6. Spiski w Królestwie Polskim

LEKCJA NR 6. SPISKI W KRÓLESTWIE POLSKIM 1815- 1830r.

Łamanie konstytucji Królestwa Polskiego przez cara spowodowało spiski. Pierwszy spisek narodził się w Wilnie, czyli poza terenem KP, na Ziemiach Zabranych ( tak nazywano ziemie I, II, III zaboru rosyjskiego, które Rosja włączyła bezpośrednio do swojego terytorium). Młodzież studiująca na Uniwersytecie Wileńskim założyła Towarzystwo Filomatów w 1817r., które na początku było organizacją o charakterze samokształceniowym, z czasem przekształciła się w kilku-stopniową organizację spiskową.

Filomaci: Tomasz Zan, Ignacy Domejko,

Adam Mickiewicz, Antoni Odyniec, Jan Czeczot

W 1818r. powstał Związek Przyjaciół, który był organizacją przygotowawczą Filomatów. W 1820r. powstało Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy, nazywane często Promienistymi. W tym samym roku powstał Związek Filaretów, a w 1821r. Związek Filadelfistów. Członkami tych organizacji byli m.in. Adam Mickiewicz, Tomasz Zan, Teodor Łoziński, Jan Czeczot. W 1822r. spiski młodzieży wileńskiej zostały wykryte i rozpoczęto śledztwo, które teraz nadzorował Mikołaj Nowosilcow. Rozpoczęły się masowe aresztowania. W wyniku procesu w 1824r. organizacje spiskowe w Wilnie zostały zlikwidowane, a 20 filomatów i filaretów zostało zesłanych na katorgę.

Zesłanie studentów

W 1817r. w Warszawie powstała tajna organizacja Towarzystwo Przyjaciół Panta Koina ( wszystko wspólne), która założył Ludwik Mauersberger. W 3 V 1819r. Walerian Łukasiński, oficer polskiego wojska, założył Wolnomularstwo Narodowe w Warszawie.

Walerian Łukasiński

Stawiało sobie ono za cel połączenie KP z reszta ziem polskich i odzyskanie niepodległości. W X 1820r. na skutek sporów wewnętrznych Łukasiński rozwiązał Wolnomularstwo. W 1821r. roku, wspólnie z generałem Janem Nepomucenem Umińskim, Łukasiński powołał Towarzystwo Patriotyczne, które objęło swoim zasięgiem także ziemie zabrane i postawiło sobie za cel odbudować niepodległe państwo polskie. W X 1822r. Łukasiński został aresztowany, na czele organizacji stanął płk Seweryn Krzyżanowski. Nowy przywódca nawiązał kontakt z rosyjską organizacją spiskową Związkiem Południowym. Po powstaniu dekabrystów kiedy Związek Południowy został rozbity aresztowaniami władze rosyjskie wpadły na trop Towarzystwa Patriotycznego w 1825r. Aresztowano Krzyżanowskiego i innych przywódców. Postawiono ich przed specjalnym sądem sejmowym, który w V 1828r. roku wydał większość wyroków uniewinniających argumentując, że udział w Towarzystwie nie jest przestępstwem. Towarzystwo rozwiązało się. Łamanie konstytucji spowodowało również powstanie tzw. opozycji legalnej nazywanej kaliszanami, bo jej inicjatorami stali się dwaj bracia, posłowie z okręgu kaliskiego Wincenty i Bonawentura Niemojewscy. Domagali się oni przestrzegania konstytucji i głosili hasła liberalizmu. Ich działalność spowodowała utajnienie obrad sejmu przez cara w 1820r. i nałożenie na Niemojewskich aresztu domowego. W XII 1828r. ppor. Piotr Wysocki założył, w Szkole Podchorążych

w Warszawie, organizację Sprzysiężenie Podchorążych nazywane Spiskiem Wysockiego. Z czasem organizacja rozszerzyła się na inteligencję i studentów. Sprzysiężenie zorganizowało spisek koronacyjny na cara Mikołaja który miał być przeprowadzony w V 1829r. w czasie uroczystości koronacyjnych na króla polskiego. Akcja nie doszła jednak do skutku. Drugi zamach na cara planowano w III 1830 roku, kiedy to, Mikołaj I ponownie zjawił się w Warszawie, aby otworzyć obrady sejmu.

I ta akcja nie odbyła się.