7. Sprawa polskich granic
MATERIAŁY DO NAUKI NR 7. SYTUACJA POWOJENNE W POLSCE. BILANS II WOJNY
1. WALKA O WŁADZĘ W POLSCE a. stacjonowanie Armia Czerwona na Ziemiach Odzyskanych – tzw. druga okupacja sowiecka b. odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych c. utrudnienia w powrocie do normalności państwowej: – społeczne skutki wojny, polegające na rozproszeniu tradycyjnych społeczności w wyniku, wymuszonych migracji, deportacji i przesiedleń – tocząca się walka o kształt polityczny powojennej Polski – zniszczona infrastruktura 2. LIKWIDACJA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO PRZEZ KOMUNISTÓW a. 19 I 1945r. rozwiązanie Armii Krajowej przez Leopolda Okulickiego b. utworzenie organizacji konspiracyjnej „Niepodległość” („Nie”) – dowódcą August Emil Fieldorf c. utworzenie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj (DSZ) d. IX 1945r. utworzenie Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” („WiN”) e. nasilające się represje wobec działaczy dawnego Polskiego Państwa Podziemnego przyczyniły się do odnowienia działalności konspiracyjnej o charakterze wojskowym f. działalność Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) g. Żołnierze Wyklęci: – Danuta Siedzikówna „Inka” – Witold Pilecki „Witold” – Łukasz Ciepliński „Pług” – mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” – por. Jan Borysiewicz „Krysia” – st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” 3. SCHYŁEK NIEPODLEGŁEJ KONSPIRACJI a. II 1947r. ogłoszenie amnestii dla ujawniających się żołnierzy polskiego państwa podziemnego b. obławy na żołnierzy podziemia c. podziemie niepodległościowe w liczbach – w formacjach zbrojnego podziemia niepodległościowego walczyło łącznie 120-180 tys. ludzi – 8 tys. żołnierzy podziemia poległo w walce – na ponad 2,5 tys. osób wykonano wyroki śmierci – 80 tys. trafiło do więzień – w wiezieniach w wyniku tortur i nieludzkiego traktowania zmarło 20 tys. 4 KSZTAŁTOWANIE SIĘ GRANIC POLSKI PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ a. granica wschodnia – wschodnia granica Polski została ustanowiona na tzw. linii Curzona –16 VIII 1945r. ostateczne ustalenie granicy polsko-sowieckiej – utrata przez Polskę na rzecz ZSRR Kresy Wschodnie wraz z Wilnem i Lwowem b. uzyskanie przez Polskę w ramach rekompensaty za utracone ziemie na wschodzie: – Warmię i Mazury – Gdańsk – ziemie do Odry i Nysy Łużyckiej (Pomorze, Ziemia Lubuska, Dolny Śląsk) – ziemie odebrane Niemcom nazwano Ziemiami Odzyskanymi c. rozstrzygnięcie polsko-czeskich sporów granicznych: – przyłączenie Zaolzia do Czechosłowacji – uzyskanie przez Polskę Kotliny Kłodzkiej 12. Problemy narodowościowe a. działalność nacjonalistów ukraińskich – prowadzenie w Bieszczadach antypolskiej działalności zbrojnej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) – przeprowadzenie przez władze tzw. Akcji Wisła- przesiedlenie Ukraińców i Łemków z Bieszczad na Ziemie Odzyskane, w celu zlikwidowania zaplecza dla UPA b. 1946 r. pogrom kielecki, śmierć 37 Żydów 13. Bilans strat społecznych i terytorialnych Polski w wyniku II wojny światowej a. zmniejszenie obszaru Polski o ok. 20% w stosunku do stanu przedwojennego b. straty demograficzne – śmierć ok. 6 mln obywateli II Rzeczypospolitej, z czego ok. 3 mln to obywatele polscy narodowości żydowskiej – w 1945 r. liczba ludności Polski wyniosła 24 mln. BILANS EKONOMICZNY II WOJNY ŚWIATOWEJ W POLSCE a. straty ekonomiczne Polski spowodowane wojną zostały ocenione na 38% wartości majątku przedwojennego b. zniszczeniu uległo: – 1/3 urządzeń przemysłowych – 3/4 infrastruktury komunikacyjnej 5. Zagospodarowanie Ziem Odzyskanych a. zniszczenia dokonane na Ziemiach Odzyskanych w czasie działań wojennych, grabieży przez Armię Czerwoną i szabrowników b. utworzenie Ministerstwo Ziem Odzyskanych – ministrem był Władysław Gomułka c. mieszkańcy Ziem Odzyskanych – wysiedlenie przeważającej części ludności niemieckiej – pozostanie około 1 mln dotychczasowych mieszkańców – sprowadzenie ponad 4 mln Polaków z centrum kraju i repatriantów |