7. Europa w latach 1812-1814r.
LEKCJA NR 6. EUROPA W OKRESIE NAPOLEOŃSKIM 1812- 1815R.
DROGA KU KLĘSCE.
Od 1810r. narastał konflikt francusko- rosyjski. Rosja nie przestrzegała zasad blokady kontynentu, bo gdyby to robiła to wielu Rosjan by zbankrutowało. Napoleon o tym wiedział i uważał cara Aleksandra za zdrajcę. Natomiast car miał żal do Napoleona gdyż, mimo obietnic, nie nakłonił banków francuskich do udzielenia Rosji pożyczki, a w 1809r. nie wspomógł Rosji przy zdobywaniu Finlandii. W 1811r. Napoleon rozpoczął przygotowanie do wojny z Rosją. Punktem zbiorki dla olbrzymiej armii było Księstwo Warszawskie. Armia liczyła 700 tyś. żołnierzy, z tego 300 tyś. to Francuzi, reszta uzbierana z całej Europy( państw podległych Francji). W czerwcu 1812r. armia wyruszyła, zajęto najpierw Litwę, doszło do starcia z oddziałami rosyjskimi pod Smoleńskiem, Francuzi wygrali.
Przeprawa Wielkiej Armii przez Niemen w VI 1812r.
Głównodowodzącym wojsk rosyjskich był Michaił Barclay de Tolly, który wycofywał armię w głąb Rosji stosując taktykę spalonej ziemi. Dwór carski uważał tę taktykę za błędną. W sierpniu 1812r. został zmieniony głównodowodzący, nowym został Michał Kutuzow, pod naciskiem dworu 5-7 września 1812r. wydał bitwę Napoleonowi. Do walnego starcia doszło na przedpolach Moskwy, pod Borodino. Rosjanie byli do bitwy dobrze przygotowani. Głównodowodzący gen. Kutuzow wybrał dobre miejsce, podjął szereg słusznych decyzji, ale w samej walce nie miał szans. Mimo dużych strat, sięgających 60 tysięcy ludzi, udało mu się jednak wycofać i uniknąć rozbicia wojsk. Napoleonowi zabrakło konsekwencji, by armię rosyjską zniszczyć. Mimo tego połowicznego sukcesu Napoleon wierzył, że zwycięstwo jest bliskie. „14 września 1812, po prawie trzech miesiącach wyniszczającego marszu ku stolicy Rosji armia Bonapartego bez walki wkroczyła do Moskwy. Miasto było puste. Ludność została ewakuowana. Wkrótce po tym, w mieście wybuchły pożary; podpalacze działali z rozkazu moskiewskiego generała, gubernatora Fiodora Roztopczyna. Mimo zajęcia Moskwy Napoleon zdawał sobie sprawę, że nie pokonał Rosji. Wielu historyków uważa, że to był olbrzymi błąd militarny cesarza. Spędził on ponad miesiąc w Moskwie, oczekując na reakcję cara Aleksandra I, na ofertę negocjacji pokojowych. Car znajdował się tymczasem w Sankt Petersburgu i nie miał zamiaru podejmować jakichkolwiek rozmów. To Rosjanie znaleźli się w lepszej sytuacji, ponieważ mimo dużych strat mieli lepsze szlaki zaopatrzeniowe. ”
Na początku października przyszła zima na którą francuscy żołnierze byli całkowicie nieprzygotowani.. Armia francuska liczyła już wtedy tylko 300 tyś. żołnierzy. Napoleon wiedział, że przegrał. Chciał się z honorem wycofać z wojny. Wysłał posłańców do cara Aleksandra I.
