3. System polityczny Szwajcarii

LEKCJA NR 3. SYSTEM POLITYCZNY SZWAJCARII

1. INFORMACJE OGÓLNE

• Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska – państwo federacyjne położone w Alpach

• Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002

• Nie jest częścią Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego –Posiada jednak specjalne dwustronne stosunki z UE, dzięki czemu uczestniczy w wybranych inicjatywach (np. układ z Schengen) oraz dopłaca do budżetu unijnego

• Szwajcaria formalnie nie ma stolicy, jej funkcję de facto pełni jednak Berno, będące siedzibą rządu

• Szwajcaria liczy ponad 6 mln. Ludności

• Dominującymi religiami w Szwajcarii są katolicyzm (41,8% ludności) i protestantyzm (35,3%)

• Szwajcaria jest federacją demokratyczną oraz parlamentarną, gdzie na szeroką skalę wykorzystywana jest instytucja referendum ( narzędzie demokracji bezpośredniej)

• Szczególnie silna pozycja parlamentu i władz kantonalnych. Ustrój ten nazywa się parlamentowano- komitetowym, albo systemem rządów zgromadzenia, którego cechą najbardziej typową jest brak rozdziału pomiędzy władzę ustawodawczą, a wykonawczą

• Szwajcaria jest państwem federalnym, podzielonym na 26 kantony, posiadające charakter organizmów państwowych( oficjalna nazwa to Konfederacja Szwajcarska)

2. METRYKA POLITYCZNA

1.System kooperacji partii - system partyjny występujący w państwach demokratycznych, charakteryzujący się istnieniem wielu partii politycznych, rywalizujących ze sobą w okresie przedwyborczym, jednak po wyborach wszystkie lub większość partii współpracuje ze sobą ponad podziałami tworząc koalicyjny rząd, działający zgodnie z ustaleniami międzypartyjnymi.

2. KONSTYTUCJA

• obecna konstytucja weszła w życie 1.01.2000 roku i tak jak dwie poprzednie opiera się na dwóch bezwzględnie przestrzeganych zasadach: federalizmu i demokracji przedstawicielskiej z bardzo rozbudowanymi narzędziami demokracji bezpośredniej

• co trzy miesiące odbywają się obligatoryjne referenda kantonalne, w których Szwajcarzy zatwierdzają ustawy Zgromadzenia Federalnego, obok tego także kantony mogą organizować swoje własne referenda. Udział w referendum jest obowiązkowy

• Konstytucja określa podział kompetencji między federacją a kantonami. Zgromadzenie Federalne (parlament) to najwyższa władza ustawodawcza Federacji Helweckiej

• Konstytucja szwajcarska, pomimo powyższego, posiada przepisy o trójpodziale władz. Nie ma jednak tam zagwarantowanej ich równowagi.

3. WŁADZA USTAWODAWCZA

• Zgromadzenie Federalne - parlament szwajcarski składa się z dwóch izb:

-Rada Narodu- w skład której wchodzi 200 członków, noszących miano "deputowanych Narodu"

-Rada Kantonów -- reprezentacja kantonów, składa się z 46 "deputowanych kantonów". 6 spośród 26 kantonów (dawne "półkantony") wybiera po jednym tylko reprezentancie, a pozostałych 20 - po dwóch.

• System dwuizbowości szwajcarskiej ma charakter symetryczny ("egalitarny") - obie izby mają takie same prawa, zgoda obu izb jest konieczna dla uchwalenia czegokolwiek, a postępowanie ustawodawcze może się rozpocząć w każdej z izb

• Konstytucja wspomina o kadencji wyłącznie Rady Narodu (4 lata), która nie może być rozwiązana przedterminowo. Nie precyzuje czasu trwania kadencji Rady Kantonów - zasady wyborów do RK regulują bowiem konstytucje poszczególnych kantonów. Natomiast kadencja posłów do Rady Kantonów trwa do roku do 4 lat.

• W konstytucji nie ma żadnych tzw. "hamulców ustrojowych"

• nie można rozwiązać jej izb przed upływem kadencji

• nie może być zwoływana na sesje przez żaden inny organ

• nie ma instytucji sądownictwa konstytucyjnego (brak Trybunału Konstytucyjnego).

• Ponadto wszelkie konflikty kompetencyjne rozstrzygane są przez sam parlament

• On sam wybiera też siedmiu członków wykonawczej Rady Federalnej (rządu) i Trybunału Federalnego

4. WŁADZA WYKONAWCZA

• Rząd (Rada Federalna)

-Rząd liczy 7 osób i liczba ta jest zawarta w konstytucji

-Jego skład wybierany jest przez Zgromadzenie Federalne

-Członkami rządu muszą być osoby z różnych kantonów. Nie mogą one być spokrewnione ani spowinowacone

-Rząd nie sprawuje samodzielnie swoich funkcji, lecz jest swoistym komitetem wykonawczym parlamentu

-Jest powoływana według tzw. magicznej formuły, która oznacza, że w rządzie muszą zasiadać przedstawiciele głównych grup językowych oraz wyznaniowych Szwajcarii, a także pochodzący z trzech największych kantonów: Berna, Zurychu i Vaud

• Prezydent Federacji

-Nie jest on głową państwa, ma znaczenie czysto proceduralne

-Jest jednym z członków Rady Federalnej, którego Zgromadzenie Federalne wybrało na przewodniczącego tego ciała

-Wybierany jest tylko na jeden rok

-Prezydentem zostaje osoba, która w poprzednim roku pełniła funkcję wiceprezydent

-Jako przewodniczący Rady Federalnej, prowadzi jej obrady, podpisuje jej uchwały i przedstawia jej oświadczenia w parlamencie

-Od 2002r., czyli od wstąpienia Szwajcarii do ONZ prezydent Rady Federalnej reprezentuje Szwajcarię na arenie międzynarodowej.

5. WŁADZA SĄDOWNICZA

• Władza sądownicza należy do Trybunału Federalnego który ma swoją siedzibę w Lozannie

• Jest to organ składający się z 39 sędziów i podzielony na kilka wydziałów

• Wybierany jest przez Zgromadzenie Federalne na 6 lat

• Zasadą tutaj jest wybieranie tych samych sędziów ponownie, jeżeli tylko pragną oni kontynuować swą pracę w Trybunale

• Trybunał Federalny nie jest trybunałem konstytucyjnym mimo że rozpatruje:

- skargi konstytucyjne, wnoszone przez jednostki, uważające iż działania jakichkolwiek władz publicznych naruszyły ich konstytucyjnie zagwarantowane prawa

- spory pomiędzy Federacją a kantonami oraz pomiędzy samymi kantonami

- skargi na naruszenie postanowień umów międzynarodowych lub umów zawieranych pomiędzy kantonami

- skargi gmin dotyczące ewentualnego naruszania ich autonomii przez Federację bądź kantony

• Trybunał Federalny nie może badać zgodności ustaw z konstytucją

• Ustawy bowiem może uchylać tylko parlament

• może badać i ewentualnie uchylać prawodawstwo kantonalne.

Każdy kanton ma własny system sądownictwa.

6. GŁÓWNE PARTIE POLITYCZNE:

• - SPS – Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii

• - FDP – Szwajcarska Partia Radykalno- Demokratyczna

• -CVP – Chrześcijańsko -Demokratyczna Partia Ludowa Szwajcarii

• - SVP – Szwajcarska Partia Ludowa

• - GPS – Zielona Partia Szwajcarii

• - EVP – Ewangelicka Partia Ludowa Szwajcarii