MATERIAŁY DO NAUKI NR 2. URZĘDY RZYMSKIE. WALKA PLEBEJUSZY Z PATRYCJUSZAMI

1. URZĘDY RZYMSKIE

• około 509/508 p.n.e. -wygnanie z Rzymu ostatniego króla Tarkwiniusza Pysznego- Rzym z monarchii stał się republiką

• urzędy rzymskie wyższe-

- konsulowie- Posiadali najwyższą władzę w mieście i poza jego granicami w wypadku wojny. Dowodzili armią i interpretowali przepowiednie. Mogli wzajemnie ograniczać swoje decyzje

-cenzorzy Przeprowadzali spis majątkowy, sporządzali listy senatorów, zarządzali budżetem republiki

- pretorzy – sędziowie republiki, odpowiedzialni za wykładnie rzymskiego prawa i rozstrzyganie sporów między obywatelami

- pontifex maximus- najwyższy kapłan w starożytnym Rzymie, przewodził kolegium kapłańskiemu- odpowiedzialne za sprawy kultowe. Jedyny urząd dożywotni, sprawowany przez jedną osobę

- trybun ludowy - Bronił lud rzymski przed arystokracją. Miał prawo weta wobec ustaw senatu i decyzji konsulów

Liktorzy to woźni administracyjni starożytnego Rzymu, którzy towarzyszyli wyższym urzędnikom niosąc pęk rózeg (fasces) związanych rzemieniem, które były symbolem zakresu władzy danego urzędnika

Liktor z faces

urzędy rzymskie niższe

edylowie - dbali o sprawy porządkowe i zaopatrzenie, urządzali igrzyska na własny koszt

kwestorzy - byli pomocnikami cenzorów do spraw podatkowych. Urząd kwestora był pierwszym szczeblem w karierze senatorskiej

• urzędy rzymskie nadzwyczajne

dyktator - powoływany w sytuacjach krytycznych dla państwa, na okres 6 miesięcy. Był wybierany przez senat. Od jego decyzji nie było odwołania. Nikt nie mógł jej również zawetować

imperator- żołnierze obwoływali imperatorem wodza, który odniósł wielkie zwycięstwo

2. ZASADY OBOWIĄZUJĄCE PRZY OBSADZANIU RZYMSKICH URZĘDÓW

• kolegialność- każdy urząd był sprawowany przez przynajmniej dwie osoby( wyjątkiem był urząd pontifex maximus i dyktator, które były sprawowane zawsze przez jedną osobę)

• kadencyjność (czasowość)- urzędy były sprawowane zwykle przez rok

• cursus honorum- „droga zaszczytów"- karierę urzędniczą należało zacząć od najniższego urzędu, w karierze nie można było żadnego pominąć

• bezpłatność Wszystkie urzędy rzymskie były bezpłatne bo były traktowane jak zaszczyty

3. ZGROMADZENIA LUDOWE( KOMICJE) I ICH UPRAWNIENIA

• zgromadzenie(komicja)centurialne- wybierało wyższych urzędników, decydowało o wojnie i pokoju, było sądem apelacyjnym w sprawach gardłowych, było także najwyższym organem prawodawczym czyli ustalało ustawy

• zgromadzenie(komicja)kurialne- nadawanie imperium symboliczne nadanie zakresu władzy danego urzędnika)

• zgromadzenie(komicja) tribusowe - wybierano niższych urzędników państwowych

4. ORGANIZACJA ARMII RZYMSKIEJ

• utrzymywanie dwóch armii( każda po 2 legiony) w okresie pokoju

• najwyższymi dowódcami wojska konsulowie

• obowiązek powszechnej służby wojskowej

• podział armii na legiony (piechurzy około 4200 tys.,konnica 300)

• szyk bojowy- manipuł( trzy oddzielne linie żołnierzy)

• obowiązek kupowania wyposażenia wojskowego na własny koszt przez żołnierzy

• brak żołdu- służba w wojsku traktowana jako zaszczyt

• obowiązek budowania obozów warownych

• absolutne posłuszeństwo wobec rozkazów dowódców

RZYM REPUBLIKAŃSKI. WALKA PLEBEJUSZY Z PATRYCJUSZAMI

• przyczyny:

-oligarchiczny charakter republiki rzymskiej- do władzy dopuszczeni tylko patrycjusze

- płacenie podatków tylko przez plebejuszy

- obowiązek walki plebejuszy w armii rzymskiej( jako szeregowi żołnierze)

• przebieg walki:

-494 p.n.e. I secesja plebejuszy- odmowa udziału w wojnie, wyprowadzenie się z miasta,

patrycjusze zgodzili się na powołanie urzędu trybunów ludowych ochraniających lud

Secesja plebejuszy

-451 p.n.e. II secesja plebejuszy- ponowne wyprowadzenie się plebejuszy z miasta, patrycjusze

zgodzili się na spisanie prawa-

-450 p.n.e.- w wyniki II secesji powstało Prawo 12 Tablic

Prawo 12 Tablic na Forum

- 367 p.n.e- po kilkuletnich niepokojach społecznych, wydano prawo o dopuszczeniu do urzędu

konsula plebejuszy

- 287 p.n.e. III secesja plebejuszy- kolejne wyprowadzenie się plebejuszy z miasta, patrycjusze

ustanawiają prawo, na mocy którego postanowienia komicji plebejskich obowiązują w całym

państwie

• skutki:

-polityczne- dopuszczenie plebejuszy do piastowania urzędów, przekształcenie oligarchii

arystokratycznej w plutokratyczną, powołanie urzędu trybuna ludowego, wzrost znaczenia

zgromadzeń plebejskich, zamiana oligarchii arystokratycznej w plutokratyczną

-społeczne- podział plebejuszy na nobiles( ci, którym sytuacja majątkowa pozwalała piastować

urzędy) oraz plebs( niewystarczająco dobra sytuacja materialna nie pozwalała piastować urzędów)

-kulturowe- spisanie prawa, powstanie Prawa 12 Tablic