5. PANOWANIE  WARNEŃCZYKA

WŁADYSŁAW WARNEŃCZYK

(1434 – 1444 )

Władysław Warneńczyk Zbigniew Oleśnicki

regent i kanclerz

W chwili śmierci Władysława Jagiełły, jego najstarszy syn, Władysław miał zaledwie dziesięć lat, w związku z czym nie mógł sprawować osobistych rządów. Ważną rolę, w czasie panowania nowego króla, będzie odgrywał biskup krakowski Zbigniew z Oleśnicy. Młody król musiał się zmierzyć z licznymi problemami, jednym z nich była wojna domowa na Litwie, rozpoczęta jeszcze w czasie panowania Jagiełły. W 1435r. wojska Świdrygiełły, wspierane przez Krzyżaków, zostały pokonane w bitwie pod Wiłkomierzem. Świdrygiełło uciekł z Litwy do Złotej Ordy, natomiast Krzyżacy zostali zmuszeni do zawarcia pokoju w Brześciu Kujawskim, na mocy którego przyrzekli, że nigdy w sporach z Polską nie będą się odwoływali do autorytetu cesarza bądź papieża, co dotąd robili nagminnie, traktat zagwarantowały stany obu państw.

Bolesław Świdrygiełło Pomnik bitwy pod Wiłkomierzem

Na miejsce Świdrygiełły wielkim księciem Litwy został Zygmunt Kiejstutowicz. W 1438r. przybyło do Polski poselstwo husyckie prosząc Kazimierza Jagiellończyka o przyjęcie korony Czech (zmarł Czechach, w 1437r., Zygmunt Luksemburczyk). Oleśnicki, w imieniu młodego księcia, odmówił przyjęcia korony, argumentując, że katolicki władca nie będzie rządził heretyckim narodem. Ta decyzja Oleśnickiego wzbudziła wielkie niezadowolenie wśród małopolskiej szlachty, która nagminnie uczestniczyła w husyckich wojnach. Zwolennicy husytów zorganizowali swój zjazd w Nowym Mieście Korczynie i tam zawiązali konfederację, której przywódcą stał się, najgorętszy zwolennik husytyzmu w Polsce, a zarazem najbogatszy właściciel ziemski w Małopolsce, Spytko z Melsztyna. Sprzyjała im także królowa Sońka.

Spytko z Melsztyna Ruiny zamku w Melsztynie

W 1439r. Oleśnicki wysłał przeciwko konfederatom armię królewską, która rozbiła opozycjonistów w bitwie pod Grotnikami. Spytko z Melsztyna zginął. Rozbicie opozycji jeszcze bardziej wzmocniło pozycję Oleśnickiego. W 1439r. zmarł węgierski król, a zarazem cesarz Albrecht Habsburg. Pozostawił po sobie ciężarną żonę. Magnateria węgierska postanowiła czekać, a następnie ogłosić królem pogrobowe dziecko Albrechta ( na Węgrzech obowiązywało prawo dziedziczności tronu także w linii żeńskiej). Natomiast średnia szlachta węgierska wysłała poselstwo do Polski, prosząc o przybycie i objęcie węgierskiej korony naszego Władysława, który za radą Oleśnickiego propozycję przyjął. Już w średniowieczu komentowano, że chciał się on pozbyć z kraju młodego króla, by móc nadal w jego imieniu sprawować regencję. W roku 1440 Władysław pojechał na Węgry. W tym samym roku przeciwnicy unii z Polską na Litwie zamordowali Zygmunta Kiejstutowicza.

Zygmunt Kiejstutowicz

W celu uspokojenia nastrojów na Litwie, Oleśnicki wysłał tam Kazimierza Jagiellończyka, drugiego syna Jagiełły, którego Litwini od razu ogłosili wielkim księciem Litwy. Zrobiono to bez porozumienia z Polakami i bez zgody Władysława, w ten sposób po raz kolejny została zerwana unia polsko – litewska. Kiedy Władysław przybył na Węgry, okazało się, że jego sytuacja tam jest bardzo skomplikowana, bo właśnie urodził się pogrobowy syn Albrechta, któremu także dano na imię Władysław i magnateria od razu uznała w nim króla Węgier, co spowodowało wybuch wojny domowej. Ta wojna była tym bardziej niebezpieczna, że Węgry były poważnie zagrożone przez ekspansję turecką. Z Turkami walczył magnat węgierski Jan Hunyady, który popierał naszego Władysława Jagiellończyka na węgierskim tronie i był także jego doradcą.

Jan Hunyady Europa Środkowo- Wschodnia w czasach Hunyady

Wojna domowa na Węgrzech zakończyła się w 1442r. kompromisem. Władysław Jagiellończyk został uznany królem, także przez magnaterię, ale w zamian za to musiał zatwierdzić swoim następcą Władysława Pogrobowca, syna Albrechta Habsburga. W 1443r. zakończyła się także wojna z Turkami zawarciem rozejmu w Segedynie. Po zawarciu rozejmu, sułtan Murad II wyprowadził swoje wojska z europejskiej części Turcji, poszedł w głąb Azji Mniejszej, żeby walczyć ze zbuntowanymi plemionami. Zaraz po zawarciu rozejmu, do Budy przybył legat papieski Juliusz Cesarini, który zaczął namawiać Władysława do zerwania rozejmu i zaatakowania Turcji. Władysław się wzbraniał, ponieważ taki czyn uważał za niegodny króla, ale Cesarini go przekonywał, że nie będzie lepszej okazji, aby odebrać ziemie Turkom. W końcu Władysław dał się przekonać i rozejm został zerwany. Wojska węgierskie weszły w głąb państwa tureckiego i rozpoczęły oblężenie Warny. Kiedy Murad II o tym się dowiedział błyskawicznie wrócił z wojskiem do Europy. Doszło do bitwy pod Warną, którą Węgrzy przegrali. W bitwie zginął Władysław i dlatego nazywany jest Warneńczykiem. Tak zakończyła się w 1444r. druga w naszej historii unia polsko – węgierska (zaczęła się w 1440r.)