8. System polityczny Rosji

LEKCJA NR 8. SYSTEM POLITYCZNY ROSJI

1. INFORMACJE OGÓLNE

• Federacja Rosyjska jest największym państwem na świecie pod względem terytorialnym
• pod względem liczby ludności zajmuje 9 miejsce
• Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 6. miejsce na świecie
• Państwo rosyjskie dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii
• rozciąga się od Europy Wschodniej przez północną część Azji do Oceanu Spokojnego, składa się z 85 podmiotów federalnych.

Prezydent Władimir Putin Premier Michaił Miszustin

1.

Za początek kształtowania się tego systemu uznaję rok 1993. Wtedy to miała miejsce burzliwa walka o parlament i konstytucję. Najpierw rozgrywała się ona na poziomie polityczno-prawnym, by następnie przerodzić się w kilkudniowe zamieszki uliczne. Zwycięsko wyszedł z nich Borys Jelcyn, który obronił Biały Dom przed przeciwnikami reprezentującymi zbuntowany parlament. Na czele opozycyjnej wobec Jelcyna frakcji stał z przewodniczący Rady Najwyższej, Rusłan Chasbułatow. Wzmocniony po tym sporze Jelcyn rozdawał karty na scenie politycznej. Popierana przez niego partia „Wybór Rosji” wygrała wybory parlamentarne w grudniu 1993 roku. Ważniejsze było jednak referendum konstytucyjne, połączone z tymi wyborami. Ukształtowało ono model systemu politycznego, nazywany dziś prezydenckim-wschodnim. Daje on bardzo duże uprawnienia prezydentowi zarówno w stosunku do rządu jak i parlamentu, jednocześnie ograniczając możliwość kontroli poczynań prezydenta. Dużo kontrowersji wzbudziła instytucja dekretów prezydenckich, które często wykorzystywane, mogą sprawiać wrażenie zatarcia podziału między władzą wykonawczą i ustawodawczą. Ordynacja wyborcza Federacji Rosyjskiej przewiduje wybory w połowie proporcjonalne, w połowie większościowe. W efekcie, praktycznie niemożliwym jest wyłonienie silnej opozycji, która mogłaby przeciwstawić się prezydentowi. To jest kolejny powód osłabienia roli parlamentu, obok jego oczywistych słabych uprawnień konstytucyjnych. ( Tomasz Hardyk, psz.pl)

2.

System super semiprezydencki – system polityczny, odmiana semiprezydencjalizmu, w którym występuje rozdzielenie funkcji głowy państwa i szefa rządu. Wszelkie decyzje polityczne zależą jednak od prezydenta, który posiada szerokie prerogatywy i uprawnienia kreacyjne w stosunku do innych organów władzy. Premier ma bardzo ograniczone kompetencje. System super semiprezydencki występuje w Rosji i innych republikach postradzieckich. (wikipedia)

2. KONSTYTUCJA

• 1993 roku została wprowadzona pierwsza demokratyczna konstytucja rosyjska
• silna pozycja prezydenta- system super semi- prezydencki
• Rosja j federacją, składającą się z republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodów autonomicznych i okręgów autonomicznych.

3. WŁADZA WYKONAWCZA

a. Prezydent

• w konstytucji wymieniany jest wcześniej niż Zgromadzenie Federalne (parlament) i rząd, co odzwierciedla jego pozycję w całym systemie politycznym
• Wybierany jest na 6 lata w wyborach tajnych, powszechnych i bezpośrednich (wymagana 50% frekwencja dla ważności wyborów
• O to stanowisko może ubiegać się obywatel Rosji liczący sobie minimum 35 lat i który od co najmniej 10 lat zamieszkuje na terenie Federacji.
• Prezydent może sprawować swój urząd maksymalnie dwa razy z rzędu (nie oznacza to jednak, że nie może go sprawować więcej niż dwa razy)
• Prezydent uznawany jest za głowę państwa i gwaranta konstytucji oraz wolności i praw człowieka i obywatela
• Jest podmiotem określającym podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa
• a także reprezentantem Federacji w kraju i w stosunkach międzynarodowych. W związku z powyższym kieruje polityką zagraniczną państwa, prowadzi rokowania i podpisuje umowy międzynarodowe, podpisuje listy uwierzytelniające
• Rozstrzyga również sprawy obywatelstwa oraz nadaje odznaczenia państwowe, tytuły i wyższe stopnie wojskowe
• Posiada prawo łaski
• zarządzać wybory do Dumy, może ją również rozwiązać
• przedkładać projekty ustaw Dumie
• podpisywać i ogłaszać ustawy
• zwracać się do Zgromadzenia Federalnego z corocznym orędziem na temat stanu państwa
• Prezydent Federacji Rosyjskiej jest również posiadaczem niezwykle rozległych uprawnień kreacyjnych; przedstawia kandydatów na stanowiska:

