24. Przemiany ustrojowe na ziemiach polskich w XIX wieku

LEKCJA NR 24. PRZEMIANY USTROJOWE NA ZIEMIACH POLSKICH W XIX WIEKU

1. KONSTYTUCJA KSIĘSTWA WARSZAWSKIEGO

22 VII 1807r. Napoleon nadał Księstwu Warszawskiemu konstytucję, na mocy której została zawiązana unia personalna z Saksonią. Władza ustawodawcza była sprawowana przez 2 – izbowy Sejm Walny. Izba wyższa to Senat, senatorzy byli mianowani przez króla dożywotnio, Izba Poselska była wybierana : 60 posłów spośród szlachty, 20 spośród mieszczaństwa. Posłów mieszczańskich nazywano deputowanymi. Władza wykonawcza spoczywała w rękach księcia, ale on rzadko przebywał na terenie Księstwa, w jego imieniu władzę wykonawczą sprawowała Rada Ministrów i Rada Państwa. Rada Ministrów była podzielona na pięć ministerstw - komisji: skarbu, sprawiedliwości, oświecenia, wojska, spraw wewnętrznych. Księstwo nie mogło jednak prowadzić samodzielnej polityki zagranicznej, w jego imieniu prowadził ją francuski minister spraw zagranicznych Charles Maurice Talleyrand. Władza sądownicza miała być niezawisła i niezależna.

Księstwo Warszawskie

2. KONSTYTUCJA KRÓLESTWA POLSKIEGO

27 XI 1815r. car nadał konstytucję Królestwu Polskiemu. Konstytucja przewidywała, że KP będzie połączone z Rosja wieczystą unią personalną, każdorazowym królem KP miał być rosyjski cesarz. Oba państwa miały prowadzić wspólna politykę zagraniczną. Konstytucja gwarantowała osobny rząd, własne wojsko, język polski jako urzędowy, zapewniała również prawa obywatelskie takie jak: wolność słowa, wyznania, stowarzyszeń, nietykalność własności, wolność druku. Władza ustawodawcza miał sprawować Sejm, złożony z Senatu i i Izby Poselskiej. W izbie poselskiej zasiadało 77 posłów, wybieranych przez sejmiki poselskie oraz 51 deputowanych, wybieranych przez zgromadzenia gminne. Sejm miał się zbierać regularnie, co dwa lata, na okres 30 dni i podejmować uchwały w sprawach przedstawionych przez króla. Parlament zatwierdzał podatki, budżet państwa i decydował o sprawach wojskowych. Władza wykonawcza była sprawowana przez króla, który na czas swojej nieobecności mianował namiestnika. Król powoływał również Radę Administracyjną, która była prawdziwym rządem i Radę Stanu, która przygotowywała ona projekty ustaw i praw. Częścią Rady Stanu była Rada Administracyjna. W skład Rady Administracyjnej wchodzili ministrowie, naczelnicy komisji rządowych ( skarbu, wojny, spraw wewnętrznych, policji, wyznań religijnych i oświecenia publicznego) oraz osoby specjalne, które powoływał car. Władza sądownicza był niezawisła i niezależna, w KP nadal obowiązywał Kodeks Cywilny Napoleona. Konstytucja gwarantowała, że wojsko polskie nigdy nie będzie użyte poza granicami kraju, a polscy skazańcy będą odbywać karę na terenie KP. Car nie mógł również wprowadzać rosyjskiego wojska na nasze terytorium, jak również budować twierdz oraz odłączać od nas żadnego terytorium. Wszyscy urzędnicy mieli być Polakami.

Królestwo Polskie

3. KONSTYTUCJA WOLNEGO MIASTA KRAKOWA

11 XI 1818r. roku ogłoszono konstytucję Rzeczypospolitej Krakowskiej. Władzę ustawodawcza miało sprawować Zgromadzenie Reprezentantów, które składało się z 41 członków. Władzę wykonawczą w Rzeczpospolitej sprawował Senat składający się z 12 senatorów i prezesa.

Wolne Miasto Kraków