25. Sytuacja gospodarcza ziem polskich w XIX wieku

1. SYTUACJA W ROLNICTWIE

a. zabór pruski

• 1807r. – zniesienie poddaństwa osobistego chłopów (ziemie drugiego i trzeciego rozbioru)

• 1811r. – uwłaszczenie chłopów z dóbr prywatnych; uwłaszczenie za odszkodowaniem( bez Wielkopolski)

• 1823r. – uwłaszczenie bogatych chłopów ( sprzężaj, przynajmniej 6 hektarów w Wielkopolsce

• 1850r. – uwłaszczenie chłopów małorolnych

• ekonomiczny charakter uwłaszczenia

• 80% gospodarstwa duże lub średnie produkujące na zbyt
  

b. zabór austriacki

• 1848r. – uwłaszczenie wszystkich chłopów bez odszkodowania

• polityczny charakter uwłaszczenia jako zemsta za polskie wystąpienia w czasie Wiosny Ludów

• 80% gospodarstw karłowatych- niezdolnych do utrzymania właścicieli

c. zabór rosyjski

• 1863r. - nieudana próba uwłaszczenia chłopów przez Rząd Narodowy w czasie powstania styczniowego

• 1864r. – ukaz carski – nadano chłopom ziemię bez odszkodowania

• polityczny charakter uwłaszczenia jako zemsta za udział szlachty

• 60% gospodarstw małych niezdolnych do produkowania na zbyt

2. ROZWÓJ PRZEMYSŁU

a. zabór pruski

• Pomorze i Wielkopolska – przemysł spożywczy: gorzelnictwo, warzelnictwo, młynarstwo, cukrownictwo

• przemysł maszynowy – fabryki maszyn rolniczych w Poznaniu, Grudziądzu, Tczewie

• Wielkopolska i Pomorze Gdańskie zapleczem rolniczym Prus

b. zabór austriacki

• Najsłabiej rozwinięte ziemie polskie pod względem przemysłowym

• rodzaje przemysłu galicyjskiego

-wydobywczy - soli kamiennej w Wieliczce i Bochni; ropy naftowej w okolicach
Borysławia, Drohobycza i Krosna; wosku ziemnego w Borysławiu (ozokeryt), węgla
kamiennego na Śląsku Cieszyńskim, w Zagłębiu Chrzanowskim, naftowy w Jaśle i Borysławiu

- włókienniczy – Bielsko i Biała

- hutniczy – Śląsk Cieszyński

c. zabór rosyjski

• najlepiej rozwinięty pod względem przemysłowym- czynniki rozwoju przemysłu w KP

-rewolucja manufakturowa w I poł. XIX wieku- Ksawery Drucki -Lubecki, rewolucja

przemysłowa w II poł. XIX wieku

- tani transport kolejowy

- zniesienie granicy celnej między Rosją, a KP

- migracja chłopów ze wsi do miasta- pojawienie się rynku taniej siły roboczej

• Okręgi przemysłowe:

-okręg warszawski – metalurgiczny – produkcja szyn dla rozwijającej się kolei, maszynowy- produkcja wagonów kolejowych, maszyn rolniczych, przetwórstwo ropy naftowej( Płock)

- Zagłębie Dąbrowskie – metalurgiczny, wydobywczy, hutniczy

- Okręg łódzki – włókienniczy, farmaceutyczny( Pabianice)

- Zagłębie Staropolskie – metalurgiczny (zamówienia rządowe), wydobywczy

- Zgierz, Tomaszów, Białystok, Żyrardów – przemysł włókienniczy (wełniany i lniany