2. August III Sas
LEKCJA NR 2. POLITYKA WEWNĘTRZNA AUGUSTA III SASA
AUGUST III SAS (1733-1763)
Kilka dni po śmierci śmiercią Augusta III Mocnego przybył incognito do Warszawy Leszczyński. Na sejmie konwokacyjnym podjęto decyzję na mocy której odrzucono od kandydowania do tronu polskiego cudzoziemców. Zatwierdzono, że królem może być tylko Piast / to pojęcie należy rozumieć symbolicznie, chodziło o wybór Polaka/. Cała szlachta chciała Leszczyńskiego. Jesienią 1733r. odbyła się niezgodna elekcja. 13 tys. szlachty oddało głos na Leszczyńskiego, 2 tys. obwołało królem elektora saskiego, który przyjął imię Augusta III Sasa. W Polsce zaczyna się wojna domowa, która przerodziła się w W listopadzie 1734r. szlachta popierająca Leszczyńskiego zawiązała konfederację w Dzikowie, na czele której stanął Adam Tarło. Wycofanie poparcia dla Stanisława Leszczyńskiego przez Francję spowodowało, że musiał on opuścić Rzeczpospolitą. Na mocy umowa między Austrią i Francją został królem Lotaryngii, zachowując dożywotnie także tytuł króla polskiego.
Stanisław Leszczyński z małżonką Katarzyną Opalińską
W 1736r. zebrał się sejm pacyfikacyjny, na którym uznano Augusta III Sasa królem i unieważniono wybór Leszczyńskiego.
Wjazd Augusta III Sasa do Warszawy
August III Sas tak naprawdę Polską się nie interesował. Kandydował do polskiej korony, bo tytuł królewski wzmacniał jego pozycję wśród innych książąt w Rzeszy, Polską w jego imieniu rządziło dwóch ministrów: Józef Sułkowski, oraz Saksończyk Henryk von Brühl. W 1746r. Brühl doprowadził do usunięcia Sułkowskiego i praktycznie cała władza znalazła się w jego rękach. Rządził Rzeczpospolitą poprzez intrygi i nastawianie przeciwko sobie koterii magnackich.
W tym okresie polska magnateria była podzielona na 2 koterie. Jedna z nich to Familia, której dominował ród Czartoryskich i Poniatowskich. Ich celem miało być usprawnienie centralnej władzy królewskiej i ukrócenie anarchii, wynikającej z nadużywania "wolności" szlacheckich, np. likwidacja liberum veto w sejmie. Domagali się usprawnienia działalności sejmów oraz reform skarbowo- wojskowych, a także podatkowych.
Michał Czartoryski August Czartoryski
Natomiast druga to koteria republikantów (tym terminem określano przeciwników dworu), gdzie najważniejszą rolę odgrywała rodzina Potockich( Jan Klemens Potocki) i Branickich( Franciszek Salezy Branicki). Republikanci byli nastawieni antyrosyjsko, opowiadali się za zniesieniem władzy królewskiej i wprowadzeniem republiki, którą definiowali jako wieczne bezkrólewie, wzmocnieniem federalnego ustroju Rzeczypospolitej, z zachowaniem odrębności politycznej i neutralności w stosunkach zewnętrznych.
Jan Klemens Branicki Franciszek Salezy Potocki
Obie koterie wiedziały, że w Polsce trzeba przeprowadzić reformy i przygotowywały się do tego. Żadna jednak nie chciała dopuścić, aby reformy przeprowadziła ta druga koteria, w związku z czym nawzajem zrywały sejmy. Na 14 sejmów zwołanych za Augusta III Sasa wszystkie zostały zerwane. Brühl do 1756r. popierał Familię, później jednak zaczął nastawiać przeciw sobie obie koterie, co jeszcze bardziej anarchizowało sytuację w Polsce. Sytuacja się nie poprawiła nawet wtedy kiedy w związku z wybuchem w 1756r. w Europie wojny 7-letniej, Saksonia została zajęta przez wojska pruski co spowodowało, ze August III Sas przybył wreszcie na stałe do Warszawy. Nadal jednak nie interesował się rządami. Familia Czartoryskich nawiązała porozumienie z Rosją i zamierzała przeprowadzić zamach i obalić Augusta. Liczyli, że Rosja pomoże im uzyskać polska koronę i królem Polski zostanie jeden z Czartoryskich: Michał, albo August. W 1763r. zmarł August III Sas.