13. Prawa i obowiązki obywateli

LEKCJA NR 12.PRAWA I OBOWIĄZKI OBYWATELI RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1. Współcześnie wyróżnia się w konstytucjach nie tylko prawa i wolności obywatela, ale również prawa i wolności człowieka.

2. Tylko niektóre konstytucje wyróżniają także obowiązki obywatela oraz obowiązki innych podmiotów (cudzoziemców i bezpaństwowców), przebywających na terytorium danego państwa.

3. Prawa i wolności

Prawa człowieka- to uprawnienia wynikające z przepisów prawnych, służące ochronie interesów jednostki

Wolności człowieka- to uprawnienia nie wynikające z przepisów prawnych, ale ograniczone przepisami prawa. Jednostka może korzystać z wolności w ramach prawnie ustalonych granic

Niektóre prawa i wolności Konstytucja RP ma już w rozdziale I np.

• wolność tworzenia organizacji

• zakaz tworzenia organizacji o charakterze totalitarnym, bądź rasistowskim

• opieka nad rodziną

Podstawowe wolności, prawa i obowiązki są określone w rozdziale II, który składa się z 6 części:

I część- ogólne zasady np.:

• wolności i prawa człowieka są niezbywalna i nienaruszalne

• wolność człowieka podlega ochronie prawnej

• obywatelstwo polskie nabywa się przez rodziców

• mniejszościom narodowym posiadającym obywatelstwo polskie zapewnia się wszelkie swobody

II część- wolności i prawa osobiste np.:

• prawo do ochrony życia

• prawo nietykalności osobistej i wolności osobistej

• wolności i ochronę komunikowania się

• wolność sumienia i religii

III część- wolności i prawa polityczne np.:

• wolność organizowania pokojowych zgromadzeń

• wolność zrzeszania się

• prawo do uczestniczenia w życiu politycznym

IV część- wolności i prawa ekonomiczne, socjalne

i kulturalne (część jest ujęta jako prawa, część jako obowiązki państwa w tym względzie)

• prawo do własności

• wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz miejsca zamieszkania

• prawo do ochrony zdrowia

• ochrona praw dziecka

• proekologiczna polityka państwa

V część- katalog podstawowych środków ochrony wolności i praw np.:

• prawo do składania petycji, skarg i wniosków

• prawo do zwracania się do Trybunału Stanu i Rzecznika Praw Obywatelskich

VI część- katalog obowiązków obywatelskich np.:

• obowiązek wierności RP

• obowiązek przestrzegania praw

• obowiązek obrony Ojczyzny

• obowiązek dbałości o stan środowiska