1. Polityka wewnętrzna Zygmunta III Wazy

1. GENEALOGIA ZYGMUNTA III WAZY

1. syn Katarzyny Jagiellonki i króla Szwecji Jana III Wazy
2. wnuk Zygmunta Starego i Bony Sforzy
3. siostrzeniec Anny Jagiellonki

2. ELEKCJA 1587R.

1. Druga w historii Rzeczypospolitej elekcja niezgodna
2. wybór przez średnią szlachtę pod przywództwem Jana Zamojskiego i Anny Jagiellonki królewicza szwedzkiego Zygmunta Wazę- spokrewnionego z Jagiellonami po kądzieli
3. wybór przez magnaterię, na króla Rzeczypospolitej arcyksięcia Maksymiliana Habsburga
4. 1588r. Wkroczenie do Rzeczypospolitej Maksymiliana Habsburga wraz z armią

- nieudane oblężenie Krakowa przez arcyksięcia bronionego przez Jana

Zamojskiego

- klęska arcyksięcia w bitwie pod Byczyną

- uwięzienie arcyksięcia przez Jana Zamojskiego w Zamościu

1. 1589r. Przybycie do Rzeczypospolitej Zygmunta III Wazy

-nieokazanie wdzięczności Janowi Zamojskiemu za obronę praw Zygmunta

do korony

- wypuszczenie z niewoli w Zamościu arcyksięcia Maksymiliana Habsburga

bez okupu ze strony austriackiej

3. SEJMY INKWIZYCYJNE – UTRWALENIE SIĘ WŚRÓD SZLACHTY „ KOMPLEKSU UCIECZKI KRÓLA”

1. 1592r. Śmierć Jana III Wazy- Zygmunt królem Szwecji
2. tajne pertraktacje Zygmunta III Wazy z arcyksięciem Ernestem Habsburgiem na temat sprzedaży korony polskiej
3. ujawnienie przez Habsburgów rokowań
4. 1592r. Zwołanie przez szlachtę sejmu inkwizycyjnego w celu osądzenia króla
5. częściowe przyznanie się Zygmunta III do planów sprzedaży polskiej korony
6. złożenie przez króla obietnicy, że bez zgody sejmu nie wyjedzie z Polski

Sprawa planowanej sprzedaży polskiej koron Habsburgom pogłębiła przekonanie szlachty, że królom elekcyjnym nie można ufać. Przekonanie to narodziło się po ucieczce Henryka Walezego i tak bardzo wpłynie na mentalność szlachty, że historycy nazwali je „ kompleksem ucieczki króla”. Niechęć i podejrzliwość wobec królów elekcyjnych będzie będzie skutkowała dążeniem do jak największego ograniczenia ich kompetencji, a to z kolei do coraz większej anarchizacji polskiego ustroju.

4. „ PRZENIESIENIE” STOLICY Z KRAKOWA DO WARSZAWY

1. 1596r. Pożar Wawelu
2. przeniesienie się dworu do Warszawy na czas remontu
3. rozbudowa w stylu barokowym warszawskiego zamku
4. 1596- 1519r. przebudowa części Wawelu w stylu barokowym

UWAGA!Zygmunt III Waza, ani żaden z jego następców, nie wydał aktu prawnego o przeniesieniu stolicy. W tamtych czasach stolica była tam gdzie władca. Po remoncie dwór przebywał raz w Krakowie, raz w Warszawie, jak również w Wilnie. Rzeczpospolita Obojga Narodów od XVII wieku miała, tak naprawdę trzy stolice: Kraków, Warszawę, Wilno

5. POLITYKA RELIGIJNA ZYGMUNTA III WAZY

1. brak tolerancji religijnej
2. 1591r. Niepowoływanie na wyższe stanowiska państwowe dysydentów
3. 1596r. Unia brzeska
4. przyczyny unii brzeskiej

-wzmocnienie prawosławia

-uniezależnienie polskich prawosławnych od patriarchy moskiewskiego

- unifikacja wyznaniowa poprzez podporządkowanie polskiego prawosławia

papieżowi

- nietolerancja religijna Zygmunta III Wazy

1. 1596r. Synod zwolenników unii w Brześciu na Bugiem- na czele metropolita kijowski

Michał Rahoza

-uznanie zwierzchności papieża

- zachowanie ceremoniału prawosławnego

- zachowanie prawosławnych dogmatów

-zatwierdzenie unii przez papieża Klemensa VII

- powstanie Kościoła Unickiego

1. 1596r. równoczesny Synod przeciwników unii w Brześciu- na czele wojewoda kijowski Konstanty Wasyl Ostrogski

- wyklęcie soboru unitów

- potępienie sygnatariuszy dokumentu

- uznanie unitów za zdrajców Kościoła prawosławnego

1. skutki unii brzeskiej

- podział polskiego prawosławia na unitów( grekokatolików) i dyzunitów ( prawosławnych)

- wrogość między unitami i dyzunitami

-unia jako nowy dowód prześladowania prawosławia dla ludności ruskiej

- represjonowanie przez władze Rzeczypospolitej dyzunitów

6. ROKOSZ ZEBRZYDOWSKIEGO

Pierwsze powołanie się na prawo do wypowiadania królowi

posłuszeństwa zawarte w Artykułach Henrykowskich

1. przyczyny

- nietolerancyjna polityka religijna Zygmunta III Wazy

- krytyka polskiego ustroju Kazaniach Sejmowych jezuity Piotra Skargi - dążenie do wzmocnienia władzy królewskiej poprzez wprowadzenie dziedziczności tronu

- faworyzowanie jezuitów i cudzoziemców

1. przebieg

-1606r. zawiązanie rokoszu pod Sandomierzem pod wodzą Mikołaja Zborowskiego

- VI 1607r. Wydanie aktu detronizacji król

-VII 1607r. pokonanie rokoszan pod Guzowem przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego

-1609r. Koniec rokoszu- przeproszenie króla przez szlachtę

1. skutki

- rezygnacja króla z planów zmiany polskiego ustroju

- brak współpracy między królem a szlachtą w sprawie reformy państwa - utrwalenie przekonania, o prawie szlachty do rokoszu

L. P

PRAWDA

FAŁSZ

1.

Kontrkandydatem Zygmunta III Wazy w czasie elekcji był Maksymilian II Habsburg

F

2.

Anna Jagiellonka to matka Zygmunta III Wazy

F

3.

Na czele rokoszu sandomierskiego stanął wojewoda sandomierski Mikołaj Zebrzydowski

F

4.

Dwór królewski przeniósł się do Warszawy po pożarze Wawelu w 1596r.

P

5.

Michał Rahoza to metropolita kijowski, który poparł unię brzeską

P

6.

Członkowie Kościoła Unickiego byli nazywani dyzunitami

F

7.

Unię brzeską zatwierdził papież Grzegorz VIII

F

8.

Jan Zamojski pokonał arcyksięcia Maksymiliana Habsburga pod Byczyną w 1588r.

P

9.

Sejm inkwizycyjny został zwołany w 1592r. W związku z planami król sprzedaży korony polskiej Habsburgom

P

10.

Unia personalna polsko- szwedzka rozpoczęła się w 1568r. kiedy na tronie szwedzkim zasiadł Jan III Waza, ojciec Zygmunta III Wazy

F