1. August II Mocny

LEKCJA NR 1. PANOWANIE AUGUSTA II MOCNEGO. POLITYKA WEWNĘTRZNA

Fryderyk August Wettin był saskim elektorem wyznania luterańskiego, który, kiedy zgłosił się do polskiej korony, wydawało się, że nie ma żadnych szans na wygraną, bo polska szlachta była już w tym okresie nastawiona bardzo fanatycznie pod względem religijnym. Największe szanse miał francuski książę Ludwik de Conti. Kandydował też książę lotaryński Leopold Ludwik, a także Ludwik Badeński oraz kilku pomniejszych książąt. Popularność polskiej korony była niewątpliwie zasługą Sobieskiego i jego zwycięstw nad Turkami. Elekcji przewodził prymas Michał Radziejowski, syn Hieronima (po potopie Radziejowskim przywrócono tytuły i majątek). Wybrano francuskiego kandydata księcia de Conti. Tej samej nocy przybył z Rzymu papieski wysłannik, który przyniósł bullę oznajmiającą, że saski elektor przyjął chrzest w obrządku katolickim. Z tego powodu papież popiera jego dążenia do polskiej korony. Jednocześnie stronnicy Wettina zaczęli przekupywać polską szlachtę i 10 dni później( 27 czerwca 1697 roku) przekupieni zorganizowali drugą elekcję i wybrali na króla Rzeczypospolitej elektora saskiego. Elekcja 1697r. Była więc elekcją niezgodną i rozpoczął się wyścig do polskiej korony.

Elekcja Augusta II Mocnego 1697r. Herb unii polsko- sasko- litewskiej

Fryderyk August zmienił imię na Augusta co było dowodem jego cesarskich aspiracji. Ze swoim wojskiem August II przedostał się przez Śląsk do Małopolski, zdobył Kraków, wykradł insygnia koronacyjne z Wawelu i koronował się na króla w Krakowie. Następne miesiące poświęcił na pacyfikacje kraju. Po kilku tygodniach do Gdańska przybył okręt wiozący księcia de Conti wtedy jednak cała Polska była już opanowana przez Sasów. Francuz nie zszedł ze statku, odpłynął do Francji. August II Mocny zapoczątkował unię personalną polsko- saską która łączyła państwa bardzo różne pod względem gospodarczym i politycznym. Saksonia była rządzona w sposób absolutny, silne było mieszczaństwo i rozwijał się kapitalizm, który popierał elektor poprzez merkantylizm. Polska była krajem rolniczym gdzie władza centralna była bardzo słaba, ale te odmienności mogły spowodować, że przy rozsądnej polityce króla to unia mogła dać obu państwom szansę rozwoju.

August II Mocny pragnął przede wszystkim wzmocnić swoją władzę poprzez zlikwidowanie wolnej elekcji chciał to uczynić tak samo jak Sobieski, czyli zdobyć jakąś ważną dla Polski, a utraconą ziemię. Osadzić w niej jako dziedzicznego władcę swojego syna i w ten sposób zmusić Polaków do ciągłego powoływania Wettinów na tron, tak jak kiedyś powoływaliśmy Jagiellonów na tron po to by zachować związek z Litwą. Dlatego pierwszych 13 latach jego panowania będzie dominowała polityka zagraniczna. August II Mocny był inicjatorem Wielkiej Wojny Północnej. Zmagania w czasie Wielkiej Wojny Północnej ze szwedzkim królem Karolem XII doprowadziły do wkroczenia wojsk szwedzkich do Rzeczpospolitej, mimo że Polska nie była stroną w tej wojnie. Pretekstu do wkroczenia armii szwedzkiej dostarczyli Karolowi XII Sapiehowie, ród magnacki z Litwy, który był ogólnie znienawidzony przez szlachtę litewską, dlatego na Litwie wybuchła wojna domowa pomiędzy Sapiehami ,a litewską szlachtą, którą nazywano „mospanowie” (mości panowie). W 1700r. Sapiehowie zostali pokonani w bitwie pod Olkiennikami. Dokonano zajęcia dóbr Sapiehom, którzy uciekli do obozu Karola XII i zaczęli go prosić o pomoc w odzyskaniu majątku, dla Karola XII był to pretekst żeby wkroczyć w granice Rzeczypospolitej.

Rzeczpospolita w 1701r.

