5. Kształtowanie się granicy wschodniej

I. KONCEPCJE ODBUDOWY TERYTORIALNEJ POLSKI

1. Koncepcja inkorporacyjna Romana Dmowskiego

a. wcielenie do Polski ziem z przeważającą liczbą ludności polskiej

b. polonizacja mniejszości narodowych

2. Koncepcja federacyjna Józefa Piłsudskiego

a. odtworzenie państwa wielonarodowościowego w granicach z czasów Jagiellonów

b. utworzenie powiązanych sojuszami z Polską niepodległych państw (Litwy, Białorusi i Ukrainy)

3. VII 1920r. Linia Curzona- etniczna granica Polski( minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii)

a. propozycja Ententy tzw. etnicznej polskiej granicy wschodniej

b. przebieg linii Curzona: Grodna, Brześć, Dorohusk, Hrubieszów, Rawa Ruska, Przemyśl

II. KONFLIKT POLSKO-UKRAIŃSKI

1. XI 1917r. Powstanie Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL) na terenie zaboru rosyjskiego- Simon Petlura przewodniczącym państwa

2. III 1918r. przystąpienie Ukraińskiej Republiki Ludowej do traktatu brzeskie

a. traktat pokojowy między państwami centralnymi a Ukraińską Republiką Ludową

b. wyrzeczenie się przez URL roszczeń do Galicji Wschodniej

3. Sprawa Galicji Wschodniej( Ukraina Zachodnia)

a. X 1918r. wycofanie się wojsk austriackich z Ukrainy Wschodniej

a. przejęcie kontroli nad Galicją Wschodnią przez Ukraińców

b.1 XI 1918r. proklamowanie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (ZURL)

c. proklamowanie przez ZURL Lwow stolicą

4. 1- 21 XI 1918r. walki polsko- ukraińskie o Lwów

a. zła sytuacja militarna Lwowa

b. walka ludności cywilnej z ukraińską ekspansją- „Orlęta lwowskie”

c. wprowadzenie do walki Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera

d. usunięcie Ukraińców ze Lwowa

III. WOJNA POLSKO-BOLSZEWICKA

1. Sytuacja militarna na kresach dawnej Rzeczypospolitej

a. Opuszczenie terenów wschodnich przez armię niemiecką

b wkraczanie Armii Czerwonej od wschodu, wojsk polskich od zachodu na

tereny dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego

c. I 1919r. początek polskiej ofensywy na Wileńszczyźnie

• II 1919r. pierwszy kontakt bojowy wojsk polskich z bolszewikami pod

Berezą Kartuską

• II- VII 1919r. kontynuowanie przez wojska polskie ofensywy w kierunku Białorusi
• VII 1919r. przejęcie Mińska przez wojska polskie

2. Strategia Józefa Piłsudskiego

a. decyzja o powstrzymaniu ofensywy polskiej w celu ułatwienia bolszewikom pokonania gen. Antona Denikina

b. IX 1919r. sojusz Polski z Ukraińską Republiką Ludową (Symon Petlura)

–  zrzeczenie się przez URL na rzecz Polski Galicji Wschodniej i Wołynia

–  przyrzeczenie przez Polskę militarnej pomocy URL w walce z Armią Czerwoną

4. IV- V 1919r. Ofensywa kijowska wojsk polsko-ukraińskich – wkroczenie wojsk polskich do Kijowa

5. Kontrofensywa Armii Czerwonej od Wilna do Kijowa

a. atak Armii Konnej Siemiona Budionnego w kierunku Lwowa

– atak armii Michaiła Tuchaczewskiego na Wilno

b. odwrót wojsk polskich

c. mediacje państw Ententy – koncepcja linii Curzona jako linii demarkacyjnej

d. odrzucenie przez bolszewików działań mediacyjnych Ententy

d. mobilizacja Polski

– utworzenie Rady Obrony Państwa na czele Józef Piłsudski

– utworzenie Rządu Obrony Narodowej z Wincentym Witosem jako premierem

e. przygotowania komunistów do przejęcia władzy w Polsce – utworzenie w Białymstoku Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (Feliks Dzierżyński i Julian Marchlewski)

6. 13-15 VIII 1920r. Bitwa warszawska tzw. Cud nad Wisłą

a. działania zaczepne wojsk gen. Michaiła Tuchaczewskiego

b. działania obronne wojsk polskich na odcinku północnym frontu

c. walki o Radzymin

d. kontrofensywa wojsk polskich znad Wieprza

e. zmuszenie armii Tuchaczewskiego do odwrotu spod Warszawy

7. Zakończenie działań wojennych

a. VIII 1920r. rozbicie Armii Konnej Budionnego pod Komorowem

b. IX 19120r. zwycięstwo wojsk polskich nad armią Michaiła Tuchaczewskiego nad Niemnem

III. 18 III 1921R. POKÓJ RYSKI

1. Granica ryska – na linii: Dźwina-Zbrucz-Dniestr

2. Zrzeczenie się odszkodowań

3. Zobowiązanie Rosji do zwrotu mienia zagrabionego w czasach carskich

4. Wycofanie przez Polskę poparcia dla Ukraińskiej Republiki Ludowej

IV. KONFLIKT Z LITWĄ O WILEŃSZCZYZNĘ

1. Sytuacja etniczna w Wilnie – dominacja Polaków i Żydów

2. VII1920r. przekazanie przez bolszewików Litwie zajętego przez nich Wilna

3. X 1920r. Pozorowany bunt gen. Lucjana Żeligowskiego

a. opanowanie Wilna przez dywizję litewsko-białoruską

b. proklamowanie przez Żeligowskiego Litwy Środkowej

c. Lucjan Żeligowski prezydentem Litwy Środkowej

d. III 1922r. plebiscyt na Litwie Środkowej w sprawie jej połączenia z Polską

e. IV 1922r. przyłączenie Litwy Środkowej do Polski

V. 1923r. UZNANIE PRZEZ RADĘ AMBASADORÓW ENTENTY POLSKIEJ GRANICY WSCHODNIEJ

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Zwolennikiem federacyjnej koncepcji odrodzenia Polski był Roman Dmowski

F

2.

Linia Curzona to propozycja przebiegu polskiej granicy zachodniej

F

3.

Pierwsze starcie zbrojne między Armią Polską a bolszewicką miało miejsce w 1919r. pod Berezą Kartuską

P

4.

Młodzież broniącą Lwowa w 1918r. nazwano Orlętami Lwowskimi

P

5.

ZURL to Zachodnioukraińska Republika Ludowa, której stolicą miał być Lwów

P

6.

Gen. Lucjan Żeligowski proklamował na Wileńszczyźnie powstanie państwa Litwa Środkowa

P

7.

Bitwa Warszawska miała miejsce w 1921r.

F

8.

Radziecką I Armią Konną dowodził Michaił Tuchaczewski

F

9.

Przebieg granicy wschodniej został ustalony w pokoju ryskim zawartym w 1921r.

P

10.

W 1919r. Piłsudski zawarł sojusz z przywódcą ukraińskim Symenem Petlurą

P