3. Reformy Piotra I

LEKCJA NR 3. REFORMY PIOTRA I

W 1613r. na tronie rosyjskim zasiadła nowa dynastia Romanowów. Był to koniec Wielkiej Smuty. Pierwszym władcą z nowej dynastii był Michał Romanow. W czasie jego panowania Rosja powoli wzmacniała się. Tyle tylko, że nadal była państwem, które nie odgrywa żadnej roli w europejskiej polityce.

Car Michał I Romanow Herb Rosji w czasach Michała I Romanowa

Po śmierci Michała w 1645r. na tron wstępuje jego syn Aleksy Romanow, który miał dzieci z dwóch małżeństw. Pierwsza żona to Maria Miłosławska, a druga to Natalia Naryszkina. Aleksy zmarł w 1676r. Na tron wstąpił jego syn z pierwszego małżeństwa Fiodor III, którego nazywano Polonofilem, dlatego że dwór rosyjski w jego czasach wzorował się na modzie polskiej, obyczajach, a język polski był językiem dworu. Fiodor zmarł bezdzietnie w 1682r. Kolejnym cesarzem został Iwan V, syn Miłosławskiej, ale był on niedorozwinięty, dlatego dzieci z drugiej żony ogłosiły carem swojego brata Piotra I, a żeby nie doszło do wojny domowej, panowali obaj. Obaj jednak byli nieletni, dlatego regencję sprawowała ich siostra -carówna Zofia. W 1689r. obaj się ożenili i według praw rosyjskich uzyskali tym samym pełnoletność. Piotr I natychmiast to wykorzystał i objął osobiste rządy w państwie, odsyłając Zofię do klasztoru.

Car Iwan V Car Piotr I Carówna Zofia- regentka

Piotr I otaczał się cudzoziemcami, sprowadzał ich zza granicy, nie chciał jednak by mieli kontakt z rosyjskim społeczeństwem, dlatego też wybudował dla nich miasteczko pod Moskwą – Niemiecką Słobodę. Car był także zainteresowany uzyskaniem przez Rosję dostępu do Morza Czarnego. Wyprawił się więc w 1696r. na twierdzę Azow (klucz do Krymu) i zdobył ją. W tym samym roku zmarł car Iwan V. W ten sposób Piotr I stał się jednowładcą i zdecydował się odbyć podróż incognito (pod fałszywym nazwiskiem) po Europie Zachodniej, a konkretnie po Prusach, Holandii i Anglii. Wielkie Poselstwo wyruszyło w marcu 1797r. udając się do Rygi. Liczyło około 250 osób.

Wielkie Poselstwo

Trasa wiodła następnie przez Kurlandię, Prusy Książęce, Księstwa Niemieckie, Holandię, Austrię, Rzeczpospolitą Obojga Narodów. W Holandii car pracował jako zwykły cieśla w dokach, aby zobaczyć jak buduje się okręty, w Anglii kilkakrotnie odwiedził obserwatorium w Greenwich, w Rzeczypospolitej Wieliczkę. Spotykał się z uczonymi ponieważ chciał te wszystkie doświadczenia przenieść do Rosji, bo wiedział, że jest ona państwem zacofanym.

Piotr I pracujący w holenderskich dokach

Car wrócił do Rosji w 1698r. i od razu zaczął wprowadzać reformy do Rosji. Zaczął te reformy od spraw armii. Piotr I zmodernizował armię na sposób zachodni, interesowało go wszystko, chciał zmienić rosyjskie obyczaje, wprowadził zakaz noszenia bród, wprowadził zakaz używania tabaki (tylko fajki i papierosy), kobiety mogły normalnie uczestniczyć wżyciu towarzyskim, zmienił alfabet, cyrylicę uproszczono i tak powstała grażdanka, wprowadził również kalendarz juliański- mimo że w całej Europie panował już gregoriański, car uznał, że nie może go wprowadzić w Rosji, bo oznaczałoby to podporządkowanie się papiestwu.

Obcinanie bród bojarom Grażdanka

Kazał wybudować na północy nad Newą Twierdzę Pietropawłowską, a wokół niej nowe miasto, które nazywało się Sankt Petersburg, czyli miasto świętego Piotra. Budowę rozpoczęto w 1703r. i tam w 1712r. kazał przenieść stolicę, w 1708r.

Panorama Petersburga i rzeki Newy

Car wprowadził nowy podział administracyjny na dwadzieścia guberni. W 1711r. car powołał Senat Rządzący, który miał sprawować władzę, kiedy on przebywał za granicą, albo na wojnie. Zlikwidował niezależność Cerkwi. Kiedy w 1700r. zmarł patriarcha Moskwy Adrian, car nie pozwolił powołać nowego patriarchy. W 1721r. powołał Świętobliwy Synod. Była to instytucja na wzór kościoła protestanckiego. W tym synodzie byli zarówno duchowni jak i osoby świeckie. W imieniu cara Świątobliwym Synodem kierował oberprokurator- osoba bez święceń duchownych.

Siedziba Senatu Rządzącego i Synodu Świątobliwego

W 1721r. wydał ukaz, w którym przyznawał sobie tytuł Piotra Wielkiego oraz nazwał siebie imperatorem i od tego momentu można zamiennie stosować nazwę car i cesarz.

Również w 1721r. car wydał ustawę, na mocy której car mógł wyznaczyć swojego następcę nawet spoza własnej rodziny. Car, z dwóch małżeństw, miał tylko jednego syna- carewicza Aleksego, który oskarżony o zdradę został zamęczony na torturach, na oczach Piotra I i za jego zgodą.

W 1725r. podpisał dekret o powołaniu w Petersburgu Akademii Nauk. Ten dekret został zrealizowany dopiero po jego śmierci. Piotr ustanowił także tabelę rang w 1722r. Rang było czternaście. Określały one drogę awansu zawodowego rosyjskiej szlachty. Każdy szlachcic w Rosji miał tylko dwie drogi kariery, albo w wojsku, albo karierę urzędniczą, stopnie kariery urzędniczej były określane przez tabelę rang.

Tabela rang