10. I okres rządów sanacji 1926-1936

I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA RZĄDÓW JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W LATACH 1926- 1935R.

1. SANACJA – NAZWA SYSTEMU RZĄDÓW WPROWADZONYCH PRZEZ PIŁSUDSKIEGO PO ZAMACHU MAJOWYM

a. 29 V 1926r. pierwsze użycie przez Piłsudskiego wyrażenia sanacja w czasie przemówienia w sejmie po zamachu majowym- moralne uzdrowienie życia politycznego

b. zapowiedź reforma bez konkretów

2. SYSTEM RZĄDÓW AUTORYTARNYCH

a. kult jednostki

b. demokracja fasadowa

c. sprawowanie władzy poprzez umieszczanie na najwyższych urzędach państwowych zaufanych ludzi

3.FUNKCJE SPRAWOWANE PRZEZ PIŁSUDSKIEGO W LATACH 1926-1935:

a. dwukrotnie premier rządu

b. minister spraw wojskowych

c. Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych

4. BRAK WŁASNEJ PARTII

1. I 1928r. Utworzenie Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR)

• Liderem Walery Sławek
• Brak konkretnego programu politycznego
• Organizacja ponadpartyjna- możliwość uzyskania członkostwa przez przedstawicieli różnych partii politycznych

1. Utrudnianie działalności partiom nie współpracującym z sanacją

5. 23 V 1935R. UCHWALENIE KONSTYTUCJI KWIETNIOWEJ WPROWADZENIE SYSTEMU RZĄDÓW PREZYDENCKICH

II. SPOSOBY WALKI OPOZYCJI Z SANACJĄ

1. WALKA W PARLAMENCIE

a. IX 1926r. pierwsze wotum nieufności wobec rządów Kazimierza Bartla

• zainicjowana przez partie lewicowe
• zmuszenie Kazimierza Bartla do podania się do dymisji

b. interpelacje poselskie

c. I 1934r. obstrukcja poselska- próba niedopuszczenia do prezentacji tez nowej konstytucji

2. DZIAŁALNOŚĆ POZAPARLAMENTARNA

a. 14 IX 1929r.powstanie zainicjowanego przez ludowców Związku Obrony Prawa i Wolności Ludu w Krakowie- popularnie Centrolew

b. skład Centrolewu

•  Polska Partia Socjalistyczna
•  Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”
• Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
• Stronnictwo Chłopskie 
• Narodowa Partia Robotnicza                               

a. działalność Centrolewu (1929-1930 r.)

– Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu w Krakowie – 29 czerwca 1930 r.

- postulat obalenia rządów Józefa Piłsudskiego i przywrócenie demokracji parlamentarnej

- IX 1930r. przekształcenie się Centrolewu w koalicję wyborczą w związku z ogłoszeniem przez prezydenta Ignacego Mościckiego przedterminowych wyborów parlamentarnych

III. SPOSOBY WALKI SANACJI Z OPOZYCJĄ

1. Stosowanie precedensów konstytucyjnych- mechaniczna wykładnia konstytucji

a. IX 1926r. dymisja rządu Kazimierza Bartla po wotum nieufności dla dwóch ministrów- powołanie następnego dnia tego samego rządu

b. I 1934r. przyjęcie tez konstytucyjnych większością kwalifikowaną liczoną według posłów obecnych na sali sejmowej, a nie według wymaganego konstytucyjne kworum

2. 23 XI 1930r. Wybory brzeskie- łamanie prawa wyborczego przez sanację

a. VIII 1930r. rozwiązanie przez prezydenta Ignacego Mościckiego Sejmu II kadencji ze względu na silne działania opozycyjne posłów

b. IX 1930r. osadzenie 18  przywódców Centrolewu  w twierdzy brzeskiej pod zarzutami kryminalnymi w celu uniemożliwienia im startowania w wyborach

c. X 1930r. delegalizacja list Centrolewu w wielu okręgach wyborczych

b. zwycięstwo wyborcze Bezpartyjnego Bloku Wspierania Rządu- bez uzyskania większości bezwzględnej

3. Represje wobec działaczy opozycyjnych

a. X 1931- I 1932r. proces brzeski

• wyroki więzienia dla jedenastu działaczy opozycyjnych
• emigracja Wincentego Witosa i Wojciecha Korfantego

b. 1934r. utworzenie obozu koncentracyjnego dla więźniów politycznych w Berezie Kartuskiej

4. 23 IV 1935r. uchwalenie konstytucji kwietniowej- zalegalizowanie dyktatury Piłsudskiego i autorytaryzmu

IV KONSTYTUCJA KWIETNIOWA

1. Zmiany w systemie władz

a. prezydent

• odpowiedzialny "wobec Boga i historii"
• prawo rozwiązania sejmu i senatu
• prawo veta wobec ustaw sejmu
• pospisywał ustawy i miał prawo wydawania dekretów
• mianował premiera i ministrów
• mianował 1/3 senatorów
• miał prawo wyznaczyć swojego następcę na czas wojny

b. rząd

• powoływany przez prezydenta
• odpowiedzialny przed prezydentem

c. sejm

• czynne prawo wyborcze od 24 lat, a bierne od 30 lat
• wybory czteroprzymiotnikowe - bez zasady proporcjonalności
• głosowanie na listy wyborcze tworzone przez sanację

d. senat

• 1/3 składy powoływana przez prezydenta, a 2/3  w wyborach
• wybory nie były powszechne - prawo wyborcze przysługiwało tzw. elicie

2. Ograniczenie praw obywatelskich - "granicą wolności dobro powszechne"

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Zamach majowy wzmocnił demokrację parlamentarną w Polsce

F

2.

Demokracja fasadowa to najlepsza forma demokracji parlamentarnej

F

3.

Konstytucja kwietniowa legalizowała system rządów autorytarnych w Polsce

P

4.

Centrolew to opozycyjna wobec sanacji koalicja partii centrowych i lewicowych

P

5.

Wybory brzeskie odbyły się w XI 1930r.

P

6.

W procesie brzeskim posłów opozycji oskarżono o przestępstwa natury kryminalnej

P

7.

Józef Piłsudski dwukrotnie sprawował urząd prezydenta

F

8.

Na mocy konstytucji kwietniowej prezydent powoływał cały Senat

F

9.

Na mocy konstytucji kwietniowej prezydent był odpowiedzialny przed Bogiem i Historią

P

10.

Konstytucja kwietniowa weszła w życie w 1935r.

P