6. TURCY W EUROPIE
LEKCJA 6. TURCY W EUROPIE
Turcy to lud pochodzenia azjatyckiego. Około VIII w. przejęli islam stając się jego fanatycznymi wyznawcami. Tych wczesnych nazywano Turkami Seldżuckimi od imienia wodza. W 1055 r. zdobyli Bagdad, zabrali władzę polityczną kalifom bagdadzkim, zostawiając im tylko władzę religijną, utworzyli urząd sułtana i od tego czasu Seldżukowie stali się dziedzicznymi sułtanami. Z czasem jednak państwo, które utworzyli zaczęło się dzielić na zwalczające się emiraty, co wykorzystali Krzyżowcy, żeby założyć frankijskie państwa na Bliskim Wschodzie. W ten sposób przez dwa wieki Turcy będą zaangażowani w walkę z Krzyżowcami, co ograniczy ich ekspansje na Europę.
W 1299 r. na tronie emiratu Konya( dzisiejsza Turcja) zasiadł emir Osman. Osman postawił sobie za cel scalenie podzielonych państewek tureckich, stał się założycielem nowej tureckiej dynastii - osmańskiej. Panował do 1324 r.
Osman I 1299- 1324 Emirat Osmana I
Jego syn Orchan w 1329 r. stworzył nową formację wojskową, nazwaną jeni czeri, czyli nowe wojsko. W Europie będą ich nazywali janczarami, natomiast ciężkozbrojna jazda turecka nazwana została sipahi (spahisi). Janczarzy byli rekrutowani z chrześcijańskich dzieci (4 - 8 letnich), których kupowano na rynkach, bądź porywano, następnie wychowywano w fanatycznym islamie i w fanatycznej miłości do sułtana. Zabraniano im mieć żony i rodziny. Była to formacja przez wiele lat niezwyciężona. Uzupełnieniem janczarów byli spahisi, czyli ciężkozbrojna jazda.
Janczarzy Spahisi
Orhan zajął Bursę (naprzeciw Konstantynopola, po przeciwnej stronie Bosforu). Przeniósł tam stolicę. W 1356 r. zdobył przylądek Gallipoli, który wrzyna się w cieśninę Dardanele. W ten sposób stało się ono przyczółkiem do ataku na Europę. Gallipoli to pierwszy teren, który Turcy zdobyli w Europie.
Orchan I 1324- 1362 Państwo Orchana I
W 1360 r. Turcy zdobyli Adrianopol (Edirne) i tam w 1365 r. przenieśli stolicę swojego państwa. Wydawało się, że po zdobyciu Adrianopola, Turcy uderzą wprost na Konstantynopol, tak się jednak nie stało - skoncentrowali się na podbijaniu Półwyspu Bałkańskiego.
W 1389 r. w bitwie na Kosowym Polu pokonali Serbię (najsilniejsze państwo na Bałkanach). Jej klęska przypieczętowała los innych państw bałkańskich. W 1393 r. w bitwie pod Wielkim Tyrnowem została pokonana Bułgaria, która także straciła niepodległość. Usadowienie się Turków na Bałkanach spowodowało bezpośrednie zagrożenie Węgier. Od 1387 r. królem na Węgrzech był Zygmunt Luksemburczyk. Zorganizował on koalicję antyturecką, której papież nadał status krucjaty. W 1396 r. została ona pokonana przez Turków, dowodzonych przez sułtana Bajazyd I Błyskawicę, w bitwie pod Nikopolis (nad Dunajem).
Zygmunt I Luksemburg Bitwa pod Nikopolis
Była to pierwsza klęska rycerstwa europejskiego w walce z Turkami na terenie Europy. Klęska pod Nikopolis przekreśliła niepodległość Mołdawii i Wołoszczyzny. Wydawało się, że po opanowaniu Bałkan sułtan Bajazyt Błyskawica (dowodził pod Nikopolis) zwróci się przeciw Konstantynopolowi. Nagle sami Turcy znaleźli się jednak w niebezpieczeństwie. Ich państwo zostało zaatakowane przez chana Transoksanii Timura Lenga, czyli Timura Chromego (Tamerlan). Twierdził on, że jest w prostej linii potomkiem Czyngis - chana i postanowił odtworzyć jego imperium, dlatego zaatakował Turków. W 1402 r. pokonał pod Ankarą Bajazeta Błyskawicę i wziął go do niewoli.
Tamerlan Bajazyd Błyskawica w niewoli u Tamerlana
Imperium Osmańskie popadło w zależność od Tamerlana, do 1405 r. W tym roku chan Transoksanii zmarł. Jego synowie zaczynają walczyć o władzę, w konsekwencji udało się odzyskać rządy w Turcji w 1421 r. Muradowi II, który odbudował państwo tureckie i do końca lat czterdziestych odzyskał to, co posiadał Bajazyt Błyskawica, opierając granice o Kaukaz i linie Dunaju. Murad II w 1444 r. pokonał pod Warną węgierskie wojska króla Władysława.
Bitwa pod Warną
Historycy uważają, że właśnie ta bitwa zadecydowała o losie Konstantynopola. Murad II nie zdążył już zaatakować miasta. Zmarł w 1451 r. Na tronie zasiadł jego syn Mehmed II, który w maju 1453 r. rozpoczął oblężenie Konstantynopola. Po trzech miesiącach walk 29 V 1453 r. miasto zostało zdobyte przez Turków. Ostatni cesarz bizantyjski Konstanty XI Porfirogeneta zginął, walcząc na ulicach miasta. Mehmed II przeniósł do Konstantynopola stolicę państwa, miasto zostało nazwane Istambuł (jest to zniekształcenie greckiego zdania: istam polis, czyli idę do miasta). Hagia Sofia została przekształcona w meczet. Mehmed II zyskał przydomek Zdobywcy. Data 1453 r. to ostateczny koniec Bizancjum jest uważana za koniec średniowiecza.
Mehmed II zdobywca wkracza do Konstantynopola Konstanty XI, ostatni cesarz bizantyjski
Imperium Osmańskie w II poł. XV wieku