12. Wyzwalanie się kolonii w Ameryce Płd.

I. DEKOLONIZACJA KOLONII HISZPAŃSKICH AMERYKI POŁUDNIOWEJ

1. Sytuacja w Ameryce Południowej na początku XIX w.

a. Podział administracyjny posiadłości hiszpańskich
– 4 wicekrólestwa (La Platy, Peru, Nowej Grenady i Nowej Hiszpanii)

– 4 kapitanie generalne (Chile, Gwatemali, Kuby i Wenezueli)

b. struktura społeczna posiadłości hiszpańskich i porugalskich

– urzędnicy przybyli z metropolii

– Kreole – urodzony w Ameryce potomek białych osadników

– Indianie – ludność autochtoniczna

– niewolnicy pochodzenia afrykańskiego

- Metysi – potomkowie Indian i białych

- Mulaci- potomkowie czarnych niewolników i białych

- Zambosi- potomkowie Indian i czarnych niewolników

2. Geneza walki o niepodległość

a. docieranie do kolonii oświeceniowych idei wolnościowych

b. powstawanie tajnych stowarzyszeń- junty

c. bezskuteczne domaganie się przez Kreolów praw politycznych

d. objęcie tronu hiszpańskiego przez Józefa Bonaparte powodem nasilenia się ruchów niepodległościowych w Ameryce Łacińskiej

3. Przebieg rewolucji w koloniach hiszpańskich

a. nieuznanie panowania Józefa I Bonaparte

b. przejmowanie władzy w koloniach przez kreolskie junty (rady prowincjonalne)

c. 1810r. wybuch powstania w północnej części kontynentu amerykańskiego – na czele Simon Bolivar

d. 1811r. - ogłoszenie niepodległości przez Paragwaj- pierwsza proklamacja niepodległości

e. powrót na tron hiszpański Ferdynanda VII- wysunięcie żądania podporządkowania się kolonii jego władzy

f. odmowa Kreolów ponownego podporządkowania się Hiszpanii

g. 1815r. proklamowanie niepodległości przez Kolumbię

h. 1819r. Powstanie Wielkiej Kolumbii ( Kolumbia, Wenezuela, Ekwador, Panama)

– prezydentem Simon Bolivar

– 1821r. rozpad Wielkiej Kolumbii na mniejsze państwa (Kolumbia, Wenezuela i Ekwador)

i. 1821r. wyzwolenie Peru

j. 1824r. przybycie do Ameryki Płd. hiszpańskiego korpusu wojskowego

k. 1824r. ostateczna klęska wojsk hiszpańskich pod Ayacucho- koniec hiszpańskiego panowania w Ameryce Płd.

l. 1825r. proklamacja niepodległości Boliwii

3. Wzrost dążeń niepodległościowych na południu Ameryki Płd.

a. działalność Jose de San Martina-

b. 1816r. proklamowanie niepodległości Argentyny

c. 1818r. proklamowanie niepodległości przez Chile

d. 1825r.- proklamowanie niepodległości Urugwaju

II DEKOLONIZACJA POSIADŁOŚCI PORTUGALSKIEJ W AMERYCE POŁUDNIOWEJ

1. 1806r. zatrzymanie prądów niepodległościowych

- przybycie do Brazylii dworu królewskiego z Lizbony

- rywalizacja Kreolów portugalskich o łaski króla Jana VI Braganza

2. Etapy wyzwalania się Brazylii

- 1820r. Wybuch rewolucji w Lizbonie żądającej powrotu króla

- 1821r. Powrót króla Jana VI do Lizbony

- 1821r. Dom Pedro, syn Jana VI, wicekrólem Brazylii

- 1822r. Proklamowanie niepodległości Brazylii

- Brazylia cesarstwem- koronacja Pedra I

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Metysi to potomkowie Indian i czarnych niewolników zamieszkujących Amerykę Płd.

2.

Pierwszą kolonią hiszpańska, która proklamowała niepodległość w Ameryce Płd. była Brazylia

3.

Brazylia, po proklamowaniu nieodległości stała się monarchią

4.

Simon Bolivar to bohater ruchu wyzwoleńczego na północy Ameryki Płd.

5.

Libertadorem południa Ameryki Płd. był Jose de San Martin.

6.

Wielka Kolumbia to połączenie Meksyku i Gwatemali

7.

Junty to samorządy zakładane przez Kreolów, które przejmowały władzę w wyzwalających się koloniach

8.

Klęska armii hiszpańskiej pod Ayacucho w 1824r. jest uznawana za koniec panowania Hiszpanii w Ameryce Płd.

9.

Otwarta walka Kreolów o niepodległość zintensyfikowała się po objęciu tronu hiszpańskiego przez Józefa I Bonaparte