Starożytna Grecja

WOJNY GRECKO-PERSKIE

• Cyrus II, król Persji w 546 p.n.e. narzucił zwierzchność koloniom greckim na zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej. Persowie narzucili tym miastom tyranów i nakazali składanie daniny.
• 500 p.n.e- 494 p.n.e nieudany bunt miast jońskich przeciwko Persom pod przywództwem Miletu. Pomoc Aten dla powstańców
• 494 p.n.e. - karna wyprawa Persów przeciwko Atenom pod wodzą Mardoniusza nie udało mu się jednak wykonać zadania bo flotę perską rozproszyła burza
• 490 r. p.n.e.- pierwsza wojna grecko-perska. Zwycięstwo wojsk ateńskich pod Maratonem pod dowództwem Miltiadesa

• 480 p.n.e.-479 p.n.e - druga wojna grecko-perska

• 480 p.n.e- zwycięstwo wojsk perskich nad Spartanami pod wodzą króla Leonidasa pod Termopilami, zwycięstwo floty ateńskiej pod dowództwem stratega Temistoklesa pod Salaminą
• 479 p.n.e. zwycięstwo Spartiatów pod Platejami pod wodzą Pauzaniasz, klęska armii perskiej pod Mykale w Joni
• 449 p.n.e- pokój Kalliasa- koniec wojen grecko-perskich, odzyskanie niepodległości przez kolonie greckie w Jonii

ŻYCIE POLITYCZNE ATEN W OKRESIE DEMOKRACJI

• Demokracja została wprowadzona przez Klejstenesa ale utrwaleniem tego systemu zajęło się stronnictwo demokratyczne, które uformowało się w Atenach w I poł. V w. p.n.e.
• wprowadzenie zasady losowania urzędników, a nie jak do tej pory ich wybieranych
• 462 p.n.e. -na czele stronnictwa demokratycznego stanął Perykles, który będzie nim kierował do 429 p.n.e.
• 444 p.n.e-430 p.n.e. -Perykles był 16 razy wybierany na urząd stratega

Perykles

• 454 p.n.e. - na rozkaz Peryklesa przeniesiono skarbiec Związku Morskiego do Aten, użycie tych pieniędzy do odbudowy i przebudowy Aten po zniszczeniach z wojen perskich- budowa świątyń na Akropolu
• 450 p.n.e- wprowadzenie przez Peryklesa prawa o obywatelstwie, które nadawano tylko tym, których oboje rodziców było Ateńczykami
• 444 p.n.e- 431 p.n.e- ciągły wzrost znaczenia Aten w Związku Morskim

AKROPOL - GŁÓWNE ŚWIĄTYNIE 

AKROPOL - DZISIAJ

WOJNA PELOPONESKA 431 P.N.E-404 P.N.E

• W 478 r. p.n.e powstanie z inicjatywy Aten Związku Delijskiego ( na Delos był bowiem skarb tego związku) lub Związkiem Morskim, w celu dalszej walki z Persami

• uzyskanie przez Ateny hegemonicznej pozycji w Związku Morskim

• konflikt między Atenami i Spartą o wyspę Korkyrę( dzisiaj Korfu)

• 431 w p.n.e. Spartanie uderzają na Attykę początek wojny peloponeskiej.

• 431 p.n.e- 421 p.n.e.- pierwszy etap wojny peloponeskiej stratega

• 429 p.n.e- śmierć Peryklesa, strategiem został Kleon- zwolennik eskalacji konfliktu ze Spartą

• 421 p.n.e- pokój Nikiasza, koniec pierwszego etapu wojny

• 415 p.n.e. - nieudana wyprawa Ateńczyków na Syrakuzy na Sycylii- najbogatszego i najpotężniejszego poplecznika Sparty

• 413 p.n.e. II faza wojny peloponeskiej- wojną dekelejską.

  Spartanie wtargnęli do Attyki i założyli obóz w Dekelei, małym miasteczku kilkanaście kilometrów od Aten. Stąd urządzali wypady, paraliżując życie gospodarcze Aten, na dodatek Spartanie zwrócili się o pomoc do Persów

• 404 p.n.e. zwycięstwo Sparty, koniec wojny peloponeskiej

  Sparta wyszła z niej zrujnowana i nie była w stanie sprawować funkcji hegemona.

• 371 p.n.e Spartiaci ponieśli klęskę w bitwie pod Leuktrami, z koalicją miast greckich, której przewodziły Teby. Po tym zwycięstwie Teby wysunęły się na pozycję hegemona i przetrwały na niej do roku 338 p.n.e. Kiedy to greckie poleis przegrały bitwę z Filipem Macedońskim pod Cheroneą.

