LEKCJA NR 3. ROZBICIE DZIELNICOWE 1241- 1279 R.

ROZPAD PAŃSTWA HENRYKÓW ŚLĄSKICH

Ziemie polskie w czasie pierwszego najazdu Mongołów w 1241 r.

ŚLĄSK PO ROKU 1241

Po bitwie na Śląsk zaczęli wracać synowie Henryka Pobożnego, którzy wychowywali się na niemiecki dworze, kształcąc się w rycerskim rzemiośle. W 1242r. wrócił najstarszy Bolesław Rogatka nazywany Łysym. W 1248r. wrócił jego młodszy brat Henryk III Biały. Rogatka został zmuszony do wydzielenia mu dzielnicy. Po długich targach Henryk objął Wrocław, a Bolesław Legnicę, najmłodszy z braci Konrad otrzymał dzielnicę głogowską w 1249r. Jeszcze w tym samym roku Bolesław zaczął wojnę przeciwko Henrykowi, ponieważ uznał, że bratu przypadła lepsza część. Nie mając pieniędzy na wojnę zastawił arcybiskupowi magdeburskiemu Wilbrandtowi ziemię lubuską. W następnym roku nie mając pieniędzy na spłatę długu, sprzedał arcybiskupowi całą ziemię w 1249 r. Wilbrandt odsprzedał ją Brandenburczykom, którzy utworzyli tutaj Nową Marchię. Ta ziemia oddzieliła Wielkopolskę od Pomorza Zachodniego i ułatwiła Brandenburczykom przejęcie Pomorza Zachodniego, wojna na Śląsku nie zakończyła się nawet kiedy zmarł Henryk III Biały. Rogatka kontynuował ją z jego następcą Henrykiem IV Probusem/ Prawym/. Dopiero gdy Rogatka zmarł w 1278 r. wojna zakończyła się.

MAZOWSZE PO 1241 ROKU

W 1247 r. zmarł Konrad Mazowiecki. Przed śmiercią podzielił dzielnicę pomiędzy dwóch synów. Kazimierz otrzymał: księstwo brzesko – łęczycko- sieradzkie, a Siemowit : mazowiecko –czersko -płockie. Proces rozbicia dzielnicowego na Mazowszu pogłębiał się na początku XIV wieku było tam już 8 księstw.

WIELKOPOLSKA PO 1241 R.

Zaraz po bitwie pod Legnicą Wielkopolska została przejęta przez synów Władysława Odonica: Przemysława I i Bolesława Pobożnego.

Najpierw rządzili wspólnie, w 1247r. podzielili dzielnicę. Przemysław przejął księstwo poznańskie, a Bolesław gnieźnieńsko- kaliskie.

Przemysław I zmarł w 1257r. pozostawiając nieletniego syna Przemysława II, którego opiekunem został Bolesław Pobożny. Bolesław wraz ze swoja żoną Jolantą Węgierską miał 6 dzieci, ale rodziców przeżyła tylko córka Jadwiga- późniejsza żona Władysława Łokietka. Dlatego dziedzicem całej  Wielkopolski został w 1279r. Przemysław II. Książęta wielkopolscy byli sprzymierzeni i z spokrewnieni z książętami Pomorza Gdańskiego. Wspomagali ich w walkach z Brandenburczykami.

W 1282r. Przemysław II zawarł z Mszczujem II / Mestwin II/ układ na przeżycie w Kępnie. Wielkim zmartwieniem Przemysła II był brak potomstwa. Księcia oskarżano, że kazał zamordować swoja żonę Ludgardę, która był bezpłodna. Z drugiego małżeństwa urodziła mu się córka Elżbieta Ryksa.

MAŁOPOLSKA PO 1241 ROKU

Po bitwie pod Legnicą do Krakowa wdarły się wojska Konrada Mazowieckiego, który ogłosił się opiekunem Bolesława Wstydliwego. Dopiero w 1243r. Bolesław przejął osobiste rządy wypędzając wuja przy pomocy małopolskiego palatyna Klemensa z Ruszczy. Konrad został pokonany w bitwie pod Suchodołem w 1243r. W 1251r. w Małopolsce pod Bochnią i Wieliczka zostały odkryte złoża soli. Wstydliwy dochody z nich uczynił stałym wpływem do skarbu. W 1253r. został kanonizowany św. Stanisław ze Szczepanowa. Zostały spisane dwa jego żywoty: w 1240r. „Żywot Mniejszy" napisany przez nieznanego z imienia dominikanina, w 1260r. został napisany" Żywot większy" napisany przez Wincentego z Kiełczy/ z Kielc/, który zapowiadał, zjednoczenie Królestwa Polski tak jak cudownie zrosło się poćwiartowane ciało św. Stanisława. Uroczyste ogłoszenie kanonizacji św. Stanisława nastąpiło w Krakowie. Kanonizowany biskup został ogłoszony patronem całej Małopolski. Żoną Bolesława Wstydliwego była Kinga Węgierska. Małżeństwo nie posiadało potomstwa. Prawdopodobnie było tzw. białym małżeństwem, czyli nie zostało skonsumowane. Bolesław Wstydliwy wyznaczył następcą swojego kuzyna, z mazowieckiej linii Piastów księcia brzesko – łęczycko –sieradzkiego Leszka Czarnego, który został panem Krakowa w 1279r.

LEGENDA O ŚW. KINDZE

„W Węgrzech ojca swego króla Bellę nawiedzając, uprosiła u niego górę jednę soli, i tam w nię pierścień swój wrzuciła. A potem gdy się w Bochni w ziemi krakowskiej żupy otworzyły, w pierwszym bałwanie, który wykopano, pierścień się on jej znalazł; który ujrzawszy Kunegunda i poznawszy, dziękowała P. Bogu, czyniącemu cuda tym, którzy Go miłują".  

Legenda o pierścieniu św. Kingi

Związki rodzinne między Bolesławem Wstydliwym a Leszkiem Czarnym

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ:

Poprawne odpowiedzi: 1/F, 2/F, 3/P, 4/P, 5/F, 6/P , 7/P, 8/F, 9/P, 10/F