24. Przemiany ustrojowe na ziemiach polskich XIX wiek

1. KONSTYTUCJA KSIĘSTWA WARSZAWSKIEGO

A. WŁADZA USTAWODAWCZA

• sprawowana przez 2 – izbowy parlament. Izba Wyższa to Senat, Izba Niższa to Izba Poselska
• senatorzy byli mianowani przez króla dożywotnio, izba poselska była wybierana: 60 z szlachty, 20 z mieszczaństwa, posłów mieszczańskich nazywano deputowanymi

B. WŁADZA WYKONAWCZA

• Władza wykonawcza spoczywała w rękach księcia
• w jego imieniu władzę wykonawczą sprawowała Rada Ministrów i Rada Państwa

-Rada Ministrów była podzielona na pięć ministerstw - komisji: skarbu, sprawiedliwości, oświecenia, wojska, spraw wewnętrznych

C. WŁADZA SĄDOWNICZA

• niezawisła i niezależna
• 1808r. wprowadzono Kodeks Cywilny

D. ADMINISTRACJA

• 6 departamentów

2. KONSTYTUCJA KRÓLESTWA POLSKIEGO

a. POSTANOWIENIA RÓŻNE

• połączenie Królestwa Polskiego z Rosja wieczystą
• każdorazowym królem KP miał być rosyjski cesarz
• wspólna politykę zagraniczna
• osobny rząd dla KP
• własne wojsko- gwarancja, że wojsko polskie nigdy nie będzie użyte poza granicami Królestwa Polskiego

• zakaz wprowadzania rosyjskiego wojska do KP
• zakaz budowania twierdz

• integralność terytorialna KP- zakaz odłączania terytorium
• wszyscy urzędnicy Polakami
• administracyjny podział na województwa
• język polski jako urzędowy
• gwarancja praw obywatelskich

- wolność słowa

- swoboda wyznania

-możliwość zakładania stowarzyszeń

- nietykalność własności

-wolność druku

b. WŁADZA USTAWODAWCZA

• sejm- złożony z senatu i izby poselskiej

- W izbie poselskiej zasiadało 77 posłów, wybieranych przez sejmiki poselskie oraz 51 deputowanych, wybieranych przez zgromadzenia gminne

-Sejm miał się zbierać regularnie, co dwa lata, na okres 30 dni i podejmować uchwały w sprawach przedstawionych przez króla

- Senat- mianowani przez króla dożywotni senatorzy

• Parlament zatwierdzał:

- podatki

- budżet państwa

-decydował o sprawach wojskowych

c. WŁADZA WYKONAWCZA

• sprawowana przez króla, który na czas swojej nieobecności mianował namiestnika
• Radę Administracyjną- faktyczny rząd powoływany przez króla- część Rady Stanu

- w składzie Rady Administracyjnej : ministrowie, naczelnicy komisji rządowych ( skarbu, wojny, spraw wewnętrznych, policji, wyznań religijnych i oświecenia publicznego) oraz osoby specjalne powoływane przez króla

• Rada Stanu- przygotowywanie projektów ustaw i praw

D. WŁADZA SĄDOWNICZA

• niezawisła i niezależna
• obowiązywanie w KP Kodeksu Cywilnego Napoleona
• polscy skazańcy będą odbywać karę na terenie KP

3. KONSTYTUCJA WOLNEGO MIASTA KRAKOWA

a. WŁADZA UCHWAŁODAWCZA- ZGROMADZENIE REPREZENTANTÓW

• Członkowie Zgromadzenia byli częściowo wybierani przez gminy (26 reprezentantów z 26 gmin), w pozostałym zaś zakresie delegowani przez Senat, uniwersytet i kapitułę
• Obradom przewodniczył jeden z senatorów
• 41 członków
• zwoływane co roku
• kontrolowanie wykonania budżetu
• wybieranie przez Zgromadzenie Narodowe senatorów i prezesa Senatu
• wybór sędziów

b. WŁADZA WYKONAWCZA -SENAT RZĄDZĄCY

• kadencja 1-roczna
• prezes wybierany przez Zgromadzenie Reprezentantów co trzy lata
• 12 członków, 6 dożywotnich i 6 czasowych
• Miał inicjatywę ustawodawczą
• wyłączne prawo organizowania administracji i policji
• nadzór nad sądownictwem i prawo łaski.

c. WŁADZA SĄDOWNICZA- NIEZAWISŁA I NIEZALEŻNA

• niezależność sądownictwa
• jawność procedur sądowych

d. PRAWA OBYWATELSKIE

• wolność osobistą chłopów
• równość wobec prawa
• nienaruszalność własności prywatnej
• Język polski jako urzędowy