3. DYNASTIA ANDEGAWENÓW
LEKCJA NR 3. DYNASTIA ANDEGAWENÓW /1370-1399/
LUDWIK WĘGIERSKI 1370-1382 r.
Po śmierci Kazimierza Wielkiego panowie z Rady Królewskiej unieważnili jego testament i zawiadomili o śmierci króla Ludwika Węgierskiego, który błyskawicznie przybył do Krakowa. Nie mógł się jednak koronować, bo z trumny Kazimierza ktoś wykradł insygnia koronacyjne. Po kilku dniach się odnalazły, o kradzież oskarżono podkanclerzego zmarłego króla, Janka z Czarnkowa, który został w 1372r. postawiony przed sądem. Wiedziano, że był on gorącym zwolennikiem przekazania korony Kaźkowi Słupskiemu, wnukowi Kazimierza Wielkiego. Po kilku latach pozwolono mu wrócić. Całe swoje dalsze życie poświęcił staraniom dowiedzenia swojej niewinności. Napisał również kronikę/ Kronika Janka z Czarnkowa/ od czasów polskiej starożytności aż do sobie współczesnych. Ludwik po koronacji wyjechał z powrotem na Węgry, które wtedy były zagrożone przez Turków. Jako regentkę zostawił swoja matkę Elżbietę Łokietkównę, która była Polka, ale bardziej interesowała ją węgierska racja stanu, otaczała się Węgrami, przekazując im polskie urzędy i majątki. To nie podobało się polskiej szlachcie. Szczególnie Wielkopolanie nie mogli się pogodzić z panowaniem Andegawenów. W 1373r. Wielkopolanie poparli pretensje do korony polskiej księcia Gniewu Władysława Białego z dynastii Piastów, który wystąpił z zakonu w Dijon. Najazd na Kraków Białego i Wielkopolan został jednak odparty. W 1375r. ponowił próbę, która także zakończyła się niepowodzeniem. Wreszcie Ludwik Andegaweńczyk wykupił od niego prawa do polskiej korony. Wielkim zmartwieniem Ludwika był brak męskiego potomstwa. Polskie prawa nie pozwalały dziedziczyć tronu w linii żeńskiej. W 1374r. król zwołał zjazd szlachty polskiej w Koszycach i tam nadal jej pierwszy przywilej stanowy na mocy którego uzyskała zmniejszenie poradlnego z 12 do 2 groszy, król nie mógł zwoływać pospolitego ruszenia do walki za granica kraju, chyba, że zapłaci za taka wyprawę i wykupi jeńców z niewoli. Ludwik obiecywał również budować twierdzę na własny koszt. W zamian szlachta uznawała następczynią polskiego tronu średnią córkę Ludwika Katarzynę. Polskie duchowieństwo uznało sukcesję w linii żeńskiej dopiero w 1381r.. Uzyskali zmniejszenie poradlnego z 24 do 4 groszy z łana chłopskiego.
W 1376r. doszło do antywęgierskich zamieszek w Krakowie, dokonano masakry kilkudziesięciu Węgrów. Zamieszki zostały opanowane po kilku dniach, ale zniechęciły one Elżbietę Łokietkównę do pobytu w Polsce. Wyjechała z Krakowa w 1377r.. Namiestnikiem został mianowany Władysław Opolczyk, który do tej pory był namiestnikiem Rusi Czerwonej/ Ludwik nie dotrzymał słowa danego Kazimierzowi Wielkiemu, że jeżeli zostanie polskim królem to włączy Ruś do Polski, obsadził ją węgierskimi starostami./ W 1378r. do Krakowa wróciła królowa Elżbieta, po jej śmierci w 1380r. namiestnikiem został mianowany Zawisza z Kurozwęk. Władysław Opolczyk w 1382r. ufundował klasztor paulinów w Częstochowie.
Na początku 1382r zmarła dziedziczka polskiego tronu Katarzyna Andegawenka. Polacy nie chcieli uznać praw do tronu najstarszej Marii ponieważ jej mężem był Zygmunt Luksemburczyk. Za zgodą Ludwika Zygmunt i Maria postanowili siła zdobyć polską koronę. Z armią dotarli aż do Wielkopolski i tutaj latem 1382r. otrzymali wiadomość o śmierci Ludwika. Maria i Zygmunt natychmiast wrócili do Budy. Sprawa polskiej sukcesji nadal nie została rozwiązana. Śmierć Ludwika zakończyła unię personalną polsko- węgierską.
JADWIGA ANDEGAWENKA 1384-1399
W 1383r. książę mazowiecki Siemowit IV dokonał nieudanej próby przejęcia tronu polskiego. Możni przekonali wdowę po Ludwiku, Elżbietę Bośniaczkę, aby przysłała do Polski najmłodszą córkę, Jadwigę, która nie mogła mieć wtedy więcej lat niż 11. Siemowit IV planował porwać młodą królową i poślubić. Wieści o tym dotarły na Węgry i dlatego Elżbieta opóźniała przyjazd Jadwigi. Dopiero gdy wiosną 1384r. szlachta polska zagroziła ogłoszeniem bezkrólewia i dokonaniem elekcji nowego króla, Elżbieta Bośniaczka wysłała do Krakowa Jadwigę. 15 X 1384 Jadwiga została koronowana na króla Polski. Wraz z młodą królową przybył jej narzeczony, a właściwie mąż Wilhelm Habsburg. Zostali sobie poślubieni już we wczesnym dzieciństwie, według praw średniowiecznych było to legalne małżeństwo, chociaż dopiero po konsumpcji stało by się całkowicie ważne/.Polscy panowie nie chcieli zaakceptować tego związku. Wilhelm miał otrzymać odszkodowanie. Młodzi, którzy wychowywali się razem, nie chcieli się rozstać. Pragnęli przekonać radę by uznała ich ślub. Niestety, panowie z Rady Królewskiej już wybrali dla Jadwigi małżonka-litewskiego księcia Jagiełłę. Do projektu przekonali wkrótce królową, która sama nakazała Wilhelmowi opuścić Kraków. Jadwiga wysłała swoich posłów na Litwę.