- premiera

- Prezesa Banku Centralnego,

- sędziów Sądu Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Arbitrażowego, innych sądów federalnych

- Prokuratora Generalnego

• Prezydent Federacji Rosyjskiej jest również najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych, może wprowadzać stan wojenny i wyjątkowy, tworzy i przewodniczy Radzie Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, zatwierdza doktrynę wojskową państwa, powołuje i odwołuje najwyższe dowództwo Sił Zbrojnych Federacji
• Może zostać usunięty z urzędu na podstawie wysuniętego przez Dumę oskarżenia o zdradę stanu lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa, potwierdzonego wyrokiem Sądu Najwyższego Federacji o wystąpieniu w działaniu prezydenta znamion przestępstwa oraz orzeczeniem Sądu Konstytucyjnego Federacji o przestrzeganiu obowiązującego trybu wysunięcia oskarżenia.

b. Rząd Federacji Rosyjskiej

• Rząd składa się z ministrów oraz z przewodniczącego rządu (premiera), a także jego zastępców
• Premier powoływany jest przez prezydenta, który czyni to za zgodą Dumy
• Prezydent musi to uczynić w ciągu maksymalnie 2 tygodni od chwili objęcia urzędu lub od dymisji rządu. Taki sam czas ma Duma na zajęcie stanowiska
• trzykrotne odrzucenie kandydata wystawionego przez prezydenta – nakłada na Prezydenta o obowiązek powołania go samodzielnie, po czym musi rozwiązać Dumę i zarządzić nowe wybory.

4. WŁADZA USTAWODAWCZA

• Zgromadzenie Federalne -parlament rosyjski jest bikameralny, tzn. składa się z dwóch izb

-Rada Federacji-to izba wyższa, będąca przedstawicielstwem części składowych Federacji Rosyjskiej. W jej skład wchodzi po dwóch reprezentantów z każdego podmiotu Federacji. Jej kompetencje są o wiele skromniejsze niż izby niższej.

• Zajmuje się zatwierdzaniem zmian granic pomiędzy podmiotami federacji,
• zatwierdzaniem dekretów prezydenta dotyczących wprowadzenia stanu wojennego i wyjątkowego,
• rozstrzyga o użyciu sił zbrojnych Federacji poza jej granicami.
• Zarządza również wybory prezydenckie
• posiada prawo inicjatywy ustawodawczej.

- Duma Państwowa - to izba niższa rosyjskiego parlamentu, składająca się z 450 deputowanych.

Duma wyraża wotum zaufania dla prezydenckiego kandydata na premiera,

może także zgłosić wniosek o wotum nieufności.

Posiada inicjatywę ustawodawczą.

Może także wysunąć pod adresem prezydenta oskarżenie o zdradę, co może zapoczątkować proces złożenia go z urzędu

Duma może zostać rozwiązana w trzech przypadkach:

• po trzykrotnym odrzuceniu przez nią kandydata prezydenckiego na premiera
• gdy wyraża ona w ciągu 3 miesięcy dwa razy wotum nieufności wobec rządu
• gdy odmówi wotum zaufania rządowi, prezydent może rozwiązać ją lub
• zdymisjonować rząd w ciągu 7 dni
• Wyborca w wyborach do obu izb oddaje dwa głosy – na partię lub blok partyjny
• W wyborach obowiązuje system większościowy, a każdy wyborca głosuje na dwóch kandydatów. Kandydatów wysuwają grupy wyborców, partie oraz bloki partyjne. Drugi reprezentant delegowany jest przez lokalny organ wykonawczy lub lokalny rząd
• Kadencja parlamentu wynosi 4 lata.

5. WŁADZA SĄDOWNICZA

• SĄD KONSTYTUCYJNY- jest odpowiedzialny za przestrzeganie konstytucji
• SĄD ARBITRAŻOWY- rozstrzyga spory dotyczące sporów procesowych
• SĄD NAJWYŻSZY-rozstrzyga w sprawach cywilnych i karnych, podlegają mu sądy federalne

6. SYSTEM PARTYJNY- WIELOPARTYJNY- PARTII DOMINUJĄCEJ

• Jedna Rosja – po dojściu Putina do władzy partia dominująca, jedyna z realnym wpływem na władzę w państwie;
• Liberalno- Demokratyczna Partia Rosji
• Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej
• Jabłoko- partia liberalna

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/F, 5/F, 6/P, 7/P, 8/F, 9/P