Przejdź do treści
Materiał do nauki
Materiał do nauki

GRECJA KLASYCZNA OD 500 P.N.E. - 338 P.N.E.

Starożytna Grecja

WOJNY GRECKO-PERSKIE

  • Cyrus II, król Persji w 546 p.n.e. narzucił zwierzchność koloniom greckim na zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej. Persowie narzucili tym miastom tyranów i nakazali składanie daniny.

  • 500 p.n.e- 494 p.n.e nieudany bunt miast jońskich przeciwko Persom pod przywództwem Miletu. Pomoc Aten dla powstańców

  • 494 p.n.e. - karna wyprawa Persów przeciwko Atenom pod wodzą Mardoniusza nie udało mu się jednak wykonać zadania bo flotę perską rozproszyła burza

  • 490 r. p.n.e.- pierwsza wojna grecko-perska. Zwycięstwo wojsk ateńskich pod Maratonem pod dowództwem Miltiadesa

  • 480 p.n.e.-479 p.n.e - druga wojna grecko-perska

  • 480 p.n.e- zwycięstwo wojsk perskich nad Spartanami pod wodzą króla Leonidasa pod Termopilami, zwycięstwo floty ateńskiej pod dowództwem stratega Temistoklesa pod Salaminą

  • 479 p.n.e. zwycięstwo Spartiatów pod Platejami pod wodzą Pauzaniasz, klęska armii perskiej pod Mykale w Joni

  • 449 p.n.e- pokój Kalliasa- koniec wojen grecko-perskich, odzyskanie niepodległości przez kolonie greckie w Jonii

ŻYCIE POLITYCZNE ATEN W OKRESIE DEMOKRACJI

  • Demokracja została wprowadzona przez Klejstenesa ale utrwaleniem tego systemu zajęło się stronnictwo demokratyczne, które uformowało się w Atenach w I poł. V w. p.n.e.

  • wprowadzenie zasady losowania urzędników, a nie jak do tej pory ich wybieranych

  • 462 p.n.e. -na czele stronnictwa demokratycznego stanął Perykles, który będzie nim kierował do 429 p.n.e.

  • 444 p.n.e-430 p.n.e. -Perykles był 16 razy wybierany na urząd stratega

Perykles

  • 454 p.n.e. - na rozkaz Peryklesa przeniesiono skarbiec Związku Morskiego do Aten, użycie tych pieniędzy do odbudowy i przebudowy Aten po zniszczeniach z wojen perskich- budowa świątyń na Akropolu

  • 450 p.n.e- wprowadzenie przez Peryklesa prawa o obywatelstwie, które nadawano tylko tym, których oboje rodziców było Ateńczykami

  • 444 p.n.e- 431 p.n.e- ciągły wzrost znaczenia Aten w Związku Morskim

AKROPOL - GŁÓWNE ŚWIĄTYNIE 
AKROPOL - DZISIAJ

WOJNA PELOPONESKA 431 P.N.E-404 P.N.E

  • W 478 r. p.n.e powstanie z inicjatywy Aten Związku Delijskiego ( na Delos był bowiem skarb tego związku) lub Związkiem Morskim, w celu dalszej walki z Persami

  • uzyskanie przez Ateny hegemonicznej pozycji w Związku Morskim

  • konflikt między Atenami i Spartą o wyspę Korkyrę( dzisiaj Korfu)

  • 431 w p.n.e. Spartanie uderzają na Attykę początek wojny peloponeskiej.

  • 431 p.n.e- 421 p.n.e.- pierwszy etap wojny peloponeskiej stratega

  • 429 p.n.e- śmierć Peryklesa, strategiem został Kleon- zwolennik eskalacji konfliktu ze Spartą

  • 421 p.n.e- pokój Nikiasza, koniec pierwszego etapu wojny

  • 415 p.n.e. - nieudana wyprawa Ateńczyków na Syrakuzy na Sycylii- najbogatszego i najpotężniejszego poplecznika Sparty

  • 413 p.n.e. II faza wojny peloponeskiej- wojną dekelejską.

    Spartanie wtargnęli do Attyki i założyli obóz w Dekelei, małym miasteczku kilkanaście kilometrów od Aten. Stąd urządzali wypady, paraliżując życie gospodarcze Aten, na dodatek Spartanie zwrócili się o pomoc do Persów

  • 404 p.n.e. zwycięstwo Sparty, koniec wojny peloponeskiej

    Sparta wyszła z niej zrujnowana i nie była w stanie sprawować funkcji hegemona.

  • 371 p.n.e Spartiaci ponieśli klęskę w bitwie pod Leuktrami, z koalicją miast greckich, której przewodziły Teby. Po tym zwycięstwie Teby wysunęły się na pozycję hegemona i przetrwały na niej do roku 338 p.n.e. Kiedy to greckie poleis przegrały bitwę z Filipem Macedońskim pod Cheroneą.

