7. Wydarzenia marcowe 1968r.

I. NARASTANIE OPOZYCJI WOBEC PZPR

1. Konflikt władz z polskim Kościołem

a. 1957- 1976r. Działalność parlamentarnego koła poselskiego katolików „Znak”

b. działacze: Stanisław Stomma, Stefan Kisielewski

c. program:

- poparcie polityki Władysława Gomułki

- zwiększenie udziału katolików w życiu politycznym: przejęcie przez członków ruchu stanowisk państwowych

Rada Państwa( Jerzy Zawieyski), Front Jedności Narodowej( Jerzy Zawieyski, Jerzy Turowicz)

- neopozytywizm: pragmatyczne podejście do istniejącej sytuacji polityczno- gospodarczej

d. zaplecze społeczne:

- „Tygodnik Powszechny

- „ Znak”

- „Wieź”

- pracownicy naukowi Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

2. Restrykcje wobec Kościoła

a. likwidacja dni wolnych w niektóre święta kościelne

b. usunięcie religii ze szkół

c. ograniczenie liczby zgód na budowę nowych kościołów

d. zmuszenie kleryków do odbywania podstawowej służby wojskowej

e. wprowadzono zakaz praktyk religijnych oficerom wojska i MO

3. Kontrowersje wokół listu episkopatu polskiego do biskupów niemieckich z 1965r.

a. propozycja pojednanie wystosowana wobec biskupów niemieckich: „udzielamy przebaczenia i prosimy o przebaczenie”

b. kłamliwa i tendencyjna interpretacja listu przez polski rząd w mediach

c. akcje protestacyjne w zakładach pracy i szkołach przeciwko polskim biskupom

c. ogólnikowa odpowiedź biskupów niemieckich

4. Rywalizacja kościelno- rządowa w związku z Millenium chrztu Polski

a. brak zgody na przyjazd do Polski papieża Pawła VI

b, zainicjowanie przez rząd obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego

II ZALĄŻKI OPOZYCJI

1. Podziały wewnętrzne w PZPR

a. rewizjoniści

b. dogmatycy

2. 1964r. List 34 intelektualistów

a. inicjatorem Antoni Słonimski

b. protest przeciwko cenzurze i ograniczeniom przydziału papieru na druk książek i czasopism

c. represje wobec sygnatariuszy listu władze

3. 1965r. List otwarty Jacka Kuronia  i Karola Modzelewskiego- krytyka działań partii

4. Działalność tzw. „komandosów”

a. kontestacyjna wobec PZPR działalność studentów UW

b. działacze: m.in Adam Michnik, Jan Gross, Henryk Szlajfer, Barbara Toruńczyk

c. rozpoczynanie na wykładach uniwersyteckich dyskusji politycznych.

III 1968r. GENEZA I PRZEBIEG WYDARZEŃ MARCA

1. 30 I 1968r. Zdjęcie z afisza spektaklu „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym w Warszawie

a. protesty studenckie

b. interwencje Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO) i tzw. aktywu robotniczego

c. 8 III 1968r. brutalne rozbicie wiecu studenckiego

d. relegowanie ze studiów Adama Michnika  i Henryka Szlajfera

e. 8 III 1968r. Użycie siły wobec protestujących studentów na wiecu poparcia wobec aresztowanych studentów

f. protesty studentów we wszystkich miastach uniwersyteckich w Polsce

g. brutalne rozprawianie się z protestującymi studentami

h. brak poparcia wystąpień studenckich przez robotników

III WZROST NASTROJÓW ANTYSEMICKICH W POLSCE

a. 1967r. propagowanie przez rząd antysemityzmu na skutek zaostrzenia się konfliktu na Bliskim Wschodzie – popieranie przez blok wschodni państw arabskich

b. oskarżanie „syjonistów” o buntowanie młodzieży

b. 1968r. odebranie polskiego obywatelstwa 15 tys. polskich obywateli pochodzenia żydowskiego

c. zmuszenie do emigracji kilkanaście tys. obywateli pochodzenia żydowskiego