KULTURA GRECJI W OKRESIE KLASYCZNYM

Okres pomiędzy 480 p.n.e. a 380 p. n. e wieku nazywana okresem greckiego cudu" Znaczną część tych dokonań należy przypisać Ateńczykom chociaż nie wszystkie. Najistotniejszą cechą tego cudu było zwiększenie intelektualnych możliwości człowieka.

Filozofia

• Sokrates- „wiem, że nic nie wiem"
  • celem ludzkiego życia jest poznawanie samego siebie
  • wiedza to najwyższe dobro i cnota
• Platon- "bytem rzeczywistym są tylko idee" (idealizm obiektywny)
  • negowanie możliwości poznania zmysłowego
  • założenie szkoły filozoficznej w Atenach- Akademii
• Arystotelesa
  • rzeczywistym bytem są idee połączone z materią
  • pojęcie Demiurga czyli stwórcy
  • założenie szkoły w Atenach- Likejon
  • wydzielenie dobry i złych ustrojów
• sofiści- nauczyciele filozofii za pieniądze( Protagoras, Gorgiasz)
  • relatywizm moralny ( wszystko jest względne i zależne od punktu widzenia)
  • konwencjonalizm - normy i zasady to wynik umowy społecznej
  • sensualizm - poznanie jest możliwe tylko poprzez zmysły
• cynizm- Diogenes z Synopy
  •  konieczność wyrzeczenia się dóbr materialnych i życiowych przyjemności
  • jedynym celem człowieka powinna być wiedza
• epikureizm- Epikur- celem człowieka jest uzyskanie szczęścia jakie płynie z wiedzy
• stoicyzm- Zenon z Kition- obojętność wobec zmiennych kolei losu

Piśmiennictwo

• narodziny historiografii- Herodot z Halikarnasu ojcem historii jako nauki i historiografii
  • „Dzieje" Herodota – pierwsze dzieło opisujące przeszłość w sposób przyczynowo-skutkowy
  • „Wojna peloponeska" Tukidydesa- kontynuacja tradycji pisarskiej Herodota
• rozwój dramatu greckiego:
  • - tragedia: Ajschylos, Sofokles, Eurypides
  • - komedia: Arystofanes

Architektura-

• W okresie klasycznym uformował się także ostatecznie grecki teatr wywodzący się ze świąt religijnych ku czci boga Dionizosa
  • - theatron- widownia
  • - orchestra na której stał ołtarz Dionizosa i wokół której tańczył chór
  • -proskenion- miejsce gdzie występowali aktorzy
  • -skene, którego ściana służyła za dekoracje

• W architekturze w tym okresie zapanował styl koryncki. Kolumny stały na rozbudowanej bazie, kapitele mają zdobione liśćmi akantu.

Kapitel koryncki

Rzeźba

• Poliklet, Myron i Fidiasz- trzech najwybitniejszych rzeźbiarzy greckich( podani w porządku chronologicznym), żyli w II poł. V w. p .n. e w Atenach. To oni wprowadzili do rzeźby greckiej ruch i dynamikę. Ich dzieła charakteryzowały się idealizmem i realizmem. Poliklet zajmował się także teorią rzeźbienia, zgłębiał tajniki ludzkiego ciała, a swoją teorię ogłosił w dziele „Kanon", w którym ogłosił idealne proporcje ludzkiego ciała
• Poliklet
  • stworzył kanon wymiarów rzeźby oraz kontrapost
  • Doryforos ( młodzieniec noszący włócznię) i Diadumenos ( młodzieniec wiążący wokół głowy opaskę zwycięzcy)
• Fidiasz
  • udoskonalił chryzelefantynę( sposób tworzenia monumentalnych posągów)
  • Ateny Partenos i Zeusa Olimpijskiego
• Myron
  • wyraźnie zainteresowany symetrią i ruchem
  • Dyskobol ( Rzucający dyskiem), który jednak nie zachował się w oryginale.

DYSKOBOL MYRONA

 

DORYFOROS POLIKLETA

  DIADUMENOS

Malarstwo

• Zeukis z Heraklei- twórca techniki monochromatycznej, która dawała złudzenie głębi oraz ilizjonizmu
• Apelles z Kolofonu- najwybitenijszy grecki malarz nadworny portrecista Aleksandra Macedońskiego.

ATENA PARTENOS REKONSTRUKCJA

ZEUS OLIMPIJSKI- REKONSTRUKCJA