1. Państwo konstytucyjne
LEKCJA NR 1. PAŃSTWO KONSTYTUCYJNE. ZASADY KONSTYTUCJONALIZMU
1. Państwo konstytucyjne- państwo, którego zasady ustrojowe są zapisane w konstytucji
- to pojęcie bardzo pojemne, mieszczą się w nim kraje o bardzo różnych systemach społeczno- politycznych, metodach i zasadach rządzenia i strukturze terytorialnej( monarchie, republiki, państwa federacyjne, konfederacje itp)
- W ten sposób państwem konstytucyjnym może być nawet państwo totalitarne o ile posiada ono konstytucję czyli ustawę zasadniczą która określa podstawowe zasady organizacji i funkcjonowania państwa czyli jego ustrój i ma charakter nadrzędny w stosunku do innych ustaw
- konstytucja- akt prawny, nazywany także ustawą zasadniczą, który jest najważniejszym źródłem prawa w państwie, określający sposób tworzenia i tryb działania najwyższych organów władzy oraz władzy lokalnej oraz prawa i obowiązki obywatel
- USA- pierwsze państwo konstytucyjne ery nowożytnej
- 1787r. Zatwierdzenie w USA konstytucji
2. Korzeni państwa konstytucyjnego
- należy szukać w gospodarczych i społecznych przeobrażeniach o charakterze kapitalistycznym
- grupą dążącą najbardziej konsekwentnie do przemian politycznych była burżuazja czyli mieszczaństwo
- interesie mieszczaństwo leżało osłabienie feudalnej monarchii absolutnej ograniczającej polityczne możliwości i prawa mieszczaństwa
- dążenie mieszczaństwa do likwidacji etatyzmu czyli nadmiernego wtrącania się państwa w gospodarkę
- dążenie mieszczaństwa do likwidacji przywilejów ekonomicznych szlachty
3. Ustrój konstytucyjny
a. sposoby kształtowania się konstytucjonalizmu
- na drodze ewolucji( Anglia)-zmiany systemowe wprowadzano stopniowo tak, że miały się ono czas się sprawdzić w praktyce.
- bądź rewolucji( Francja)- zmiany były wprowadzane gwałtownie, często z użyciem przemocy i rozlewu krwi
b. ideologiczne podstawy konstytucjonalizmu
- koncepcji umowy społecznej
-twórcy koncepcji umowy społecznej: Tomasz Hobbes i Jan Jakub Rousseau
- panujący umawia się z ludem co do zakresu sprawowanej władzy, jeżeli władza ten pakt narusza to można ją obalić
- teoria suwerenności ludu
- twórcy teorii suwerenności: John Locke, Wolter, Jan Jakub Rousseau
- władza ludu jest niezbywalna i niepodzielna
- ustawodawstwo jest wyrazem woli powszechnej
-lud posiada także prawo kontroli tych, którzy w jego imieniu tą władzę sprawują
- trójpodział władz
- twórca teorii trójpodziału władz: Charles Maurice Montesquieu w dziele zatytułowanym „O duchu praw”
-każda władza aby dobrze funkcjonować musi się dzielić na ustawodawczą, wykonawczą i sadowniczą
- władze, względem siebie, muszą być równoważne, równoległe i wzajemne
4. Główne zasady konstytucjonalizmu:
- posiadanie przez obywateli szerokich praw politycznych
- istnienie instytucji strzegących praw człowieka i praw obywatelskich
- wymienialność elit władzy w drodze wyborów
- pluralistyczny system partyjny, w tym swoboda działania grup opozycyjnych
- trójpodział władzy
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:
L. P | PRAWDA | FAŁSZ | |
1. | Państwo totalitarne nie może mieć konstytucji | F | |
2. | Zasadę podziału władz stworzył Jan Jakub Rousseau | F | |
3. | Teoria podziału władz została zawarta w dziele „ O duchu praw” | P | |
4. | Zasada suwerenności ludu głosi, że władza ludu jest niepodzielna i niezbywalna | P | |
5. | Pluralistyczny system partyjny nie jest możliwy w partiach konstytucyjnych | F | |
6. | Autorem teorii umowy społecznej był Jan Jakub Rousseau | P | |
7. | Konstytucjonalizm w Anglii był wprowadzany w sposób ewolucyjne | P | |
8. | Konstytucjonalizm we Francji był wprowadzany w sposób rewolucyjne | P | |
9. | John Locke jest jednym z twórców teorii suwerenności narodu | P | |
10. | Konstytucjonalizm gwarantuje wymienialność elit władzy w drodze wyborów | P |
Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/P, 5/F, 6/P, 7/P, 8/P, 9/P, 10/P