2. 1953-1968
2. MATERIAŁY DO NAUKI EUROPA. POLSKA I ŚWIAT 1953- 1968R
I EUROPA WSCHODNIA W LATACH 1953- 1968 1. ZSRR w latach 1953- 1968 – 1949 r. – przeprowadzenie pierwszej udanej próby z bombą atomową przez ZSRR – 4 X 1957 r. umieszczenie na orbicie okołoziemskiej pierwszego sztucznego satelitę - 12 IV 1961r. Jurij Gagarin- pierwszy człowiek w kosmosie - 16 VI 1963r. Walentyna Tierieszkowa pierwsza kobieta w kosmosie 4. Rządy Leonida Breżniewa w ZSRR a. 1964 r. Leonid Breżniew - I sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego b. nasilenie działań KGB (Komitet Bezpieczeństwa Publicznego) przeciwko tzw. dysydentom c. 1975r. podpisanie w Helsinkach Aktu Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie 5. 1968r. Interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji - realizacja tzw. doktryny Breżniewa a. III 1968 r. rozpoczął wdrażanie reform demokratycznych w Czechosłowacji Alexander Dupček – tzw. praska wiosna b. 20 sierpnia 1968r. Wkroczenie wojsk polskich jako wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji pod pretekstem obrony socjalizmu |
II EUROPA ZACHODNIA I USA W LATACH 1953- 1963 1. Zaostrzenie polityki zimnej wojny i rywalizacji o wpływy między USA a ZSRR a. wzmocnienie polityki antykomunistycznej przez prezydenta Dwighta Eisenhowera – zwiększenie wydatków na zbrojenia – nasilenie działalności CIA (amerykańskiej Centralnej Agencji Wywiadowczej) – wspieranie państw opierających się wpływom ZSRR 2. Rewolucja obyczajowa a. podłoże rewolucji obyczajowej – postęp cywilizacyjny – zwłaszcza w zakresie środków masowego przekazu – radio, telewizja – wzrost dobrobytu, a wraz z nim nowych oczekiwań – rozwój i rozpowszechnienie edukacji b. odrzucanie przez młodzież zastanego porządku społecznego i dążenie do ustanowienia własnego c. nowe oczekiwania od życia i rewolucja seksualna- podważenie dotychczasowej roli rodziny – zmiana obyczajów seksualnych po wynalezieniu pigułki antykoncepcyjnej – wzrost przyzwolenia dla aborcji – wzrost liczby rozwodów – wzrost liczby związków nieformalnych d. nowe zjawiska w muzyce – np. twórczość zespołów: – The Beatles – The Rolling Stones – The Animals – The Doors 2. Ruchy kontestatorskie a. powstawanie subkultur młodzieżowych powstały na fali kontestacji norm społecznych - ruch hipisowski - punk d. nowe zjawiska w muzyce młodzieżowej w latach 70-ych – hard rock (np. zespoły: Deep Purple i Black Sabbath) – punk rock (np. zespół Sex Pistols) e. 1968 r. masowe bunty młodzieży na Zachodzie Europy - niezgoda na konsumpcyjny tryb życia - brak perspektyw - protest wobec wojny w Wietnamie 3. Walka z segregacją rasową w Stanach Zjednoczonych i Republice Południowej Afryki a. ciągłe występowanie segregacji rasowej stanach południowych USA b. protest przeciwko segregacji rasowej pastora Martin Luther King – stosowanie metody biernego oporu – bojkot, marsze protestacyjne – 1964r. Ustanowienie w USA przepisów likwidujących segregację rasową – 1864r. Pokojowa Nagroda Nobla dla Marthina Luthera Kinga w 1964r. – 1968 r. zamordowanie Marthina Luthera Kinga 4. Znaczenie Soboru Watykańskiego II a. 1962r. Zwołanie sobory przez papieża Jana XXIII, zakończenie obrad za pontyfikatu Pawła VI b. dążenie do zahamowania procesów laicyzacji c. przykładowe reformy Soboru Watykańskiego II – wprowadzenie do liturgii języków narodowych – odprawianie przez kapłanów mszy i nabożeństw twarzą do wiernych – cofnięcie ekskomunik wydanych wobec siebie przez Kościoły katolicki i prawosławny w 1054 r. 5. Demokratyzacja Europy Zachodniej a. rozliczanie się z nazizmem w RFN, pogłębianie demokracji b. przemiany polityczne we Francji – w 1958 r. wprowadzenie nowej konstytucji- system semi- prezydencki – początek V Republice Francuskiej z silnią prezydenturą – prezydentem Charles de Gaulle 6. Integracja Europy Zachodniej a. 1944r. Utworzenie unii celnej przez Belgię, Holandię i Luksemburg - Beneluks b. Ojcowie zjednoczonej Europy – Robert Szuman – minister spraw zagranicznych Francji – Jean Monnet – francuski ekonomista – Konrad Adenauer – kanclerz Republiki Federalnej Niemiec – Alcide de Gasperi – premier Włoch - Paul Spaak- premier Belgii c. 1951r. Ogłoszenie we Francji tzw. plan Szumana - integracja gospodarcza Europy w celu zapobiegania wojnom - pojednanie pomiędzy Francją i Niemcami d. konferencja paryska- podpisanie traktatu paryskiego – Francja – Republika Federalna Niemiec (RFN) – Belgia – Holandia – Luksemburg – Włochy - 1952 r. powstanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS): e. 1957 r. konferencja rzymska państw EWWiS- podpisanie dwóch traktatów rzymskich – 1958r. Powstanie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) – 1958r. powstanie Europejskiej Wspólnota Energii Atomowej (Euratom) f. 30 IX 1961r. Powstanie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) |
