13. Polityka zagraniczna II RP

. Sytuacja międzynarodowa Polski w okresie walki o granice

1. Stosunki polityczne z najbliższymi sąsiadami:

a. konflikt o Wielkopolskę, Śląsk i Pomorze Gdańskie i Warmię i Mazury z Niemcami

• II 1919r. porozumienie z Niemcami w Trewirze- Wielkopolska częścią Polski

• VII 1920r. przegranie przez Polskę plebiscytu- Warmia i Mazury przyłączone do Niemiec

• V 1921r. przyłączenie do Polski 30% Górnego Śląska

b. konflikt ze Związkiem Radzieckim o Kresy Wschodnie

• III 1921r. pokój ryski- podział Ukrainy i Białorusi pomiędzy Polska i Rosją Bolszewicką

• Niezrealizowanie przez Rosję ustaleń traktatu ryskiego o odszkodowaniach wojennych i zwrocie wszystkich zagrabionych w okresie rozbiorów dóbr kultury

c. konflikt z Czechosłowacją o Śląsk Cieszyński, Spisz i Orawę

• I 1919r. wojna polsko- czeska- ustalenie linii demarkacyjnej

• VII 1920r. przejęcie przez Czechosłowację Zaolzia bez plebiscytu

d. konflikt z Litwą o Wileńszczyznę

• X 1920r. „bunt Żeligowskiego”- proklamowanie na Wileńszczyźnie niezależnego państwa Litwa Środkowa

• 1922r. włączenie do Polski Wileńszczyzny

e. dobre stosunki z Rumunią i Łotwą

2. Podłoża konfliktów z sąsiadami II RP w XX- leciu międzywojennym

a. Niemcy

• 1924- 1934r. wojna celna z Niemcami

• 1920- 1939r. rywalizacja na terenie Wolnego Miasta Gdańsk

b. Czechosłowacja- konflikt o Zaolzie

• VII 1920r. zbrojne zajęcie przez Czechosłowację Zaolzia podczas wojny bolszewicko- polskiej

• X 1938r. zbrojne zajęcie Zaolzia przez armię polską podczas kryzysu monachijskiego

c. Litwa

• 1926r. skarga Litwy do Ligii Narodów na Polskę o złe traktowanie mniejszości litewskiej

• 1938r. zmuszenie Litwy przez rząd polski do nawiązania stosunków dyplomatycznych

2. Układy sojusznicze II Rzeczypospolitej

a.1921r. polsko-francuski układ sojuszniczy

b.1921r. układ sojuszniczy z Rumunią

c. 1925r. konkordat ze Stolicą Apostolską

3. Traktaty pogarszające międzynarodową sytuację II RP

a. 1922r. niemiecko- bolszewicki traktat w Rapallo

b. 1925r. traktaty lokarneńskie

• Nieuznanie przez Niemcy granicy z Polską

• Skierowanie przez Ententę niemieckiego rewanżyzmu przeciwko Polsce i Czechosłowacji

4. 4. Założenia polityki zagranicznej Józefa Piłsudskiego

a. ministrowie spraw zagranicznych po zamachu majowym

• 1926-1932 August Zalewski  

• 1932-1939 Józef Beck  

b. polityka prometejska – polityka wspierania antykomunistycznych grup narodowościowych na terenie ZSRR

c. dążenie do realizacji idei „Międzyrzecza” – budowa pod przewodnictwem Polski federacji państw Europy Środkowej

II. Polityka równowagi

1. Polityka równowagi (równych odległości) – starania o zachowanie stosunków jednakowej jakości z ZSRR i III Rzeszą.

2. Traktat o nieagresji z ZSRR – 25 lipca 1932 r.

3. Deklaracja o niestosowaniu przemocy z III Rzeszą – 26 I 1934 r.

a. zakończenie wojny celnej między Polską a Niemcami

b. poprawa sytuacji mniejszości polskiej w Niemczech i niemieckiej w Polsce

c. ożywienie kontaktów gospodarczych  i kulturalnych

 2. Niemieckie żądania wobec Polski

a. X 1938r.  Propozycje rozwiązania kwestii spornych  złożone ambasadorowi polskiemu w Berlinie Józefowi Lipskiemu przez Joachima von Ribbentropa październiku 1938 r.

b. żądania niemieckie:

• zgoda na włączenie Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy

• przeprowadzenie eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej łączących III Rzeszę z Prusami Wschodnimi

• propozycja przystąpienia Polski do paktu antykominternowskiego

c. deklaracje niemieckie:

• gwarancje dla istniejącej granicy polsko-niemieckiej

• specjalne uprawnienia w Gdańsku

• przedłużenie paktu o niestosowaniu przemocy o 25 lat

• poparcie dla polskich dążeń uzyskania wspólnej granicy z Węgrami

d. Ponowienie propozycji niemieckich w marcu 1939 r.

e. Stanowcze odrzucenie żądań niemieckich przez Polskę

3. Działania dyplomatyczne poprzedzające wybuch wojny

a. Zacieśnienie współpracy z Wielką Brytanią i Francją

b. Brytyjskie gwarancje dla Polski na wypadek ataku niemieckiego

c. 6 kwietnia 1939r. Dwustronne gwarancje polsko-brytyjskie

d. 28 IV 1939r.Wypowiedzenie przez III Rzeszę paktu o niestosowaniu przemocy

e. 5 V 1939r. Przemówienie ministra Józefa Becka w sejmie –– odrzucenie żądań niemieckich

f. 23 VIII 1939r.Niemiecko-radziecki pakt o nieagresji

• Podpisanie paktu w Moskwie przez Wiaczesława Mołotowa  i Joachima von Ribbentropa – tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow

• tajny protokół o podziale Europy Środkowej na niemiecką i radziecką strefę wpływów

• wyznaczenie linii demarkacyjnej na ziemiach polskich wzdłuż linii rzek: Narew-Wisła-San

g. 25 VIII 1939r. Zawarcie polsko-brytyjskiego sojuszu polityczno-wojskowego

4. Społeczeństwo polskie wobec zagrożenia

a. IV 1936r. prezydencki dekret o utworzeniu Funduszu Obrony Narodowej

• dobrowolne składki społeczeństwa na dozbrojenie armii

• uruchomienie wojskowego programu inwestycyjnego

• uzyskanie 1mld złotych polskich z wpłat i darowizn

b. I 1933r. Utworzenie Funduszu Obrony Morskiej

• dobrowolne składki wśród Polaków w kraju i zagranicą na rozbudowę floty

• wybudowanie okrętu podwodnego ORP „Orzeł”

c. IV 1939r. Pożyczka Obrony Przeciwlotniczej

• państwowe obligacje na uzyskanie środków na dozbrojenie lotnictwa

• zebranie w ciągu dwóch miesięcy 400mln złotych polskich

d. propagowanie hasła: Zwarci, Silni, Gotowi