5. Odwilż w PRL. Rządy Gomułki

V PRL POD RZĄDAMI WŁADYSŁAWA GOMUŁKI

1. 1957-1970r. Okres rządów Władysława Gomułki umownie nazywany jest „małą stabilizacją”

a. wydarzenia w dziedzinie kultury:

– powstanie polskiej szkoły filmowej (Andrzej Wajda, Andrzej Munk)

– silna pozycja medialna tygodnik a„Polityka”

b. sytuacja bytowa ludności w okresie planu pięcioletniego (1956-1960)

– poprawienie się zaopatrzenie ludności w towary pierwszej potrzeby

– początek produkcji samochodów marki Syrena i Fiat 125

c. wzrost aktywność Polski na arenie międzynarodowej

– 1957 r. zgłoszenie przez Adama Rapackiego powstania strefy bezatomowej w Europie Środkowej

– 1970 r. podpisanie układu granicznego Polska – RFN -uznanie przez RFN granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej

2. Polityka państwa wobec Kościoła

a. wrogość komunistycznych władz wobec Kościoła

– dążenia władz do wykluczenia religii z życia społecznego

– dążenia do wychowania młodego pokolenia w duchu ateizmu

– rywalizacji z prymasem Stefanem Wyszyńskim o wpływy w społeczeństwie

b. 1958 r. zaostrzanie polityki wobec Kościoła przez Gomułkę

– likwidacja lekcji religii w szkołach

– utrudnianie remontów kościołów i budowę nowych

– powoływanie kleryków do wojska, w celu indoktrynacji

– zakaz uczestniczenia urzędników, wojskowych i milicjantów w życiu religijnym

c. wrogie nastawienie władz komunistycznych z do orędzia biskupów polskich z 1965 r. skierowanego do biskupów niemieckich za słowa: „udzielamy przebaczenia i prosimy o nie”

d. rywalizacja o obchody Tysiąclecia Chrztu Polski (1966 r.)

– zorganizowanie przez Kościół peregrynacji kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej

– zorganizowanie przez władze obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego

3. Początek opozycji

a. nowe podziały w elitach władzy:

– rewizjoniści – dążyli do ograniczonej liberalizacji życia publicznego

– dogmatycy – starali się utrwalić dotychczasową politykę

b. 1964 r. ogłoszenie przez grupę intelektualistów z inicjatywy Antoniego Słonimskiego List 34 do władz

- prośba o ograniczenie cenzury

- wskazywanie na ograniczony rozwój kultury

c. 1965r. List otwarty do władz Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego

- krytyka PZPR

- krytyka zasad ustrojowych jako nie mających nic wspólnego z socjalizmem

d. zakłócanie przez tzw. komandosów posiedzeń partii i Związku Młodzieży Socjalistycznej