III ŚWIAT 1953- 1970 1. Kryzys kubański a. 1959 r. przejęcie władzy na Kubie przez Fidela Castro – uwłaszczenie bez odszkodowania majątków obywateli amerykańskich na Kubie – 1961 r. inwazja w Zatoce Świń na Kubie- nieudana operacja CIA, której celem było obalenie rządów Castro b. 1962 r. próba zainstalowania na Kubie radzieckich wyrzutni rakietowych z głowicami jądrowymi c. rozporządzenie prezydenta USA Johna Fitzgeralda Kennedy o blokadzie morskiej Kuby i ultimatum użycia broni jądrowej przeciwko ZSRR d. podjęcie przez Nikitę Chruszczowa decyzji o wycofaniu wyrzutni rakiet z Kuby 3. Wojna w Wietnamie a. 1954r. Powstanie dwóch państw wietnamskich b. narastanie konfliktu pomiędzy Demokratyczną Republiką Wietnamu( północ, państwo komunistyczne), a Republiką Wietnamu(południe) – powstanie komunistycznej partyzantki w Wietnamie Południowym – Vietcong – 1962r. Powstanie amerykańskiej Misji Wojskowej w Sajgonie( Wietnam Południowy) c. 1964- 1975r. r. Wybuch wojny pomiędzy dwoma państwami wietnamskimi- czynne wspomaganie Wietnamu |
IV. PRL W OKRESIE ODWILŻY POLITYCZNEJ 1953- 1969r. |
1. Sytuacja w Polsce po śmierci Józefa Stalina a. osłabienie terroru stalinowskiego – amnestia dla więźniów politycznych – złagodzenie cenzury b. przemianowanie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MSW) c. zmiany w nastrojach społecznych – opublikowanie przez Adama Ważyka Poematu dla dorosłych- krytyka założeń socrealizmu – podejmowanie zakazanych przez cenzurę tematów przez młodzieżowe pismo „Po Prostu” - powstanie subkultury młodzieżowej- bikiniarze d. rozpowszechnienie wśród Polaków informacji treści tzw. referatu Chruszczowa 2. Podziały wewnętrzne w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w związku z odwilżą polityczną a. puławianie – opowiadanie się za reformami, ale w ramach systemu socjalistycznego b. natolińczycy – opowiadanie się za dotychczasowymi formami sprawowania władzy c. II 1956r. Śmierć Bolesława Bieruta podczas XX Zjazdy KP ZSRR w Moskwie d. d. 1956r. I sekretarzem PZPR Edward Ochab 3. 1956r. Poznański Czerwiec- pierwsze antykomunistyczne wystąpienie w Polsce b. trudna sytuacja ekonomiczna społeczeństwa w PRL c. 28 VI 1956 r. strajk robotników Zakładów Przemysłu Metalowego im. Hipolita Cegielskiego - masowa manifestacja przed budynkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR d. śmierć ok. 70 osób w wyniku walk (wśród ofiar był 13-letni Romek Strzałkowski) 4. Polski Październik 1956 a. X 1956 r. VIII Plenum KC PZPR – I sekretarzem KC PZPR Władysław Gomółka – zaakceptowanie wyboru Gomułki przez Nikitę Chruszczow w czasie jego osobiste wizyty w Warszawie - uzyskanie przez Gomułkę szerokiego poparcia społecznego b. XII 1956r. Utworzenie przez Gomułkę Zmotoryzowanych Oddziałów Milicji Obywatelskiej do walki demonstracjami ulicznymi 5. Pierwsze lata rządów Władysława Gomułki a. uwalnianie kolejnych więźniów politycznych i zrehabilitowanie niesłuszni skazanych – rezygnacja z przymusowej kolektywizacji – poprawa stosunków państwa z Kościołem – m. in. uwolniono prymasa Stefana Wyszyńskiego i innych duchownych – zreformowanie aparatu bezpieczeństwa – utworzono Służbę Bezpieczeństwa (SB) – zmniejszenie wpływów oficerów sowieckich w wojsku polskim b. 1957 r. zahamowanie przez Władysław Gomułkę procesów demokratyzacyjnych |
f 4. Wydarzenia marca 1968 r. a. zakaz dalszego wystawiania Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka – początek rozruchów studenckich w Warszawie b.8 III 1968r. Użycie siły wobec protestujących studentów c. zmuszenie do emigracji kilkanaście tys. obywateli pochodzenia żydowskiego 5. Protesty robotnicze w grudniu 1970 r. a. drastyczna podwyżka cen żywności b. Stocznia Gdańska im. Lenina- głównym ośrodkiem protestów robotniczych c. 15 XII 1970 r. użycie broni przez władze przeciw protestującym robotnikom d. 17 XII1970r. masakra stoczniowców idących do pracy (Czarny Czwartek) c. skutki wydarzeń grudniowych (14-21 XII) na Wybrzeżu - śmierć 45 osób - rannych 1165 osób |