3. Tworzenie radzieckiej strefy wpływów

1. SOWIECKA STREFA WPŁYWÓW W EUROPIE

a. wcielenie do ZSRR państw bałtyckich: Litwy, Łotwy i Estonii

b. wykorzystywanie działań wojennych do rozszerzania radzieckiej strefy wpływów

• wkraczanie Armii Czerwonej do okupowanych państwa Europy Środkowo- Wschodniej
• legalizacja bądź tworzenie partii komunistycznych w tych krajach działających pod opieką Armii Czerwonej
• powoływanie koalicyjnego rządu działającego- przejmowanie przez komunistów urzędu premiera, ministra sprawiedliwości, ministra obrony narodowej i ministra spraw wewnętrznych (kontrola komunistów nad wojskiem, milicją i sądami)
• represje ludności pod pozorem rozliczania kolaborantów z Niemcami
• taktyka salami – stopniowe eliminowanie z życia politycznego przeciwników
• sfałszowane wybory parlamentarne
• tworzenie całkowicie komunistycznych rządów

2. PAŃSTWA KOMUNISTYCZNE W EUROPIE

a. radziecka strefa wpływów

• Bułgaria – objęcie władzy przez Front Ojczyźniany po zajęciu kraju przez Armię Czerwoną
• Czechosłowacja – przejęcie władzy przez komunistów po ustąpieniu Edvarda Beneša
• Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD) – utworzona w 1949r. z sowieckiej strefy okupacyjnej Niemiec
• Polska – przejęcie władzy przez Polską Partię Robotniczą
• Rumunia – zmuszenie króla Michała I do abdykacji
• Węgry- przy umacnianiu władzy wykorzystanie faktu współpracy Węgier z Niemcami w czasie II wojny

  c. Żelazna Kurtyna granicą radzieckiej strefy wpływów

• zachodnie granice NRD
• zachodnie granice Czechosłowacji
• zachodnie granice Węgier
• wschodnie granice Jugosławii

b. państwa komunistyczne poza strefą radziecką- nieuznające radzieckich wzorów komunizmu

• Albania – przejęcie władzy przez albańskich komunistów pod przywództwem Envera Hoxhy bez wsparcia sowieckiego
• Jugosławia- wyzwolenie kraju przez komunistyczną partyzantkę pod wodzą Josipa Broz- Tito bez udziału Armii Czerwonej

3. MIGRACJE POWOJENNE

a. masowe migracje

• związane ze zmianami przebiegu granic po II wojnie światowej
• ucieczki ludzi z radzieckiej strefy wpływów

b. repatriacje

• przesiedlenia do kraju obywateli, którzy wskutek zmian granic lub działań wojennych znaleźli się na terytorium innych państw
• wyraz dążenia do budowy państw jednolitych narodowościowo

c. reemigracja – powrót do kraju osób, które wcześniej z niego wyemigrowały

4. SYTUACJA W KRAJACH BLOKU WSCHODNIEGO

a. stopniowa sowietyzacja państw bloku wschodniego – budowa tzw. demokracji ludowej

• wprowadzenie jednopartyjnego systemu politycznego
• likwidacja prywatnej własności środków produkcji
• prześladowanie Kościoła lub wprowadzenie ateizmu( Albania, ZSRR)
• likwidacja wolnych mediów
• utworzenie aparatu represji
• indoktrynacja społeczeństwa ideologią humanistyczną

b. reforma rolna- likwidacja prywatnej własności w rolnictwie

c. nacjonalizacja przemysłu

d. wprowadzenie gospodarki centralnie zarządzanej

e. budowa społeczeństwa bezklasowego

4. UTRWALENIE SOWIECKIEJ DOMINACJI W BLOKU WSCHODNIM

a. 1947r. utworzenie Biura Informacyjnego  Partii Komunistycznych i Robotniczych

b. 1948-1949r. działalność Ruchu Obrońców Pokoju

• próba przyciągnięcia do komunizmu państw rozwijających się
• antyamerykańska propaganda
• propagowanie powszechnego rozbrojeni
• 1950r. Apel Sztokholmski- orędzie o popieraniu polityki radzieckiej po II wojnie

c. 25 I 1949r. utworzenie Rady Wzajemnie Pomocy Gospodarczej (RWPG) – podporządkowanie gospodarki państw komunistycznych interesom ZSRR

d. 14 V 1955r. Utworzenie Układu Warszawskiego- podporządkowanie militarne państw komunistycznych ZSRR