5. Praca w życiu człowieka

LEKCJA NR 5. PRACA W ŻYCIU CZŁOWIEKA

PRACA- to aktywność człowieka, która zapewnia mu przeżycie

Praca to jeden z trzech czynników produkcji – pozostałe dwa to ziemia i kapitał

Praca to jeden z najważniejszych czynników kształtujących człowieka. ponieważ człowiek w przeciwieństwie do zwierząt wykonuje pracę w sposób celowy i świadomy

RODZAJE PRACY

1. praca fizyczna

2. praca umysłowa

3. praca zawodowa

4. praca społeczna

WYDAJNOŚĆ- wielkość produkcji wykonanej przez pracownika w określonym czasie . dążenie do wysokiej wydajności za wszelką cenę to pracoholizm.

RYNEK PRACY

RYNEK PRACY-rodzaj rynku na którym zachodzą wszelkie procesy dotyczące zatrudnienia i bezrobocia. spotykają się na nim przedsiębiorcy oferujące miejsca pracy oraz osoby poszukujące pracy, które posiadają określone umiejętności i kwalifikacje

RODZAJE RYNKU PRACY:

1. UKRYTY RYNEK PRACY- pracodawcy zyskują pracowników nieformalnie, informacje o tej pracy nie są nigdzie zgłaszane

2. JAWNY RYNEK PRACY- informacje o miejscach pracy są oficjalnie zgłaszane do Urzędów Pracy

BEZROBOCIE

BEZROBOCIE-zjawisko polegające na braku pracy zarobkowej dla ludzi zdolnych do pracy i poszukujących pracy.

BEZROBOCIE MOŻNA ROZPATRYWAĆ

• w skali makro- mamy do czynienia w sytuacji, gdy na określonym obszarze geograficznym znaczna ilość osób do podjęcia pracy pozostaje poza zatrudnieniem- wymaga interwencji państwa

• w skali mikro- utrata pracy z powodu braku umiejętności lub kwalifikacji

PODSTAWOWYM MIERNIKIEM POZIOMU BEZROBOCIA JEST STOPA BEZROBOCIA- czyli ukazywana w procentach relacja pomiędzy liczbą zarejestrowanych bezrobotnych, a liczba osób czynnych zawodowo

RODZAJE BEZROBOCIA

1. NATURALNE- poziom bezrobocia występujący w gospodarce, gdy rynek znajduje się w stanie równowagi. Ekonomiści często definiują naturalną stopę bezrobocia jako sumę bezrobocia frykcyjnego i strukturalnego.

2. PRZYMUSOWE-występuje wtedy kiedy pracownik jest chętny podjąć prace za obowiązującą na rynku stawkę płacy, a mimo to nie może znaleźć zatrudnienia.

3. STRUKTURALNE- wynika ze zmian, które następują w gospodarce, związane są z modernizacją lub likwidacją niektórych gałęzi przemysłu

4. TECHNOLOGICZNE- automatyzacja i robotyzacja może doprowadzać do redukcji zatrudnienia

5. koniunkturalne- przedsiębiorstwa nie mając zamówień ograniczają zatrudnienia

6. FRYKCYJNE-zwalnianie się z pracy osób, które z różnych względów poszukują nowej pracy

7. SEZONOWE- utrata pracy na skutek zmian pór roku np. w budownictwie

8. CHRONICZNE – pozostawianie bez pracy dłużej niż dwa lat

ETAPY ZAKŁADANIA FIRMY

1. wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej- urząd miasta lub urząd gminy

2. uzyskanie numeru regon-Urzędy Statystyczne w większych miastach

3. założenie konta bankowego( obecnie dobrowolne)

4. wybór sposobu opodatkowania-Urząd Skarbowy

5. zgłoszenie do ubezpieczenia powszechnego- emerytalnego, rentowego,wypadkowego, zdrowotnego-Zakład Ubezpieczeń Społecznych

6. zgłoszenie do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym-obowiązuje przy zakładaniu spółek handlowych

PRACODAWCA I PRACOBIORCA-PRAWA I OBOWIĄZKI

WZAJEMNE STOSUNKI MIEDZY PRACODAWCĄ I PRACOBIORCĄ REGULUJE PRAWO PRACY ZAWARTE W KODEKSIE PRACY Z 1997 R.

UMOWA O PRACĘ- porozumienie między pracodawcą a pracobiorcą, które przewiduje wykonywanie przez pracownika za wynagrodzenie określonych czynności wobec pracodawcy

RODZAJE UMÓW O PRACĘ

-UMOWA NA CZAS NIEOKREŚLONY- jej rozwiązanie wymaga spełnienia przez pracodawcę określonych warunków np. trzymiesięczny okres wypowiedzenia odprawa

-UMOWA NA CZAS OKREŚLONY-umowa wygasa automatycznie, pracodawca tylko dwukrotnie może zawrzeć umowę na czas nieokreślony

-UMOWA NA ZASTĘPSTWO- umowa na zastępstwo jest szczególnym rodzajem umowy o pracę na czas określony. Pracodawca zatrudnia na jej podstawie pracownika, który zastępuje innego pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Co ważne może być poprzedzona umową na okres próbny, a okres jej wypowiedzenia wynosi 3 dni robocze.

-UMOWA NA CZAS PRÓBNY- maksymalnie na trzy lata

-UMOWA O WYKONANIE OKREŚLONEJ PRACY- zawierana jest w wypadku gdy nie wiadomo ile czasu zajmie wykonanie danej pracy

-UMOWA- ZLECENIE- na wykonanie określonej czynności np. przeprowadzenie ankiety

-UMOWA O DZIEŁO- na wykonanie konkretnego dzieła np. napisanie książki

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ- kodeks pracy dokładnie określa na jakich warunkach mogą być rozwiązane umowy o pracę

1. ZA POROZUMIENIEM STRON- nie wiążą się z nim żadne zobowiązania dla pracodawcy i pracobiorcy

2. BEZ WYPOWIEDZENIA- zwykle ma charakter dyscyplinarny lub te, które z założenie miały charakter czasowy

Każdy pracownik po zakończeniu umowy ma prawo do świadectwa pracy, które jest dokumentem niezbędnym do ubiegania się o emeryturę

UBEZPIECZENIA POWSZECHNE PRACODAWCÓW I PRACOBIORCÓW

SYSTEM UBEZPIECZEŃ POWSZECHNYCH OBOWIĄZUJE WSZYSTKICH PRACODAWCÓW I PRACOBIORCÓW

RODZAJE UBEZPIECZEŃ POWSZECHNYCH

I. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE

1. EMERYTALNE-świadczenie po osiągnięciu określonego wieku

2. RENTOWE- świadczenie dla osób; które ze względu na przebyte choroby nie są zdolne do pracy

3. WYPADKOWE- świadczenie dla osób poszkodowanych w wypadkach

II. UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE- dają prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej i świadczeń finansowych w okresie choroby wpływają do narodowego funduszu zdrowia