1. Państwo konstytucyjne

LEKCJA NR 1. PAŃSTWO KONSTYTUCYJNE. ZASADY KONSTYTUCJONALIZMU

1. Państwo konstytucyjne- państwo, którego zasady ustrojowe są zapisane w konstytucji

• to pojęcie bardzo pojemne, mieszczą się w nim kraje o bardzo różnych systemach społeczno- politycznych, metodach i zasadach rządzenia i strukturze terytorialnej( monarchie, republiki, państwa federacyjne, konfederacje itp)

• W ten sposób państwem konstytucyjnym może być nawet państwo totalitarne o ile posiada ono konstytucję czyli ustawę zasadniczą która określa podstawowe zasady organizacji i funkcjonowania państwa czyli jego ustrój i ma charakter nadrzędny w stosunku do innych ustaw

• konstytucja- akt prawny, nazywany także ustawą zasadniczą, który jest najważniejszym źródłem prawa w państwie, określający sposób tworzenia i tryb działania najwyższych organów władzy oraz władzy lokalnej oraz prawa i obowiązki obywatel

• USA- pierwsze państwo konstytucyjne ery nowożytnej

• 1787r. Zatwierdzenie w USA konstytucji

2. Korzeni państwa konstytucyjnego

• należy szukać w gospodarczych i społecznych przeobrażeniach o charakterze kapitalistycznym

• grupą dążącą najbardziej konsekwentnie do przemian politycznych była burżuazja czyli mieszczaństwo

• interesie mieszczaństwo leżało osłabienie feudalnej monarchii absolutnej ograniczającej polityczne możliwości i prawa mieszczaństwa

• dążenie mieszczaństwa do likwidacji etatyzmu czyli nadmiernego wtrącania się państwa w gospodarkę

• dążenie mieszczaństwa do likwidacji przywilejów ekonomicznych szlachty

3. Ustrój konstytucyjny

a. sposoby kształtowania się konstytucjonalizmu

• na drodze ewolucji( Anglia)-zmiany systemowe wprowadzano stopniowo tak, że miały się ono czas się sprawdzić w praktyce.

• bądź rewolucji( Francja)- zmiany były wprowadzane gwałtownie, często z użyciem przemocy i rozlewu krwi

b. ideologiczne podstawy konstytucjonalizmu

• koncepcji umowy społecznej

-twórcy koncepcji umowy społecznej: Tomasz Hobbes i Jan Jakub Rousseau

- panujący umawia się z ludem co do zakresu sprawowanej władzy, jeżeli władza ten pakt narusza to można ją obalić

• teoria suwerenności ludu

- twórcy teorii suwerenności: John Locke, Wolter, Jan Jakub Rousseau

- władza ludu jest niezbywalna i niepodzielna

- ustawodawstwo jest wyrazem woli powszechnej

-lud posiada także prawo kontroli tych, którzy w jego imieniu tą władzę sprawują

• trójpodział władz

- twórca teorii trójpodziału władz: Charles Maurice Montesquieu w dziele zatytułowanym „O duchu praw”

-każda władza aby dobrze funkcjonować musi się dzielić na ustawodawczą, wykonawczą i sadowniczą

- władze, względem siebie, muszą być równoważne, równoległe i wzajemne

4. Główne zasady konstytucjonalizmu:

• posiadanie przez obywateli szerokich praw politycznych

• istnienie instytucji strzegących praw człowieka i praw obywatelskich

• wymienialność elit władzy w drodze wyborów

• pluralistyczny system partyjny, w tym swoboda działania grup opozycyjnych

• trójpodział władzy