22. Rewolucja 1905r. na ziemiach polskich

1. Polskie ugrupowania polityczne wobec rewolucji w Rosji

a. Podział w Polskiej Partii Socjalistycznej- piąte powstanie narodowe czy pierwsza rewolucja?

• powstanie Organizacji Bojowej PPS

• „starzy” – realizacja walki o niepodległość oraz ograniczanie się do akcji terrorystycznych niewielkich grup bojowych (Józef Piłsudski, Feliks Perl)

• „młodzi” – dążyli do działań o charakterze klasowym (Feliks Sachs, Marian Bielecki)

b. Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy

• wystąpienia tylko o charakterze klasowym

• postulaty ekonomiczne, brak postulatów narodowych

c. Narodowa Demokracja

• walka o przywrócenie języka polskiego jako urzędowego

• w dalszej perspektywie dążenie do uzyskania autonomii

• potępienie strajków i demonstracji robotniczych w obawie przed rewolucją społeczną

d. Stronnictwo Polityki Realnej – postawy lojalistyczne wobec caratu

2. PRZEBIEG REWOLUCJI NA ZIEMIACH POLSKICH

a. Krwawa Niedziela w Petersburgu 22 I 1905 r. - solidarnościowy strajk generalny w KP ogłoszony przez PPS i SDKPiL

a. postulaty:

• socjalne (podwyżka wynagrodzeń, ośmiogodzinny dzień pracy)

• polityczne (ustanowienie republiki, zwołanie parlamentu, wprowadzenie konstytucji)

b. 1905- 1908r. strajk szkolny w Królestwie Polskim

• postulaty wprowadzenia języka polskiego jako wykładowego

• powszechny i bezpłatny dostęp do edukacji

• zniesienie nadzoru policyjnego nad młodzieżą

• wprowadzenie prawa kobiet do wykształcenia

• zniesienie ograniczeń narodowych i wyznaniowych w przyjmowaniu do szkół

3. Powstanie łódzkie (22-24 VI 1905 r.)

a. krwawy atak Kozaków na demonstrujących robotników

b. zamieszki w Łodzi

c. wprowadzenie godziny policyjnej w Łodzi

4. Działalność Organizacji Bojowej PPS – terror indywidualny

• VII 1905r. napady na rosyjskich żandarmów

• IV 1906r. Uwolnienie z Pawiaka 10 skazanych na śmierć członków OB PPS

• XI 1906r. Udany napad na rosyjski pociąg wywożący złoto z KP OB PPS

5. Walka między PPS i SDKPiL a narodową demokracją

a. różne podejście do rewolucji

b. chęć intensyfikacji działań rewolucyjnych przez PPS i SDKPiL

c. dążenie do powstrzymania rewolucji aby nie doszło do politycznego osłabienia Rosji

6. Wybory do Dumy

a. bojkot wyborów przez PPS i SDKPiL

b. zwycięstwo narodowej demokracji (2/3 przyznanych Polakom miejsc)

6. Działalność Gieorgija Skałona w Priwislinskim Kraju

a. wprowadzenie stanu wojennego

b. rozpędzanie siłą manifestacji i pochodów

c. liczne wyroki śmierci dla uczestników rewolucji – stracono około 1000 osób

d. pogrom Żydów w Białymstoku przeprowadzony przez wojsko carskie

3.Skutki rewolucji 1905 r. w Królestwie Polskim

1. Zakończenie prześladowań Kościoła unickiego – Ukaz tolerancyjny z 1905 r.

2. Uzyskanie prawa do zakładania prywatnych szkół z językiem polskim

3. Prawo wyboru przedstawicieli Polaków do Dumy

4. Prawo do zakładania stowarzyszeń kulturalnych i oświatowych

5. Działalność organizacji oświatowych

a. Polskiej Macierzy Szkolnej

b. Towarzystwa Kursów Naukowych

6. Złagodzenie cenzury

4. Rozłam w PPS – 1906r.

1. Polska Partia Socjalistyczna „Frakcja Rewolucyjna”

a. Józef Piłsudski

b. głównym celem walka o niepodległość Polski

2. Polska Partia Socjalistyczna „Lewica”

a. Maksymilian Horowitz- Walecki

b. program walki rewolucyjnej – ideowe zbliżenie do SDKPiL