4. Królestwo Polskie 1815-1830
LEKCJA NR 4. KRÓLESTWO POLSKIE W LATACH 1815- 1830R.
Car Aleksander I dotrzymał obietnicy danej w Wiedniu i z części ziem Księstwa Warszawskiego, które Rosja uzyskała na Kongresie, utworzył Królestwo Polskie.
Podział Księstwa Warszawskiego na na Kongresie Wiedeńskim
27 XI 1815r. car nadał mu konstytucję, której autorem był książę Adam Jerzy Czartoryski. Konstytucja była wzorowana na Konstytucji 3 maja, znawcy prawa uważają, że w tym okresie , była to, druga, po norweskiej, najbardziej liberalna konstytucja w Europie. Konstytucja przewidywała, że KP będzie połączone z Rosja wieczystą unią personalną, każdorazowym królem KP miał być rosyjski cesarz. Oba państwa miały prowadzić wspólna politykę zagraniczną.
Herb Królestwa Polskiego Pierwszy król KP, car Aleksander I
Konstytucja gwarantowała osobny rząd, własne wojsko, język polski jako urzędowy, gwarantowała również prawa obywatelskie takie jak: wolność słowa, wyznania, stowarzyszeń, nietykalność własności, wolność druku. Władza ustawodawcza miał sprawować sejm, złożony z senatu i izby poselskiej. W izbie poselskiej zasiadało 77 posłów, wybieranych przez sejmiki poselskie oraz 51 deputowanych, wybieranych przez zgromadzenia gminne. Sejm miał się zbierać regularnie, co dwa lata, na okres 30 dni i podejmować uchwały w sprawach przedstawionych przez króla. Parlament zatwierdzał podatki, budżet państwa i decydował o sprawach wojskowych. Władza wykonawcza była sprawowana przez króla, który na czas swojej nieobecności mianował namiestnika( pierwszym namiestnikiem KP i jedynym Polakiem na tym urzędzie był gen. Józef Zajączek, który sprawował tę funkcję aż do swojej śmierci w 1826 roku).Król powoływał również Radę Administracyjną, która była prawdziwym rządem i Radę Stanu, która przygotowywała ona projekty ustaw i praw. Częścią Rady Stanu była Rada Administracyjna.
Gen. Józef Zajączek- namiestnik KP
W skład Rady Administracyjnej wchodzili ministrowie, naczelnicy komisji rządowych ( skarbu, wojny, spraw wewnętrznych, policji, wyznań religijnych i oświecenia publicznego) oraz osoby specjalne, które powoływał car. Władza sądownicza był niezawisła i niezależna, w KP nadal obowiązywał Kodeks Cywilny Napoleona. Konstytucja gwarantowała, że wojsko polskie nigdy nie będzie użyte poza granicami kraju, a polscy skazańcy będą odbywać karę na terenie KP. Car nie mógł również wprowadzać rosyjskiego wojska na nasze terytorium, jak również budować twierdz oraz odłączać od nas żadnego terytorium. Wszyscy urzędnicy mieli być Polakami. W 19 XI 1816r. roku car powołał Uniwersytet Warszawski, na którym było 5 wydziałów: teologii, prawa, medycyny, filozofii, nauki i sztuk pięknych.
Utworzenie przez Aleksandra I Królestwa Polskiego i nadanie mu konstytucji wywołało wielki entuzjazm w społeczeństwie polskim i rozbudziło nadzieję, że może car w przyszłości przyłączy do Królestwa Polskiego ziemie I, II, III zaboru polskiego. Dlatego nazywano go „Wskrzesicielem Ojczyzny”. Na jego część wybudowano w Warszawie w latach 1818- 1825r. Kościół św. Aleksandra.
Kościół św. Aleksandra w Warszawie na Placu Trzech Krzyży
Alojzy Feliński w 1816r. napisał „ Pieśń narodową za pomyślność króla” w której wielbiono w następujących słowach: „Przed twe ołtarze zanosim błaganie, Naszego Króla zachowaj nam Panie”
Cara sławił Staszic, Niemcewicz, a nawet wypowiadał się o nim pozytywnie Kościuszko, który bardzo nieufnie odnosił się wcześniej do Napoleona Bonaparte i jego stosunku do sprawy polskiej. Nieliczni realiści ostrzegali, że przyzwyczajonemu do samodzierżawia carowi nie należy ufać bo może rządzi Królestwem Polskim według zasady „ konstytucja na stole, a bat pod stołem.
Nieufni mieli rację. Konstytucja nie była przez cara przestrzegana. Car, dowódcą wojska polskiego uczynił, swojego brata W. Ks. Konstantego Pawłowicza Romanowa, który sam o to prosił uważając polskich żołnierzy za najlepszych w Europie. Brat cara poślubił Polkę Joannę Grudzińską i dla niej wyrzekł się praw do korony carów.
Joanna Grudzińska Wielki Książę Konstanty
Osobą specjalną w Radzie Administracyjnej uczynił Mikołaja Nowosilcowa. W 1819r. roku została wprowadzona cenzura. Na czele urzędu cenzury stanął Jan Kalasanty Szaniawski. Nie zwoływano również regularnie sejmu. Po raz pierwszy zwołano go w 1818r., potem w 1820r., 1825r. i 1830r..