LEKCJA NR 10. UNIWERSALNY SYSTEM OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA

ONZ jako organ międzynarodowego systemu praw człowieka

1. Uniwersalny system ochrony praw człowieka – wprowadzony w ramach ONZ

Nie istnieje odrębny organ ONZ który zajmuje się prawem człowieka, prawom tym poświęca swoją działalność Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka oraz Wysoki Komisarz NZ d/s Uchodźców.

2. PODSTAWOWE AKTY PRAWNE ONZ TO:

• Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948)

• Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (1966)

• Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturowych (1966)

• Konwencja Praw Dziecka (1989)

3. ORGANY ONZ DS. OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA:

a. Rada Gospodarczo – Społeczna (ECOSOC), do której zadań należy:

• opracowanie traktatów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka,

• badanie przestrzegania zasad Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka,

• analiza sprawozdań państw dotycząca ochrony praw człowieka,

• kontroluje wykonanie Paktu Praw obywatelskich i Politycznych,

• przyjmuje skargi adresowane do Komisji Praw Człowieka, itp.

b. 4. Komitet Praw Człowieka- jest organem niezależnym, ale współpracującym z OZN, powstał w 1976 roku. Głównym celem Komitetu jest:

• kontrola nad przestrzeganiem międzynarodowego paktu praw osobistych i politycznych obywateli,

• analiza sprawozdań z realizacji postanowień paktu dokonywana przez poszczególne państwa,

• analiza postępu z wdrażania i realizacji zadań wynikających z paktu,

• rozpatrywanie skarg międzypaństwowych,

• monitorowanie realizacji zaleceń Komitetu przez państwo uczestniczące w sporze,

• monitorowanie realizacji działań na rzecz ofiar naruszenia prawa.

Komitet składa się z 18 członków wybranych na 4 lata, niezależnych od interesów państwa, którego są obywatelami. Komitet nie dysponuje środkami przymusu.

c. Komitet Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturalnych

• monitoruje realizację praw zawartych w Pakcie gospodarczych, socjalnych, kulturalnych

przedstawia w okresie pięcioletnim sprawozdania dla Rady Gospodarczo-Społecznej.

d. Komitety traktatowe- których celem jest weryfikacja przestrzegania traktatów międzynarodowych, tj. podstawowych dokumentów międzynarodowej ochrony praw człowieka. W śród nich wyróżniamy:

• Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej

- organ powołany do monitorowania realizacji praw zawartych w Międzynarodowej Konwencji o Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej z 1966r.

-rozpatruje skargi indywidualne i państwowe, sporządza sprawozdanie składane przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ.

• Komitet Przeciwko Torturom

- powołany w 1988 roku do analizy raportów na temat przestrzegania praw zawartych w Konwencji w Sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz Innego Okrutnego, Nieludzkiego lub Poniżającego Traktowania z 1984r.

- Rozpatruje skargi międzypaństwowe i indywidualne, może przeprowadzać badania poufne na wskazany temat, dotyczący łamania prawa

- składa sprawozdanie przed Zgromadzeniem Ogólnym

• Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet

- działa od 1988 roku na podstawie Konwencji w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet z 1979r.

- Rozpatruje skargi indywidualne dotyczące nieprzestrzegania konwencji oraz składa sprawozdania przed Zgromadzeniem Ogólnym

• Komitet Praw Dziecka

-jego celem jest nadzorowanie wykonywania Konwencji Praw Dziecka.

e. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka (UNHCHR)

• podlega sekretarzowi generalnemu ONZ

• odpowiedzialny za koordynowanie działań związanych z ochroną praw człowieka

• zobowiązany prowadzić rozmowy z władzami tych państw, gdzie dochodzi do naruszenia praw człowieka.

 Zadania Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych:

• Promowanie praw człowieka w świecie.

• Zapewnienie stosowania tych praw w poszczególnych państwach.

• Promocja i koordynowanie współpracy międzynarodowej.

• Pomoc przy opracowywaniu narzędzi ochrony praw człowieka.

• Kontrola respektowania praw człowieka na świecie.

• Reagowanie w razie naruszenia tych praw.

• Zeid Ra’ad Al-Hussein, pełnieni funkcję Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka od 2014 roku.

TRYBUNAŁY MIĘDZYNARODOWE

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości działa od 1945 roku jest głównym organem sądowym ONZ mającym swoją siedzibę w Hadze

Międzynarodowy Trybunał Karny powołany w 1998 roku. Działa od 2002 roku i ma za zadanie sądzić najcięższe zbrodnie tj. ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne.

Międzynarodowy Trybunał ONZ ds. Zbrodni Wojennych w byłej Jugosławii powołany w 1993 roku wydaje wyroki w sprawie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości mających miejsce na terenie byłej Jugosławii.

Międzynarodowy Trybunał ds. Zbrodni w Ruandzie powstał w 1994 roku i działa na podobnych zasadach jak Trybunał ds. zbrodni w Jugosławii.