KULTURA GRECJI W OKRESIE KLASYCZNYM

Okres pomiędzy 480 p.n.e. a 380 p. n. e wieku nazywana okresem greckiego cudu" Znaczną część tych dokonań należy przypisać Ateńczykom chociaż nie wszystkie. Najistotniejszą cechą tego cudu było zwiększenie intelektualnych możliwości człowieka.

Filozofia

  • Sokrates- „wiem, że nic nie wiem"

    • celem ludzkiego życia jest poznawanie samego siebie

    • wiedza to najwyższe dobro i cnota

  • Platon- "bytem rzeczywistym są tylko idee" (idealizm obiektywny)

    • negowanie możliwości poznania zmysłowego

    • założenie szkoły filozoficznej w Atenach- Akademii

  • Arystotelesa

    • rzeczywistym bytem są idee połączone z materią

    • pojęcie Demiurga czyli stwórcy

    • założenie szkoły w Atenach- Likejon

    • wydzielenie dobry i złych ustrojów

  • sofiści- nauczyciele filozofii za pieniądze( Protagoras, Gorgiasz)

    • relatywizm moralny ( wszystko jest względne i zależne od punktu widzenia)

    • konwencjonalizm - normy i zasady to wynik umowy społecznej

    • sensualizm - poznanie jest możliwe tylko poprzez zmysły

  • cynizm- Diogenes z Synopy

    •  konieczność wyrzeczenia się dóbr materialnych i życiowych przyjemności

    • jedynym celem człowieka powinna być wiedza

  • epikureizm- Epikur- celem człowieka jest uzyskanie szczęścia jakie płynie z wiedzy

  • stoicyzm- Zenon z Kition- obojętność wobec zmiennych kolei losu

Piśmiennictwo

  • narodziny historiografii- Herodot z Halikarnasu ojcem historii jako nauki i historiografii

    • „Dzieje" Herodota – pierwsze dzieło opisujące przeszłość w sposób przyczynowo-skutkowy

    • „Wojna peloponeska" Tukidydesa- kontynuacja tradycji pisarskiej Herodota

  • rozwój dramatu greckiego:

    • - tragedia: Ajschylos, Sofokles, Eurypides

    • - komedia: Arystofanes

Architektura-

  • W okresie klasycznym uformował się także ostatecznie grecki teatr wywodzący się ze świąt religijnych ku czci boga Dionizosa

    • - theatron- widownia

    • - orchestra na której stał ołtarz Dionizosa i wokół której tańczył chór

    • -proskenion- miejsce gdzie występowali aktorzy

    • -skene, którego ściana służyła za dekoracje

  • W architekturze w tym okresie zapanował styl koryncki. Kolumny stały na rozbudowanej bazie, kapitele mają zdobione liśćmi akantu.

Kapitel koryncki

Rzeźba

  • Poliklet, Myron i Fidiasz- trzech najwybitniejszych rzeźbiarzy greckich( podani w porządku chronologicznym), żyli w II poł. V w. p .n. e w Atenach. To oni wprowadzili do rzeźby greckiej ruch i dynamikę. Ich dzieła charakteryzowały się idealizmem i realizmem. Poliklet zajmował się także teorią rzeźbienia, zgłębiał tajniki ludzkiego ciała, a swoją teorię ogłosił w dziele „Kanon", w którym ogłosił idealne proporcje ludzkiego ciała

  • Poliklet

    • stworzył kanon wymiarów rzeźby oraz kontrapost

    • Doryforos ( młodzieniec noszący włócznię) i Diadumenos ( młodzieniec wiążący wokół głowy opaskę zwycięzcy)

  • Fidiasz

    • udoskonalił chryzelefantynę( sposób tworzenia monumentalnych posągów)

    • Ateny Partenos i Zeusa Olimpijskiego

  • Myron

    • wyraźnie zainteresowany symetrią i ruchem

    • Dyskobol ( Rzucający dyskiem), który jednak nie zachował się w oryginale.

DYSKOBOL MYRONA

 

DORYFOROS POLIKLETA

  DIADUMENOS

Malarstwo

  • Zeukis z Heraklei- twórca techniki monochromatycznej, która dawała złudzenie głębi oraz ilizjonizmu

  • Apelles z Kolofonu- najwybitenijszy grecki malarz nadworny portrecista Aleksandra Macedońskiego.

ATENA PARTENOS REKONSTRUKCJA

ZEUS OLIMPIJSKI- REKONSTRUKCJA 

 

 

© 2026 Powtórki Online – Built with ♥ by <Bartula Code>