5. Katarzyna II

LEKCJA NR 5. WALKA O WŁADZĘ W ROSJI. PANOWANIE KATARZYNY II

W 1725r. Piotr I zmarł. Następczynią wyznaczył swoja drugą żonę Katarzynę I ( przed ślubem z Piotrem I Marta Skowrońska – branka wojenna, kochanka i faworyta Piotra I). Katarzyna I zmarła 1727r., na swojego następcę wyznaczyła wnuka Piotra I – Piotra II, syna carewicza Aleksego, którego urodziła Piotrowi I, Eudoksja Łopuchina. Aleksy spiskował przeciwko ojcu. Piotr I kazał go aresztować i torturować podczas przesłuchań, w wyniku czego Aleksy zmarł. Po Aleksym został syn Piotr, który teraz został carem, był jeszcze dzieckiem, dlatego regencję w jego imieniu sprawował Senat Rządzący. Piotr II zmarł 1730r. nie zdążył wyznaczyć następcy, dlatego zwołano Najwyższą Tajną Radę, która wybrała na carycę Annę Iwanowną, córkę Iwana V, która do tej pory była księżną Kurlandii. W ten sposób dokonano w Rosji swoistego zamachu stanu, odsuwając od sukcesji tronu córki Piotra I. Anna I nienawidziła Piotra I, dlatego też cofnęła wszystkie jego reformy. Stolica Rosji znowu została przeniesiona w 1730r. z Petersburga do Moskwy. Anna zmarła bezdzietnie w 1740r. Na tronie powołano kilkutygodniowe niemowlę Iwan VI, wnuka siostry carycy Anny I Panował bardzo krótko. W roku 1741 został obalony przez córkę Piotra I i Katarzyny I – Elżbietę I. Caryca Elżbieta I przywróciła wszystkie reformy swojego ojca. Stolicą państwa ponownie był Petersburgu. Rosja powróciła również do prowadzenia europejskiej polityki. Caryca sprzymierzyła się z Austrią, ponieważ chciała zgubić króla pruskiego Fryderyka II. W 1762r. Elżbieta zmarła. Tron przekazała swojemu siostrzeńcowi, który pochodził z Holsztynu. Kiedy przybył do Rosji, przyjął prawosławny chrzest i imię Piotra. Jego żoną była księżniczka szczecińska Zofia Fryderyka Augusta Anhalt – Zerbst. Ona też musiała przyjąć prawosławny chrzest i nowe imię Katarzyna . W 1763 roku Katarzyna obaliła swojego męża i ogłosiła się carycą Katarzyną II.

Piotr i Katarzyna jako Caryca Katarzyna II Katarzyna II Prawodawczyni

następcy tronu rosyjskiego

Katarzyna II będzie kontynuowała dzieło reform rozpoczęte przez Piotra I. Bardzo interesowała się ideologią oświecenia. Korespondowała z Wolterem, który był pod takim wrażeniem jej rozumu, że nazywał ją Semiramidą Północy.( Semiramida to według legendy babilońska królowa, która stworzyła wiszące ogrody na tarasach zikkuratu Etemenanki, które Grecy uznali potem jednym z siedmiu cudów świata). Ona bardzo lubiła to określenie i żeby udowodnić, że na nie zasługuje, w 1768r. zwołała komisję złożoną z 400 osób, która miała stworzyć nowy kodeks prawa. Sama caryca napisała do niego wstęp, czyli tak zwaną instrukcję, w której zostało zawartych tyle postępowych idei, że wielu krajach, między innymi we Francji, uznano, że je za dzieło zakazane. Z planów kodyfikacji prawa nic jednak nie wyszło, ponieważ po trzech miesiącach caryca rozwiązała komisję pod pozorem, że jej członkowie chcą uczestniczyć w wojnie przeciwko Turcji. Dowodem na to, że w Rosji nic się nie zmieniło, jest największe powstanie chłopskie, które wybuchło w 1773r.na czele którego stanął Jemielian Pugaczow. To powstanie trwało do roku 1775. Po obu stronach dokonywano aktów okrucieństwa. Wreszcie powstanie zostało krwawo stłumione, a Pugaczowa stracono. Caryca kazała zburzyć Sicz Zaporoską oraz zlikwidować kozackie oddziały wojskowe.

Jemielian Pugaczow Powstanie Pugaczowa

W roku 1785 caryca wydała Gramotę, w której zatwierdziła wszystkie przywileje szlachty, czyli wyłączne prawo do ziemi, następnie wyłączność władzy nad chłopami i prawo zajmowania wyższych urzędów publicznych.

Polityka zagraniczna carycy Katarzyny II

Polityka zagraniczna w czasach Katarzyny II koncentrowała się w kierunku tureckim i państwa polsko-litewskiego. Rzeczpospolitej Obojga Narodów, mimo starań, nie udało się utrzymać w całości w kręgu wpływów rosyjskich. Caryca musiał się zgodzić na rozbiory.

Ziemie polskie przejęte przez Rosję w trzech rozbiorach

Natomiast z Turcją pierwsza wojna wybuchła w 1768r. i trwała do 1772r. Zakończyła się pokojem w Kuczuk Kainardżi. Na mocy tego pokoju Rosja otrzymał dostęp do Morza Czarnego przez port w Chersoniu, oraz protektorat nad chanatem krymskim.

Alegoria zwycięstwa Katarzyny II nad Turkami

W 1783r. Rosja anektowała Krym co doprowadziło w 1787r. do wybuchu drugiej wojna z Turcją, która zakończyła się w 1792r. pokojem w Jassach (w Mołdawii). Na mocy tego pokoju granica rosyjsko – turecka została ustanowiona na rzece Dniestr (Rosja powiększyła terytorium kosztem Turcji). Caryca zmarła w 1796 r. Na tronie zasiadła jej syn Paweł I. Podczas jego panowania, Rosja wdała się w wojny z napoleońską Francją. Paweł I został zamordowany przez swoich oficerów w 1801r. Na tronie zasiada jego syn Aleksander I.

Angielska karykatura przedstawiająca śmierć Katarzyny II Car Paweł I