3. DYMITRIADY

LEKCJA NR 3. DYMITRIADY 1604-1619r.

W 1604r. w dobrach magnata Adama Wiśniowieckiego zachorował jeden z chłopców stajennych, który wezwanemu spowiednikowi wyznał, że jest synem Iwana IV Groźnego. W rzeczywistości chłopiec nazywał się Griszka Otriepiew i był zwykłym mnichem prawosławnym, zbiegłym z Rosji. Jerzy Mniszech zabrał Griszkę na dwór Zygmunta III Wazy. Dymitr poprosił króla, aby pomógł mu odzyskać tron ojca, obiecał, że jeśli zostanie carem, to cała Rosja przejdzie na katolicyzm. Aby udowodnić prawdę swoich słów sam przeszedł na katolicyzm. Zygmunt był jego ojcem chrzestnym. Potajemnie Dymitr przyjął także chrzest w obrządku ariańskim i kalwińskim zapewniając sobie tym poparcie całej szlachty.

Dymitr I Samozwaniec Dymitr przysięga wprowadzenie

katolicyzmu w Rosji

Zygmunt pozwolił polskiej magnaterii wyruszyć z Dymitrem do Rosji, nie była to jednak oficjalna wyprawa, bo nie zgodziła się na nią Izba Poselska, a Jan Zamojski, przemawiając w sejmie nazwał ją „komedią Plauta”. Pierwsza Dymitriada wyruszyła w 1605r. Kiedy wojska wkroczyły w granice Rosji, zmarł car Borys Godunow. Polacy bez przeszkód zajęli Moskwę. Dymitr koronował się na cara i poślubił Marynę Mniszchównę, była to jedyna w historii Polka na carskim tronie.

Trasa I Dymitriady Maryna Mniszchówna i Dymitr i Samozwaniec

Dymitr rządził mądrze, wydawał ustawy, których celem było ulżenie doli chłopa, nie zamierzał ogłaszać Rosji krajem katolickim. Polacy, którzy razem z nim zdobyli Moskwę, zachowywali się jednak jak w podbity kraju. Gwałty i rabunki spowodowały wybuch powstania antypolskiego w 1606 roku, w wyniku którego Dymitr został zamordowany( jego ciało wsadzono do armaty i wystrzelono poza mury Kremla). Polska nie mogła oficjalnie tego pomścić, bo w kraju w 1606 roku wybuchł rokosz Mikołaja Zebrzydowskiego (rokosz sandomierski).dopiero po pokonaniu rokoszan Zygmunt III Waza mógł oficjalnie zaangażować się w sprawę Rosji. W 1609 wyruszyła II Dymitriada dowodzona przez Żółkiewskiego. Ma numer drugi, bo w międzyczasie na Ukrainie objawił się nowy Dymitr Samozwaniec, w którym Maryna Mniszchówna rozpoznała swojego męża. Nazywa się go powszechnie w XVII- wiecznej historiografii Łże-Dymitrem czyli Dymitrem Kłamcą. Żółkiewski wkroczył do Rosji i rozpoczął oblężenie Smoleńska. Nowy car Rosji Wasyl Szujski (od 1606r.) wysłał przeciwko Polakom swojego brata Dymitra Szujskiego wraz z wojskiem i zawarł układ ze Szwedami. Kiedy Żółkiewski się o tym dowiedział, wyruszył z częściom armii najpierw przeciwko Rosjanom i pokonał ich w bitwie pod Kłuszynem (1610r.), a potem pokonał Szwedów pod Białą. Nie wrócił z armią pod Smoleńsk, poszedł na Moskwę i zdobył ją. Zdetronizowanego cara Wasyla Szujskiego wraz z rodziną odesłał do Warszawy.

Hołd carów Szujskich w Warszawie przed Zygmuntem III

Duma Bojarska zgodziła się powołać na cara królewicz Władysława – syna Zygmunta III Wazy, ale pod warunkiem, że przejdzie on na prawosławie. Zygmunt nie wyraził na to zgody. Ponieważ sam chciał być carem, w dodatku katolickim. Kiedy wieści o tych planach Zygmunta III dotarły do Moskwy, w 1612 roku, wybuchło tam drugie powstanie antypolskie. Na jego czele stanął kupiec Kuźma Minin oraz książę (kniaź) Dymitr Pożarski. Powstańcy, mimo twardej obrony, wypędzili Polaków z Kremla. W 1613r. na cara wybrano Michała Romanowa. To początek panowania nowej dynastii w Rosji i jednocześnie koniec Wielkiej Smuty.

Pomnik Kuźmy Minina i Dymitra Pożarskiego

Kiedy królewicz Władysław stał się pełnoletni postanowił upomnieć się o rosyjską koronę i 6 kwietnia 1617 roku wyprawił się na Moskwę zabierając ze sobą lisowczyków dowodzonych d przez kapitana Stanisława Czaplińskiego oraz Kozaków, którymi dowodził Piotr Konaszewicz Sahajdaczny. W październiku 1618 wyprawa przeprowadziła nieudany szturm na Moskwę. Car mimo tego, zdecydował się na układy. W styczniu 1619r. został podpisany rozejm w Dywilinie (Deulinie). Na mocy tego pokoju Polska uzyskała ziemie smoleńską, czernihowską i siewierską. Rosjanie nie zdołali przeforsować zrzeczenia się przez Władysława Wazę praw do rosyjskiej korony. Po tym rozejmie Rzeczpospolita osiągnęła swój największy zasięg terytorialny.

Rzeczpospolita po zawarciu rozejmu w Dywilinie, kolorem pomarańczowym zaznaczono terytoria oddane Rzeczypospolitej przez carstwo rosyjskie