MODELE OSOBOWOŚCI, ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

1. MODELE OSOBOWOŚCI

a. kryterium stosunku do innych ludzi

• demokratyczna – postrzega ludzi jako równych, dąży do kierowania własnym losem, bierze za niego odpowiedzialność, jest tolerancyjny

• autorytarna – postrzega ludzi jako dominujących i zdominowanych, bądź jako silnych i podporządkowanych, bezkrytycznie idealizuje wartość autorytetu, w stosunkach międzyludzkich często kieruje się przesądami, stereotypami i uprzedzeniami, jest wrogo i agresywnie nastawiony do wszystkich słabszych i gorszych

b. kryterium temperamentu ( rodzaje osobowości według Hipokratesa)

• Sangwinik (towarzyski, otwarty)
• Melancholik (emocjonalny, depresyjny)
• Flegmatyk ( spokojny, wyciszony)
• Choleryk (pobudzony, „trudny”)

c. kryterium relacji z innymi ludźmi

• ekstrawertyków - ludzie otwarci, towarzyscy
• introwertyków - osoby zamknięte w sobie, tłumiące emocje

2. CHOROBY OSOBOWOŚCI

• nerwice (zaburzenia lękowe)- zespół zaburzeń emocjonalnych, których źródłem są nieuświadomione konflikty zewnętrzne

• psychopatie- permanentne zaburzenie osobowości związane z utratą norm moralnych przy jednoczesnym zachowaniu umiejętności racjonalnego myślenia. Psychopatie uniemożliwiają dostosowanie się do życia społecznego.

• psychozy (gr. psyche – dusza i osis – szaleństwo) choroby psychiczna przebiegająca z zaburzeniami myślenia, spostrzegania, woli, uczuć, intelektu, powodująca zwykle trudności adaptacyjne i zaburzenia w kontaktach interpersonalnych. Chory doświadcza omamów, iluzji, mani prześladowczej, które traktuje jako coś realnego.

3. NIEKTÓRE METODY LECZENIA ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI

a. psychoanaliza

Pierwszą współczesną spójną metodę leczenia zaburzeń osobowości stworzył Zygmunt Freud, wiedeński psychiatra. Według jego teorii życiem ludzkim kierują popędy (instynkty), są to siły dynamiczne, które ukierunkowują zachowania ludzkie na zaspokajanie potrzeb. Oznaczają brak czegoś, co powoduje napięcie i zmusza do jego redukcji, czyli odpowiedniej reakcji, która doprowadzi do zaspokojenia potrzeby i zniknięcie napięcia.

Metoda Zygmunta Freuda została przez niego nazywana psychoanalizą

Zygmunt Freud podzielił osobowość na 3 poziomy:

• id (podświadomość) - tam ukryte są nasze instynkty np. Samozachowawczy, macierzyński i najpotężniejszy według Freuda instynkt seksualny- libido, który steruje całym naszym życiem. W id jest także to wszystko czego się wstydzimy, co wypieramy z naszej świadomości, a co próbuje się wydostać w marzeniach sennych i czynnościach omyłkowych. Id jest obecne od początku życia.

• Ego (świadomość) - to wszystko co człowiek wytwarza sam w swojej osobowości aby móc sprostać wymogom rzeczywistości. Nie ma go w osobowości w chwili narodzenia. Ego sprawuje kontrolę nad intelektem i czynnościami poznawczymi

• superego (nieświadomość) - tutaj znajduje się cały system wartości jednostki, ideałów moralnych uznawanych przez daną społeczność. Tworzy się w procesie socjalizacji. Głównym celem superego jest kontrolowanie id i nakłanianie ego do działań ideowych.

b. behawioryzm- inaczej „teoria uczenia się”- twórca John Watson

Metoda, która odrzuca jako „nienaukową” teorię Freuda, twierdząc, że nie można uleczyć zaburzeń osobowości poprzez próbę dotarcia do naszej świadomości czy podświadomości. W zamian behawioryści proponują obserwowanie zachowania ludzi i zwierząt oraz prób modyfikacji tych zachowań.

Behawioryści są przekonani, że zachowanie się człowieka czyli szerzej osobowość kształtuje się poprzez bodźce środowiska, na które jednostka reaguje, najczęściej w sposób przewidywalny.

Podstawowe zasady behawioryzmu:

• Zachowanie się człowieka to wynik oddziaływań na bodźce

• w ciągu życia jednostki utrwalają się te same reakcje na podobne bodźce ( czyli jednostka uczy się reagować na określone bodźce)

• przewidzenia reakcji jednostki na określony bodziec daje również możliwość modyfikacji tej reakcji, czyli wytworzenia nowego wzorca reakcji i nauczenia się go - człowiek z zewnątrzsterowalny (człowiek zewnętrzny, człowiek reaktywny)

• wzór zachowania człowieka: S- R (Bodziec- Reakcja)