10. CENZUSY PRAWA WYBORCZEGO

LEKCJA NR CENZUSY( OGRANICZENIA) PRAWA WYBORCZEGO

W czasie swojego formowania się prawo wyborcze było często ograniczane różnymi zastrzeżeniami. Te ograniczenia noszą nazwę cenzusów.

Cenzus majątkowy- najpopularniejsze i najszerzej stosowane ograniczenie prawa wyborczego, na mocy którego głosować mogły tylko te osoby, które płaciły podatki w odpowiedniej wysokości.

Cenzus wieku- ten cenzus, w ograniczonej postaci występuje we wszystkich systemach wyborczych współczesnego świata. Czynne prawo wyborcze przysługuje tym, którzy mają ukończone 18 lat. Bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim tym, którzy kandydując na senatora, bądź prezydenta Polski mają ukończone 35 lat. W konstytucji PRL-u cenzus wieku obowiązywał przy czynnym prawie wyborczym dla mężczyzn, którzy mogli głosować dopiero po ukończeniu 21 roku życia, gdyż prawna pełnoletność również uzyskiwali dopiero w tym wieku. Przy wyborach senatorów amerykańskich i amerykańskiego prezydenta cenzus wieku jest ustalony na 35 lat.

Cenzus domicylu- ten cenzus ogranicza prawo wyborcze do tych osób, które mieszkają na danym terytorium przez okres wymagany w ordynacji wyborczej. Cenzus domicylu we współczesnym prawie wyborczym jest stosowany zwykle przy wyborach prezydenckich. W USA cenzus domicylu pozwala kandydować na prezydenta tylko osobom, które urodziły się na terenie USA.

Cenzus płci- w XIX w. Pojęcie ‘powszechne prawo wyborcze’ dotyczyło tylko i wyłącznie mężczyzn. Kiedy w II poł. XIX w. sufrażystki ( od ‘sufrage’- wybierać ang.) zaczęły walczyć o prawo wyborcze, zaczęto rozszerzać prawo wyborcze na kobiety. Jako pierwsze uzyskały je mieszkanki stanu Wyoming w 1869r., a w skali całego państwa po raz pierwszy przyznano to prawo mieszkankom Nowej Zelandii w 1893r., we Francji w 1946r., w Belgii w 1948r. Na tym tle pozytywnie wyróżnia się Polska, która pełne prawo wyborcze przyznała kobietom na mocy ordynacji z 1918 r.

Cenzus rasy- został zastosowany po raz pierwszy w konstytucji amerykańskiej z 1787r., po to by nie dopuścić do głosu Afroamerykanów i Indian. Został on zniesiony w 1870r. przez 15. poprawkę konstytucji.

Cenzus wykształcenia- jeden z najrzadziej stosowanych cenzusów. Był stosowany w XIX w. Zwykle w takich państwach, które jeszcze nie wyszły całkowicie z fazy feudalizmu, ale już posiadały konstytucję, wtedy automatycznie prawo wyborcze przyznawano szlachcie i arystokracji, natomiast prawo wyborcze innych klas uzależniając od posiadanego wykształcenia. Cenzus wykształcenia znalazł się w konstytucji Księstwa Warszawskiego z 1807r. oraz konstytucji Królestwa Polskiego z 1815r.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/F, 5/F, 6/P, 7/P, 8/P, 9/P