Najpierw wojska Karola XII zajęły Litwę. Po zajęciu Litwy, wojska Karola XII wkroczyły do Korony i zaczynają zajmować miasta. W maju 1702r. została zajęta Warszawa, następnie wojska szwedzkie wyruszyły na południe i pokonały pod Kliszowem Augusta II Mocnego. Został zajęty Kraków. Szlachta polska zajęła różne stanowiska wobec szwedzkiej okupacji. W lutym 1704 r. szlachta wielkopolska, która była nastawiona proszwedzko, zawiązała konfederacje warszawską, na czele stanął wojewoda poznański Stanisław Leszczyński. W maju 1704r. szlachta nastawiona antyszwedzko zawiązała konfederację sandomierską, pod przywództwem Stanisława Denhoffa. Wynikiem była wojna domowa w Rzeczypospolitej.

Generał Arvid Horn- prawdziwy Stanisław Denhoff- marszałek

przywódca konfederacji warszawskiej konfederacji sandomierskiej

W lipcu 1704r. konfederacja warszawska ogłosiła detronizację Augusta II Mocnego. Przeprowadzono nową elekcję, królem został wybrany Leszczyński. Ta elekcja odbywała się pod opieką Szwedów. Stanisław Leszczyński tak naprawdę był marionetką w szwedzkich rękach o czym świadczy traktat polsko- szwedzki, który zawarł 1705r. Na mocy którego w Polsce na stałe miało prawo stacjonować wojsko szwedzkie. Szwecja otrzymała wszystkie możliwe przywileje handlowe. Gdyby Polska wypowiedziała któreś z postanowień traktatu Szwecja miałaby prawo do okupowania Polski. Po wyborze Leszczyńskiego Karol XII uznał, że Polska została całkowicie podporządkowana i jego wojska wkroczyły do Saksonii i zdobyte zostało Drezno. do ucieczki z Rzeczypospolitej i wymuszonej przez szwedzkiego króla abdykacji. Nie doszło więc do wzmocnienia władzy królewskiej w Rzeczypospolitej, w związku z czym August II Mocny przystąpił do realizacji innego planu.

Stanisław Leszczyński i jego koronacja w 1705r.

W 1710 roku wrócił August II Mocny. Sejm polski oficjalnie zdelegalizował jego abdykację. August II zaczął snuć nowe plany wzmocnienia władzy, postanowił wprowadzić do Polski saskie wojsko. Urzędy obsadzał saskimi urzędnikami. Chciał sprowokować polską szlachtę do rokoszu. Liczył, że łatwo pokona wraz z saskim wojskiem bunt szlachty. W 1715r. sascy żołnierze zamordowali nie daleko Krakowa dwóch szlachciców. Stało się to przyczyną zawiązania konfederacji tarnogrodzkiej na czele której stanął Stanisław Ledóchowski. W Polsce zaczęła się wojna domowa. Wbrew oczekiwaniom Augusta II wojsko saskie nie było wstanie całkowicie pokonać konfederatów, ale z drugiej strony konfederaci nie byli wstanie odnieść zwycięstwa nad zawodową armią saską, którą dowodził Jakub Flemming.

Stanisław Ledóchowski Jakub Flemming

W 1717r. konfederaci zwrócili się z prośbą o rozjemstwo do cara Piotra I, który bardzo chętnie zgodził się pośredniczyć w rozwiązaniu konfliktu. W tym samym roku został zwołany sejm, którego marszałkiem został Stanisław Ledóchowski. Na tym sejmie nikogo nie dopuszczono do głosu, w obawie przed jego zerwaniem. Odczytano jedynie akt ugody między królem, a konfederatami na mocy którego August II :

• przyrzekał wyprowadzić z polski saskie wojsko
• nie obsadzać również urzędów Sasami
• zrezygnować z planów wprowadzenia w Polsce absolutyzmu

Szlachta przyrzekała że nie będzie dążyć do detronizacji Augusta II.

Pierwsza strona postanowień odczytanych na sejmie niemym.Ten sejm nazywany jest sejmem niemym. Aby pokazać Europie jak mało warci są Polacy i w ten sposób usprawiedliwić przed Europą swoje plany częściowego rozbioru Polski wykorzystał sprawę rozruchów religijnych w Toruniu, które wybuchły 1724 i które noszą nazwę tumultu toruńskiego i które ukazały nas jako naród fanatyczny pod względem religijnym. Nie spełniły się nadzieje Augusta II Mocnego, państwa ościenne nie były wtedy zainteresowane polskimi rozbiorami.

Egzekucje protestantów po tumulcie toruńskim

August II Mocny był coraz bardziej znienawidzony i coraz mniej interesował się Rzeczpospolitą, chciał zapewnić sukcesję tronu swojemu synowi Fryderykowi Augustowi. Szlachta natomiast zaczęła snuć plany o wyborze na tron Leszczyńskiego. W lutym 1733 roku zmarł August II Mocny.