1. FRANCJA U SCHYŁKU ŚREDNIOWIECZA
LEKCJA 1.
FRANCJA W SCHYŁKU ŚREDNIOWIECZA KONFLIKT FRANCJI Z PAPIESTWEM
Filip IV Piękny, który zasiadł na tronie w 1285 r., chciał rozszerzyć Francję terytorialnie - zaatakował Flandrię (dzisiaj: część Belgii), tam w średniowieczu rozwijało się rzemiosło, szczególnie sukiennictwo. Był to najlepiej, obok północnych Włoch, zaludniony region i ten, kto był panem tego obszaru miał wysokie wpływy z podatków. Filip IV Piękny chciał zająć go siłą. Na każdą wojnę potrzeba pieniędzy dlatego opodatkował duchowieństwo, które było z tego niezadowolone. W 1294 r papieżem został Benedykt Gaetani (Bonifacy VIII), który wyznawał zasadę papocezaryzmu i kiedy duchowni francuscy poskarżyli mu się, on w 1296 r. zagroził królowi klątwą. Filip IV Piękny odpowiedział wydaniem prawa, na mocy którego nie można było wywozić kruszców z Francji. W tej sytuacji Bonifacy VIII wydał nową bullę, w której stwierdzał, że w wyjątkowych wypadkach król francuski ma prawo do nakładania podatków na kler bez zgody papiestwa.
Filip IV Piękny Papież Bonifacy VIII
W 1300 r. papiestwo obchodziło swój pierwszy jubileusz- XIII wieków istnienia kościoła. Przybyły do Rzymu, z tej okazji, liczne poselstwa z darami i w konsekwencji wzrósł autorytet papieża. Bonifacy VIII zdecydował się więc ponownie na podjęcie rozprawy z królem Francji. Papież wydał w 1301 r. bullę przeklinającą Filipa IV Pięknego. Król odpowiedział na to zwołaniem w 1302 r. przedstawicieli wszystkich stanów we Francji. Zapytał ich, kto rządzi we Francji „król, czy papież”. Oni odpowiedzieli, że król. To wydarzenie uważa się za początek francuskiego parlamentaryzm. Instytucji tej nadano nazwę Stanów Generalnych. Otrzymały one później bardzo istotną kompetencję - prawo do zatwierdzania królewskich edyktów podatkowych. Po uzyskania poparcia własnego narodu Filip IV Piękny, zażądał zwołania soboru powszechnego, na którym osądzono by Bonifacego VIII. Filip polecił swojemu współpracownikowi Wilhelmowi Nogaret, który był legistą (prawnikiem), żeby porwał papieża i przywiózł go do Francji.
Wilhelm Nogaret
Wilhelm wszedł w kontakt z arystokratycznym rodem rzymskim Orsinich, przeciwnych papieżowi i wspólnie ustalili akcję przeciwko Benedyktowi VIII. Orsini uważali, że w Rzymie powinno powstać świeckie księstwo pod ich władzą. Spisek nie udał się. W 1303 r. wybuchło w Rzymie powstanie Dolcina (rzemieślnik rzymski, który sprzeciwiał się świeckiej władzy papieży). Papież, żeby nie wpaść w ręce powstańców, schronił się w swojej rodowej posiadłości zamku Anagni, w północnych Włoszech, i tam został napadnięty przez Francuzów i wojska Orsinich. Był on kilka dni tam przetrzymywany, do porwania jednak nie doszło, gdyż papieża uwolnili mieszkańcy pobliskiego miasteczka. W czasie szarpaniny jeden z Orsinich uderzył Bonifacego VIII w twarz. Zmarł on w niedługim czasie po tym wydarzeniu na skutek szoku.
Spoliczkowanie papieża przez jednego z Orsinich
Do 1305 r. rządził papież Benedykt XI, po jego śmieci wybrano na papieża Francuza Klemensa V. Konflikt między Francją, a papiestwem w ten naturalny sposób zakończył się. Papieża Francuza mógł Filip IV Piękny wykorzystać papieża do realizacji kolejnego celu - likwidacji zakonu templariuszy. Filip IV Piękny ciągle potrzebował pieniędzy ( wojna z Flandrią), dlatego teraz zwrócił się przeciwko templariuszom, którzy uchodzili za najbogatszy w Europie zakon. W 13 X 1307 r. w piątek. wszystkie zakonne komturie zostały zajęte przez wojska króla. Udało się uciec zaledwie kilkunastu templariuszom .
W ręce króla wpadł także wielki mistrz zakonny Jakub de Molay. Zakon został oskarżony o satanizm. Proces przeciwko templariuszom trwał pięć lat. Oskarżycielem był Wilhelm Nogaret. Proces opierał się na sfałszowanych dowodach i świadkach. W 1312 r. wydano wyrok skazujący, a papież rozwiązał zakon templariuszy. Jakub de Molay oraz inni komturowie mieli być spaleni na stosie. Wyrok wykonano w 1314 r.
Spalenie Jakuba de Molay
Płonąc na stosie Jakub De Molay rzucił klątwę na swoich prześladowców. Do końca 1314 r. zmarli Klemens V, Wilhelm Nogaret i Filip IV Piękny, który pozostawił po sobie trzech synów więc los dynastii wydawał się zabezpieczony. Zmarli oni jednak w ciągu kolejnych czternastu lat i dlatego w 1328 r. wymarła dynastia Kapetyngów. Jej ostatnim przedstawicielem był Karol IV Piękny. Do korony francuskiej zgłosiło się dwóch kandydatów, francuski książę Filip de Valois ( Walezjusz)-przedstawiciel bocznej linii Kapetyngów oraz król angielski- Edward III Plantagenet, którego matką była Izabela Francuska (córka Filipa IV Pięknego).
Filip VI Walezjusz Edward III Plantagenet
Francuzi znaleźli w prawie salickim (zwyczajowe prawo Germanów spisane w V wieku), zapis mówiący o tym, że nie ma dziedziczenia po kądzieli. Niektórzy francuscy historycy twierdzą, że był on zapisany właśnie wtedy, aby odsunąć roszczenia króla Anglii. Na króla został wybrany Filip Walezjusz, który rządził jako Filip VI i był założycielem nowej dynastii.