) świetnie rozwijało się pod względem gospodarczym. O dynamice rozwoju świadczy fakt, że w latach 1865 – 1912 ludność Kongresówki wzrosła z 6 mln do 12 mln. Rozwój gospodarczy KP był uwarunkowany kilkoma czynnikami:
- rozwój sieci kolejowej - kolej stawała się najtańszym środkiem transportu. Pierwszą linia kolejowa w KP wybudowana została w latach 1845 – 1848, połączyła ona Warszawę z Wiedniem przez Częstochowę: nazywała się Droga Żelazna Warszawsko – Wiedeńska. Wybudowano potem przedłużenie tej drogi z Warszawy do Petersburga, przez Wilno, a w latach 70-tych wybudowano odnogę wiodącą do Kalisza i Łodzi.
Droga Żelazna Warszawsko- Wiedeńska
- uwłaszczenie chłopów - ponieważ nie obejmowało bezrolnych i małorolnych, to zwykle ta warstwa emigrowała z przeludnionej wsi do miast, tworząc rynek taniej siły roboczej.
- zlikwidowanie granicy celnej między KP a Rosją w 1851 r. co miało przyśpieszyć unifikację Królestwa z Rosją. W rzeczywistości pozwoliło polskim przemysłowcom wysyłać do Rosji każdą ilość towaru, bez cła.
4.rewolucja przemysłowa , która, dzięki tym 3 czynnikom, zaszła w II poł. XIX w. była również zasługą Druckiego – Lubeckiego , który dokonał rewolucji manufakturowej w I poł. XIX wieku
W wyniku rewolucji przemysłowej w KP powstały 3 nowe okręgi przemysłowe . Obok istniejącego Zagłębia Dąbrowskiego oraz Staropolskiego Okręgu przemysłowego były to:
- okręg częstochowski – dynamicznie rozwijało się włókiennictwo oraz hutnictwo stali, żelaza i szkła
- okręg łódzki – przemysł włókienniczy
- okręg warszawski – najbardziej wszechstronny, rozwijały się wszystkie gałęzie przemysłu
Pod koniec XIX w. w KP zaczęła rozwijać się zupełnie nowa gałąź przemysłu – chemiczny z takimi branżami jak
- farmaceutyczna – Pabianice
- przetwórstwo ropy – okolice Płocka
Okręgi przemysłowe w Królestwie Polskim
W KP było słabo rozwinięte nowoczesne rolnictwo, 60% gospodarstw rolnych to gospodarstwa małe, najczęściej produkujące na własne potrzeby, a nie na sprzedaż