7. Mozaika polityczna II RP

1. CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU POLITYCZNEGO II RZECZYPOSPOLITEJ

1. System wielopartyjnego

• Rozbicie wielopartyjne

• Podział na partie lewicowe, centrowe i prawicowe

2. Nadmierne rozdrobnienie parlamentu

• Rozdrobnienie parlamentu

• Trudności z utworzeniem stabilnego rządu

• Częste kryzysy rządowe( władzę sprawowało 27 premierów)

3. Niski poziom kultury politycznej obywateli

• silne nawyki antypaństwowe z okresu rozbiorów

• brak wiedzy i świadomości politycznej większości obywateli

• silny wpływ Kościoła na poglądy polityczne ludności wiejskiej

II PARTIE LEWICOWE

1. Robotnicze

2. Polska Partia Socjalistyczna

- 1919r. zjednoczenie PPS Zaboru Pruskiego z PPS Królestwa Polskiego

- główni działacze: Kazimierz Pużak, Tomasz Arciszewski, Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski

- wprowadzenie prawa pracy i przepisów BHP

- 8- godzinny dzień pracy

- związki zawodowe

1. Komunistyczna Partia Polski

- XII 1918r. połączenie PPS- Lewica z SDKPiL- utworzenie Komunistycznej Partii Robotniczej Polski

- działacze: Adolf Warski, Wera Kostrzewa, Juliusz Leński- Leszczyński

- 1919r. delegalizacja KPRP

- 1919- 1938r. działanie nielegalne

- 1925r. zmiana nazwy KPRP na Komunistyczną Partię Polski

- 1938r. rozwiązanie KRP na VII zjeździe Kominformu pod zarzutem współpracy z faszyzmem

- zesłanie przywódców KPP do radzieckich obozów pracy

2. Chłopskie

a. 1915r. Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”

- działacze: Jan Stapiński

- powszechne i bezpłatne nauczanie

- nadanie chłopom bezrolnym i małorolnym ziemi

b. 1914r. Polskie Stronnictwo Ludowe- Lewica

-działacze: Stanisław Thugutt, Tomasz Nocznicki

- 1924r. rozłam PSL- Lewica

- 1926r. ponowny rozłam w PSL

c. 1924r. Niezależna Partia Chłopska

- powstała z rozłamu w PSL

- postulat odłączenia Kościoła od państwa

- socjalizm agrarny

- powołanie w drodze rewolucji rządu chłopsko- robotniczego

- 1927r. rozwiązanie Niezależnej Partii Chłopskiej przez władze państwowe

1. 1927r. powstanie Stronnictwa Chłopskiego

- powstało z rozłamu w PPS „ Wyzwolenie” i PPS „Lewica”

- lider: Jan Dąbski

- jednoizbowy parlament

- reforma rolna bez odszkodowania

III PARTIE CENTROWE

1. Partie chłopskie

2. 1914- 1931r. Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”

- działacze: Wincenty Witos, Jakub Bojko

- wspieranie demokracji opartej na wartościach chrześcijańskich

- reforma rolna za odszkodowaniem

- wspieranie dużych gospodarstw chłopskich

1. 1931r. Stronnictwo Ludowe

- powstało z połączeniem wszystkich partii chłopskich

- działacze: Wincenty Witos, Stanisław Thugutt

- agraryzm

- wspomaganie chłopów w walce z recesją

1. Narodowo- chadeckie

2. 1920- 1937r.Narodowa Partia Robotnicza

- powstała z połączenia Narodowego Związku Robotniczego i Narodowego Stronnictwa Robotniczego

Działacze: Karol Popiel, Adam Chądzyński

- solidaryzm narodowy

- ewolucyjne przekształcanie ustroju

1. 1919- 1937r. Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji

- działacze: Józef Chaciński, Wojciech Korfanty

- oparcie życia politycznego na wartościach chrześcijańskich

- solidaryzm narodowy

- sprzeciwianie się nadużyciom własności prywatnej

- ochrona godności ludzkiej

1. 1937r. Stronnictwo Pracy

- powstało z połączenia Narodowej Partii Pracy i Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji

- lider: Karol Popiel

- odrzucenie totalitaryzmu i skrajnego liberalizmu

- chrześcijańska demokracja

- solidaryzm narodowy

III PARTIE PRAWICOWE

1. Nacjonalistyczne

2. Narodowa demokracja- Endecja

3. 1919r. zjednoczenie endecji z trzech zaborów w Związek Ludowo- Narodowy

4. 1928r. zmiana nazwy na Stronnictwo- Narodowe

5. Działacze:

- Roman Dmowski, Stanisław Grabski

1. Program

- solidaryzm narodowy

- asymilacja mniejszości narodowych

-wzmocnienie potencjału narodowego

- praca organiczna

- zwalczanie partii klasowych

1. Ziemiańskie

a.1919- 1927r. Stronnictwo Prawicy Narodowej

-działacze: S. Badeni, J. Radziwiłł

- przeciwstawianie się reformie rolnej

- zagwarantowanie przywilejów ziemiaństwa

- 1927r. wejście w skład Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem

1. 1925r.Stronnictwo Chrześcijańsko- Narodowe

- największa polska partia ziemiańska

- działacze: Stanisław Stroński, Adam Żółtowski

- postulowanie wprowadzenia dziedzicznej monarchii

- wnioskowanie o delegalizacje partii lewicowych

- silne elementy narodowo- chrześcijańskie