proponując pertraktacje pokojowe. Car odmówił. Napoleon zarządził odwrót przez Ukrainę, myślał, że tam znajdzie żywność. Pod Małojarosławcem zastąpił mu drogę Kutuzow i zmusił do wyjścia na starą drogę, w kierunku Smoleńska, tą którą Napoleon przybył, a na której teraz wszystkie miejscowości były spalone i pozbawione żywności. „Tragiczne żniwo w czasie odwrotu zbierał mróz oraz wyniszczające choroby, które trapiły, nie przygotowanych na tak surowe warunki klimatyczne, żołnierzy”. Gdy w grudniu 1812r. armia francuska stanęła nad rzeką Berezyną, która oddzielała Rosję od Litwy, armia Napoleona liczyła już tylko 30 tyś. żołnierzy. W czasie przeprawy przez Berezynę wojska francuskie zostały zaatakowane przez Rosjan. W bitwie tej Napoleon stracił jeszcze 10 tyś. Francuzom udało się co prawda wymknąć Rosjanom, ale bitwa pod Berezyną to ostateczne przypieczętowanie klęski Napoleona w Rosji. Cesarz Francuzów, po przeprawie zostawił żołnierzy, a sam incognito przedarł się do Paryża.
Od lewej zgodnie z ruchem wskazówek zegara: Bitwa pod Borodino, Pożar Moskwy, Marszałek Ney w bitwie pod Kownem, Odwrót Francuzów
Klęska Napoleona w Rosji spowodowała zawiązanie się VI koalicji przeciwko Francji, którą zapoczątkował układ rosyjsko-pruski zawarty w XII 1812r. W Taurogach. Do walki z koalicją Napoleon, z trudnością, zorganizował nową armię obniżając wiek poborowych. Wiosną 1813r. zwyciężył wojska koalicji pod Budziszynem, Ratyzboną, na Morawach i na Śląsku, ale 16-19 października 1813r. jego wojska zostały rozbite pod Lipskiem w tzw. Wielkiej Bitwie Narodów. Na początku 1814r. wojska VI koalicji weszły na teren Francji, w marcu rozpoczęło się oblężenie Paryża. Napoleon został zmuszony do abdykacji w Fontainebleau na rzecz syna, który przez kilka dni był cesarzem Napoleonem II, ale Anglia zaprotestowała przeciwko takiemu rozwiązaniu. W czerwcu 1814r. zawarto I pokój Paryski na jego mocy we Francji miała nastąpić restauracja Burbonów, Francja wracała do granic z 1792r., musiała zapłacić kontrybucję wojenną. Napoleon zatrzymał tytuł cesarza i wyjeżdżał na wieczne zesłanie na wyspę Elbę.
Położenie Elby na mapie Włoch Willa Napoleona na Elbie
1 marca 1815r. przerwano obrady Kongresu Wiedeńskiego, na wieść o ucieczce Napoleona z Elby. Powrót Napoleona spowodował ucieczkę Ludwika XVIII Burbona z Paryża. Napoleon wysłał petycję do Wiednia, zapowiadając, że jego cesarstwo będzie teraz cesarstwem pokoju, ale zgromadzeni w Wiedniu monarchowie nie chcieli z nim pertraktować. Zostaje zorganizowana VII koalicja antyfrancuska. Najsławniejsza bitwa odbyła się we Flandrii. Najważniejszą rolę miała odegrać armia angielska dowodzona przez księcia Wellingtona. wspomagana przez oddziały pruskie dowodzone przez marszałka Blüchera. Wojska Wellingtona wylądowały w Belgii. 18 VI 1815r. Napoleon doznał całkowitej klęski pod Waterloo.
Karykatura odnosząca się do klęski Napoleona pod Waterloo
Napoleon postanowił oddać się w ręce Anglii, poprosił ich o statek, na nim odpłynąłby do Stanów Zjednoczonych, przyrzekł, że nigdy nie wróci do Europy. Anglicy zgodzili się, ale statek popłynął na wyspę św. Heleny, u wybrzeży afrykańskich, na południowym Atlantyku. Wyspa ta stała się jego więzieniem. Tam zmarł w 1821r. ( otruty przez adiutanta, który zemścił się za uwiedzenie żony ). VII koalicja nosi nazwę 100 dni Napoleona.