11. Hiszpania w XX-leciu

1. SYTUACJA POLITYCZNO- GOSPODARCZA HISZPANII PO I WOJNIE ŚWIATOWEJ

a. kryzys powojenny

b. upadek autorytetu monarchii i Kościoła

c. 1923- 1930r. powołanie przez króla Alfonsa XIII generała Primo de Rivery

• wprowadzenie cenzury

• rozwiązanie wszystkich partii politycznych

• założenie Hiszpańskiego Związku Patriotycznego

• liberalna dyktatur wspierana przez arystokrację, Kościół i środowiska lewicowe

• wyjście Hiszpanii z kryzysu powojennego

• stabilizacja polityczna

d. 1929r. Początek Wielkiego Kryzysu na świecie

• wysoka stopa bezrobocia w Hiszpanii

• wzrost niezadowolenia społecznego

• wysokie poparcie dla skrajnie prawicowych bądź lewicowych ideologii

• dymisja Primo de Rivery z urzędu premiera

2. SYTUACJA POLITYCZNO- SPOŁECZNA W HISZPANII 1931- 1936

a. 1931r. Wygranie wyborów przez Partię Republikańską

b. reformy

• gospodarcze w celu ograniczenia Wielkiego Kryzysu

• ograniczenie roli Kościoła i sekularyzacja części majątków kościelnych

• wprowadzenie świeckiego szkolnictwa

• kontrola społeczna nad armią

• przeprowadzenie częściowej reformy rolnej

c. 1931r. Doprowadzenie do abdykacji Alfonsa XIII Burbona- ustanowienie republiki

d. 1935r. Powstanie w Hiszpanii Frontu Ludowego- koalicja partii lewicowych i

ultralewicowych

e. Starcia pomiędzy sympatykami Frontu Ludowego, a prawicową Falangą

3. SYTUACJA POLITYCZNO- SPOŁECZNA W HISZPANII W LATACH 1936- 1939

a. Zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w 1936 r. frontu ludowego

b. bunt części wojsk hiszpańskich przeciwko Frontowi Ludowemu – 1936 r.

c. przyłączenie się do buntu wojsk stacjonujących w Maroku – gen. Francisco Franco

d. konsolidacja karlistów (zwolennicy monarchii) i Falangi (organizacja hiszpańskich faszystów)

e. pomoc dla frankistów ze strony Portugalczyków, Włochów i Niemców (Legion Condor).

f. pomoc dla republikanów – ZSRR i Brygady Międzynarodowe

4. KRWAWA WOJNA DOMOWA

a. dwa obozy: republikanie, frankiści

• wspomaganie frankistów przez Niemcy i Włochy

• pomoc ZSRR dla republikanów

• utworzenie Brygad Międzynarodowych walczących po stronie republikanów

• zbrodnie wojenne po obu walczących stronach

b. najważniejsze wydarzenia wojny domowej

• powstanie sił szpiegujących i prowadzących dywersję na tyłach wojsk republikańskich tzw. „piątą kolumną” _ nazwa ta przyjęła się jako określenie nieprzyjaciela działającego wewnątrz państwa

• IV 1937r. zbombardowanie przez Niemców Guerniki- symbol okrucieństwa tej wojny

• VII- XI 1938r. zwycięska dla nacjonalistów bitwa nad rzeką Ebro- największa bitwa wojny domowej

• dobycie przez rebeliantów Madrytu III 1939 r.- koniec wojny domowej