16. Zabór pruski w II poł. XIX wieku

1. Status ziem zaboru pruskiego

a. 1867r. – włączenie Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego do Związku Północnoniemieckiego

b. 1871r. – Wielkopolska i Pomorze Gdańskie włączone w skład II Rzeszy

2. 1871–1878r. Kulturkampf( walka o kulturę”– walka Otto von Bismarcka z wpływami Kościoła katolickiego w cesarstwie niemieckim

a. uwięzienie prymasa Polski arcybiskupa Mieczysława Ledóchowskiego w związku z jego sprzeciwem wobec ustaw wyjątkowych

b. działania władz niemieckich w ramach „walki o kulturę”

– laicyzacja szkolnictwa

– obowiązek zdawania przez duchownych egzaminu z filozofii, historii i literatury niemieckiej

– zakaz wygłaszania kazań antyrządowych

– prawo do usuwania duchownych z parafii oraz ich więzienia

– zwiększenie wpływu państwa na obsadę stanowisk kościelnych

– wprowadzenie metryk cywilnych ślubów i urodzin

3. Germanizacja

a. zastąpienie nazwy Wielkie Księstwo Poznańskie nazwą Prowincja Poznańska

b. 1885r. rugi pruskie – deportowanie Polaków spoza zaboru pruskiego

c. 1886r. założenie Komisji Kolonizacyjnej

• wykup majątków polskich

• sprzedawanie ich osadnikom niemieckim

d. walka z językiem polskim

• wprowadzenie obowiązkowej nauki języka niemieckiego w szkołach

• zniesienie języka polskiego w szkołach

• germanizacja nazw

e. preferencje dla sprowadzanych z głębi Niemiec urzędników i nauczycieli niemieckich – tzw. dodatek wschodni

f. 1894r. utworzenie Hakaty – Związek Popierania Niemczyzny w Marchiach Wschodnich

g. 1901-1908r. „pruskie ustawodawstwo wyjątkowe” kanclerza Bernarda Bülowa

• 1901 r. – wprowadzenie obowiązku nauczania religii w języku niemieckim- strajk dzieci we Wrześni

• 1904 r. – wprowadzenie obowiązku uzyskania specjalnego zezwolenia na budowę domu

• 1908 r. – ustawa o wywłaszczeniu Polaków (nie weszła w życie)

• 1908 r. – „ustawa kagańcowa” – obowiązek używania języka niemieckiego podczas zgromadzeń publicznych

4. Ziemie polskie pod panowaniem niemieckim

1. Działalność organiczników wielkopolskich

• 1871r. powstanie Związku Spółek Polskich

• powstanie Związku Spółek Zarobkowych

• 1885r. utworzenie Banku Spółek Zarobkowych

2. Rozwój przemysłu na ziemiach polskich pod panowaniem niemieckim

a. intensywny rozwój przemysłu na Górnym Śląsku – huty i kopalnie

b. rozwój przemysłu rolno-spożywczego w Wielkopolsce i na Pomorzu – gorzelnie, młyny, cukrownie

c. produkcja maszyn rolniczych – fabryka Hipolita Cegielskiego w Poznaniu

3. Rolnictwo w zaborze pruskim

a. 1823- 1850r. etapowe uwłaszczenie chłopów

b. wysoki poziom rolnictwa

• komasacja gruntów

• nowoczesna technika

• nowe uprawy

• melioracja

c. działalność kółek rolniczych